Ukraine Secures New Financial Lifelines from IMF and EU

Η Ουκρανία εξασφάλισε δύο κρίσιμες γραμμές χρηματοδότησης: ένα νέο τετραετές πρόγραμμα 8,2 δισ. δολαρίων από το ΔΝΤ και ένα υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό σχέδιο για δάνειο έως 140 δισ. ευρώ, που θα «πατάει» στα κέρδη από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Γιατί μας αφορά; Διότι μια οικονομική κατάρρευση στην Ουκρανία θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, στις αγορές ενέργειας και σιτηρών, και τελικά στο ελληνικό κόστος δανεισμού και στον πληθωρισμό. Το νέο σχήμα στήριξης δείχνει δύο πράγματα: πρώτον, ότι οι θεσμοί κινούνται για να αποτρέψουν ένα «ξαφνικό σταμάτημα» χρηματοδότησης του Κιέβου, και δεύτερον, ότι η Ευρώπη δοκιμάζει μια νομικά πρωτότυπη λύση για να χρηματοδοτήσει την Ουκρανία χωρίς να φορτώσει άμεσα τον λογαριασμό στους φορολογουμένους της. (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)

Πώς φτάσαμε εδώ

• Στις 28 Φεβρουαρίου 2022, η ΕΕ «πάγωσε» τα αποθέματα της ρωσικής κεντρικής τράπεζας στην Ευρώπη, δηλαδή απαγόρευσε τις συναλλαγές πάνω σε αυτά τα περιουσιακά στοιχεία. Δεν τα κατάσχεσε, τα ακινητοποίησε. Από εκείνη τη στιγμή, κάθε τόκος που παράγουν αυτά τα κεφάλαια μένει εγκλωβισμένος σε ευρωπαϊκούς θεματοφύλακες, όπως το Euroclear στο Βέλγιο. (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/576/oj/eng)
• Τον Μάρτιο του 2023, το ΔΣ του ΔΝΤ ενέκρινε ένα 48μηνο πρόγραμμα 15,6 δισ. δολαρίων, που λειτούργησε ως γέφυρα σταθερότητας και μοχλός για χρηματοδότηση από άλλους δωρητές. Το νέο πρόγραμμα των 8,2 δισ. αντικαθιστά εκείνο και επανακαλωδιώνει στόχους και προαπαιτούμενα. (https://www.imf.org/en/news/articles/2023/03/31/pr23101-ukraine-imf-executive-board-approves-usd-billion-new-eff-part-of-overall-support-package) (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)
• Το 2024, η ΕΕ αποφάσισε να διοχετεύει τα «έκτακτα κέρδη» από τα ακινητοποιημένα ρωσικά assets, με 90% στο European Peace Facility για στρατιωτική στήριξη και 10% στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Είναι σημαντικό ότι μιλάμε για κέρδη, όχι για το ίδιο το κεφάλαιο. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/)
• Οι G7 έδειξαν τον δρόμο τον Ιούνιο του 2024 με ένα δάνειο 50 δισ. δολαρίων που εξυπηρετείται από τις ροές κερδών των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων. Αυτό αποτελεί το καθαρότερο προηγούμενο του ευρωπαϊκού σχεδίου. (https://www.reutersconnect.com/item/all-g7-to-contribute-to-50-bln-ukraine-loan-backed-by-russian-asset-proceeds-von-der-leyen-says/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjQ6bmV3c21sX1ZBMDUyNjEzMDYyMDI0UlAx) (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html)

Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δουλεύει ένα μεγαλύτερο, πιο φιλόδοξο σχήμα: να μοχλεύσει τα κέρδη (και ενδεχομένως να «pledge-άρει» το ίδιο το πλούσιο κεφαλαιακό απόθεμα ως εξασφάλιση) για να αντλήσει έως 140 δισ. ευρώ, που θα χρηματοδοτήσουν την ουκρανική ανθεκτικότητα και ανασυγκρότηση. Το Βέλγιο, όπου «κάθονται» τα περισσότερα assets μέσω Euroclear, ζητά ρητές εγγυήσεις επιμερισμού του ρίσκου. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)

Τι ακριβώς εγκρίθηκε και πώς δουλεύει

• Το ΔΝΤ και οι ουκρανικές αρχές συμφώνησαν σε επίπεδο προσωπικού (staff-level agreement, δηλαδή προκαταρκτική συμφωνία που περιμένει την έγκριση του Εκτελεστικού Συμβουλίου) σε νέο 48μηνο πρόγραμμα περίπου 8,2 δισ. δολαρίων. Ο στόχος είναι τριπλός: μακροοικονομική σταθερότητα, μεταρρυθμίσεις διακυβέρνησης και κινητοποίηση επιπλέον δωρητών. Η φράση-κλειδί από το ΔΝΤ είναι ότι «οι αρχές παραμένουν αποφασισμένες να διασφαλίσουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να αποκαταστήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους». (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)
• Η ΕΕ ετοιμάζει νομικό κείμενο για δάνειο έως 140 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, που θα εξυπηρετείται από τα κέρδη των παγωμένων ρωσικών assets. Τα κέρδη είναι οι τόκοι και τα κουπόνια που προκύπτουν όσο το κεφάλαιο παραμένει αδρανοποιημένο. Το κεφάλαιο, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, δεν αγγίζεται. Αυτός ο διαχωρισμός έχει νομική σημασία, διότι μειώνει τον κίνδυνο να κριθεί «απαλλοτρίωση» σε διεθνή δικαστήρια. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) (https://link.springer.com/article/10.1007/s12027-021-00658-6?utm_source=openai)

Πόσα είναι αυτά τα κέρδη; Το Euroclear ανακοίνωσε ότι το 2024 τα κέρδη που συνδέονται με ρωσικά ακινητοποιημένα assets έφτασαν τα 6,9 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 4 δισ. ευρώ αποτέλεσαν την «εισφορά έκτακτων κερδών» προς την ΕΕ, αφού πρώτα κρατήθηκαν τεχνικά μαξιλάρια και καταβλήθηκε φόρος 1,7 δισ. ευρώ στο Βέλγιο. Η ροή προς την ΕΕ, μετά από ένα 10% safety buffer, διαμορφώθηκε κοντά στα 3,55 δισ. ευρώ. Αυτό δίνει μια τάξη μεγέθους του τι μπορεί να στηρίζει ετησίως το ευρωπαϊκό σχέδιο χωρίς να πειράξει το κεφάλαιο. (https://www.euroclear.com/newsandinsights/en/press/2025/mr-05-euroclear-delivers-strong-results-in-2024.html)

Νομισματική πολιτική: ο τόκος που τρέχει είναι το «καύσιμο» του ευρωπαϊκού σχεδίου

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με το πού κρατά τα επιτόκια, καθορίζει έμμεσα πόσα κέρδη παράγουν τα παγωμένα assets. Όσο υψηλότερα τα επιτόκια, τόσο μεγαλύτερη η ετήσια ροή κερδών που μπορεί να διοχετευτεί στην Ουκρανία. Με τη σταδιακή αποκλιμάκωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων το 2025, τα ετήσια κέρδη λογικά μειώνονται. Το ίδιο το Euroclear έχει δώσει ευαισθησία: 25 μονάδες βάσης λιγότερο στα επιτόκια κόβουν περίπου 51 εκατ. ευρώ ανά τρίμηνο από αυτό το «ρεύμα». Με απλή αναγωγή, 100 μονάδες βάσης λιγότερο συνεπάγονται περίπου 816 εκατ. ευρώ λιγότερες ετήσιες ροές. Αυτό έχει άμεση σημασία για το πόσο μεγάλο δάνειο μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά σε αυτά τα κέρδη. (https://www.prnewswire.com/news-releases/euroclear-achieves-robust-third-quarter-results-302292240.html?utm_source=openai)

Στην Ουκρανία, η κεντρική τράπεζα NBU κινείται για να κρατήσει τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και να χρησιμοποιεί την ισοτιμία ως απορροφητή κραδασμών. Περισσότερα εξωτερικά κεφάλαια αυξάνουν τα συναλλαγματικά αποθέματα και μειώνουν την ανάγκη για σκληρά capital controls, κάτι που η οικονομία το νιώθει σε σταθερότερες τιμές και καλύτερη διαθεσιμότητα εισαγόμενων κρίσιμων αγαθών. Η άνοδος των αποθεμάτων της NBU προς τα 49,5 δισ. δολάρια το φθινόπωρο του 2025 δείχνει πόσο κρίσιμη είναι η εξωτερική στήριξη. (https://english.nv.ua/business/ukraine-s-international-reserves-hit-record-49-5b-highest-since-independence-50558840.html?utm_source=openai)

Δημοσιονομική πολιτική: ποιος βάζει τα λεφτά και πώς φαίνονται στα βιβλία

Το ΔΝΤ δανείζει φθηνά και βάζει αυστηρούς όρους. Αυτό μειώνει το βραχυπρόθεσμο χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας χωρίς να εκτοξεύει το κόστος εξυπηρέτησης. Η ευρωπαϊκή πρόταση πάει ένα βήμα παραπέρα: θέλει να κάνει «front-load» ένα μεγάλο ποσό, χρησιμοποιώντας τις μελλοντικές ροές κερδών ως ράχη. Εδώ το νομικό και το λογιστικό πλαίσιο θα κρίνει αν το δάνειο καταγραφεί πλήρως στο ουκρανικό χρέος, αν θα είναι υπό όρους, ή αν θα έχει χαρακτηριστικά επιχορήγησης. Οι λεπτομέρειες θα καθορίσουν πόσο «βαρύ» θα είναι στον ουκρανικό προϋπολογισμό τα επόμενα χρόνια. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/) (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html)

Για την Ελλάδα, η άμεση ταμειακή επιβάρυνση είναι μηδενική στο βασικό σενάριο, εφόσον το ευρωπαϊκό δάνειο εκδοθεί σε επίπεδο Κομισιόν και εξυπηρετείται από τα κέρδη των παγωμένων assets. Υπάρχει όμως ένα ενδεχόμενο «κολλημένο» ρίσκο: αν χρειαστούν κρατικές εγγυήσεις επιμερισμού, το ελληνικό μερίδιο, με βάση το βάρος του ΑΕΠ, θα μπορούσε να κινηθεί γύρω στα 2 δισ. ευρώ. Πρόκειται περισσότερο για ενδεχόμενη υποχρέωση παρά για άμεση πληρωμή. Με ΑΕΠ 2024 περίπου 238 δισ. ευρώ και χρέος στο 151% του ΑΕΠ, αυτό το ενδεχόμενο παραμένει κάτω από 1% του ΑΕΠ. (https://www.imf.org/en/News/Articles/2025/04/04/pr2589-greece-imf-executive-board-concludes-2025-article-iv-consultation?utm_source=openai)

Οι οίκοι αξιολόγησης, προς το παρόν, βλέπουν μικρό συστημικό ρίσκο αν το σχέδιο παραμείνει «collateralised», δηλαδή αν οι ροές των κερδών και τα ακινητοποιημένα assets λειτουργούν ως επαρκής εξασφάλιση. Άρα η επίδραση στα spreads των κρατών μελών θα είναι περιορισμένη, εκτός αν υπάρξουν βαριές νομικές ανατροπές. (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)

Εμπόριο, ναυτιλία και εφοδιαστικές αλυσίδες: το σιτάρι και το πετρέλαιο δεν περιμένουν

Η χρηματοοικονομική σταθερότητα στην Ουκρανία κρατά ενεργές τις εξαγωγές σιτηρών και μετάλλων και μειώνει τα άλματα στα ναύλα και στις τιμές τροφίμων. Για την ελληνική ναυτιλία, που μεταφέρει μεγάλο μέρος των διεθνών εμπορευμάτων, μια σταθερή Μαύρη Θάλασσα σημαίνει χαμηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου και προβλέψιμες ροές φορτίων. Για την ελληνική αγορά τροφίμων, σημαίνει πιο ήρεμες τιμές στα δημητριακά και στις ζωοτροφές. Αντίθετα, μια χρηματοδοτική «τρύπα» στο Κίεβο θα πίεζε την εφοδιαστική αλυσίδα με απώλειες παραγωγής και απρόβλεπτες τιμές. (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html)

Χρηματοπιστωτικό σύστημα: το νευρικό κέντρο

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες και οι αγορές κεφαλαίου θα χρηματοδοτήσουν τελικά το ευρωπαϊκό δάνειο μέσω εκδόσεων της Κομισιόν. Αν το νομικό ρίσκο είναι ελεγχόμενο, τα ομόλογα αυτά θα μοιάζουν με τα NGEU, δηλαδή θα τα απορροφήσουν ασφαλιστικές, συνταξιοδοτικά ταμεία και διαχειριστές κεφαλαίων. Αν όμως υπάρξει αμφισβήτηση στα δικαστήρια για τη χρήση των κερδών ή αν κάποια χώρα-κλειδί μπλοκάρει, τα spreads θα ανοίξουν. Εκεί ενεργοποιείται ο «δεσμός κράτους-τραπεζών»: ακριβότερο κρατικό χρήμα σημαίνει υψηλότερο κόστος για τις τράπεζες και κατόπιν ακριβότερα δάνεια. (https://www.ecb.europa.eu/press/financial-stability-publications/fsr/html/ecb.fsr202411~dd60fc02c3.en.html?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)

Ανισότητα και κατανομή: ποιος πληρώνει και ποιος γλιτώνει

Αν το ευρωπαϊκό δάνειο εξυπηρετείται από τα κέρδη των παγωμένων ρωσικών assets, οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι «γλιτώνουν» άμεσες μεγάλες επιβαρύνσεις. Ωστόσο, μέρος των κερδών παρακρατείται ως φόρος στο Βέλγιο, που φιλοξενεί το Euroclear, και ως τεχνικά αποθεματικά. Εδώ φαίνεται η διανομή: το Βέλγιο ωφελείται από τα φορολογικά έσοδα, η ΕΕ κατευθύνει το μεγαλύτερο κομμάτι στην ουκρανική άμυνα και ανασυγκρότηση, ενώ το νομικό ρίσκο επιμερίζεται πολιτικά. Για τα ουκρανικά νοικοκυριά, η σταθερότητα σημαίνει λιγότερες νομισματικές κρίσεις και πιο προβλέψιμες τιμές, εφόσον οι μεταρρυθμίσεις προχωρήσουν. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) (https://www.euroclear.com/newsandinsights/en/press/2025/mr-05-euroclear-delivers-strong-results-in-2024.html)

Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας: δείκτες και ψυχολογία

Το ότι «βγαίνουν» τα νούμερα στο χρηματοδοτικό τμήμα δεν σημαίνει αυτόματα βελτίωση στο βιοτικό επίπεδο. Στις αγορές, η ανακοίνωση του ΔΝΤ και της ΕΕ μειώνει τον κίνδυνο «tail event». Στη βάση της οικονομίας, όμως, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, η αποκατάσταση της πίστης και η προώθηση των μεταρρυθμίσεων θέλουν χρόνο. Γι' αυτό και το ΔΝΤ επιμένει στο «άγκυρα πολιτικής» που βάζει όρους για διαφάνεια, ενέργεια και φορολογική βάση, ώστε η βοήθεια να μεταφραστεί σε πραγματικά οφέλη. (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)

Συνάλλαγμα και ισοτιμίες: από την ισοτιμία του ευρώ μέχρι τη γρίλια της ουκρανικής γρίβνας

Η σταθερότητα στην Ουκρανία μειώνει τους γεωπολιτικούς κραδασμούς στο ευρώ, κάτι που, έστω περιφερειακά, βοηθά τις τιμές της ενέργειας σε ευρώ. Το ευρώ που δεν «τρομάζει» σημαίνει λιγότερες εξάρσεις στη βενζίνη, αφού το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια. Για την ουκρανική γρίβνα, οι εισροές από ΔΝΤ και ΕΕ στηρίζουν τα αποθέματα και τις παρεμβάσεις της NBU, άρα λιγότερη πίεση στην ισοτιμία και στα εισαγόμενα. (https://english.nv.ua/business/ukraine-s-international-reserves-hit-record-49-5b-highest-since-independence-50558840.html?utm_source=openai)

Μοντέλο ανάπτυξης: τι χτίζεται με αυτά τα λεφτά

Η χρηματοδότηση αυτή δεν είναι μόνο «να βγάλουμε τον χειμώνα». Είναι και «πώς στήνουμε την άνοιξη»: ενεργειακές υποδομές, σιδηρόδρομοι, logistics, αγροδιατροφικός εξοπλισμός, ψηφιακό κράτος. Η Ουκρανία, ακόμη και εν μέσω πολέμου, χρειάζεται σχέδιο για να απορροφήσει γρήγορα κεφάλαια χωρίς να προκαλέσει πληθωριστικές πιέσεις. Εδώ έχουν ρόλο και ευρωπαϊκές εταιρείες, ανάμεσά τους και ελληνικές, σε υποδομές, ενέργεια, τεχνικά έργα, IT. Το μακροχρόνιο στοίχημα είναι η παραγωγικότητα, όχι μόνο η ρευστότητα. (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html)

Ποιοτικός έλεγχος δεδομένων: πραγματικό έναντι ονομαστικού και ο ρόλος του δικαίου

• Ονομαστικό αντί πραγματικού: όταν μιλάμε για ετήσιες ροές κερδών 3,5–7 δισ. ευρώ, αυτά «συρρικνώνονται» σε πραγματικούς όρους αν ο πληθωρισμός είναι θετικός. Η παρούσα αξία μιας 30ετούς ροής 3,55 δισ. με πραγματικό προεξοφλητικό 3% είναι περίπου 70 δισ. ευρώ. Δεν φτάνει μόνη της για upfront 140 δισ. ευρώ χωρίς πρόσθετες εγγυήσεις ή χρήση ως εξασφάλιση του ίδιου του παγωμένου κεφαλαίου. (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html) (https://www.euroclear.com/newsandinsights/en/press/2025/mr-05-euroclear-delivers-strong-results-in-2024.html)
• Νομική βάση: οι αποφάσεις λαμβάνονται στον πυλώνα της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας (άρθρο 29 της Συνθήκης για την ΕΕ) και υλοποιούνται με κανονισμούς βάσει του άρθρου 215 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ. Εδώ κρίνεται και το αν απαιτείται ομοφωνία ή ειδική πλειοψηφία. Οι λεπτομέρειες έχουν σημασία, διότι καθορίζουν την ευαλωτότητα σε δικαστικές προσφυγές. (https://link.springer.com/article/10.1007/s12027-021-00658-6?utm_source=openai)

Η ελληνική διάσταση: spreads, στεγαστικά, τουρισμός, ναυτιλία

Αν όλα πάνε «by the book», η Ελλάδα έχει μικρό θετικό ισοζύγιο: λιγότερος γεωπολιτικός κίνδυνος στην ευρωπαϊκή περιφέρεια, σταθερότερη ενέργεια, ηπιότερες τιμές στα σιτηρά, και περιορισμένη επίδραση στο κόστος δανεισμού. Όμως, ας δούμε το πρακτικό με τη γλώσσα των επιτοκίων:

• Αν η νομική αβεβαιότητα για το ευρωπαϊκό σχέδιο ανοίξει τα ελληνικά spreads κατά 10 μονάδες βάσης, με ρεαλιστικό ρυθμό αναχρηματοδότησης 20% του χρέους ετησίως, το πρόσθετο κόστος για το Δημόσιο είναι περίπου 72 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Στις 25 μονάδες βάσης, 179 εκατ. ευρώ. Στις 50, 359 εκατ. ευρώ. Αυτά είναι τάξεως μεγεθών, όχι αυτόματες επιβαρύνσεις στο σύνολο του χρέους. (https://www.imf.org/en/News/Articles/2025/04/04/pr2589-greece-imf-executive-board-concludes-2025-article-iv-consultation?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)
• Για τις τράπεζες, το κόστος χρήματος ανεβαίνει μερικώς όταν ανεβαίνει το κρατικό κόστος. Η ΕΚΤ έχει καταγράψει ότι σε περιόδους στρες, ένα μέρος αυτού περνά στα δάνεια. Στα στεγαστικά, μια αύξηση επιτοκίων 3–5 μονάδων βάσης, που θα αντιστοιχούσε σε μικρή άνοδο των spreads, μεταφράζεται σε 1–5 ευρώ επιπλέον τον μήνα για δάνειο 100.000 ευρώ, 25ετίας. Μικρό ατομικά, μεγάλο σε σύνολο οικονομίας. (https://www.ecb.europa.eu/press/financial-stability-publications/fsr/html/ecb.fsr202411~dd60fc02c3.en.html?utm_source=openai)

Τουρισμός και ναυτιλία; Όσο περιορίζεται ο γεωπολιτικός κίνδυνος και η ενεργειακή αστάθεια, τόσο ευνοείται η ζήτηση για ταξίδια στην Ευρώπη και η σταθερότητα των ναύλων. Στην πράξη, μια λιγότερο «νευρική» Ευρώπη βοηθά τις κρατήσεις, κρατά χαμηλότερα τα ασφάλιστρα κινδύνου και απαλύνει την πίεση στα καύσιμα, κάτι που περνά στις τιμές των αεροπορικών και των ακτοπλοϊκών. Ο τουρισμός και η ναυτιλία είναι τα δύο μεγάλα ελληνικά εξαγώγιμα «προϊόντα υπηρεσιών». (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html)

Follow the money: ποιος ωφελείται, ποιος ρισκάρει

Κερδίζουν:

• Η Ουκρανία, που αποκτά άμεση ρευστότητα και ένα πλαίσιο προβλέψιμης χρηματοδότησης, προκειμένου να κρατήσει το κράτος λειτουργικό και να προγραμματίσει ανασυγκρότηση. (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)
• Η Ευρώπη, που διατηρεί τη σταθερότητα στα ανατολικά της σύνορα με περιορισμένο άμεσο λογαριασμό για τους φορολογουμένους, χρησιμοποιώντας κέρδη από παγωμένα assets. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/)
• Οι αγορές «πραγματικού χρήματος», όπως ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικά ταμεία, που βρίσκουν μακράς διάρκειας, υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης τίτλους της ΕΕ, εφόσον το νομικό ρίσκο παραμείνει χαμηλό. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)

Ρισκάρουν:

• Το Βέλγιο και το Euroclear, που ζητούν πολιτικές εγγυήσεις, διότι φιλοξενούν τα ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία και έχουν νομική έκθεση. Αν τα δικαστήρια ακυρώσουν πτυχές του σχεδίου, ποιος πληρώνει; Αυτή είναι η μάχη της αμοιβαιοποίησης. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/) (https://www.euroclear.com/newsandinsights/en/press/2025/mr-05-euroclear-delivers-strong-results-in-2024.html)
• Οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι, σε δεύτερο βαθμό, αν οι εγγυήσεις της ΕΕ κληθούν να ενεργοποιηθούν. Το ρίσκο είναι μικρό στο βασικό σενάριο, αλλά υπαρκτό. (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)
• Οι Έλληνες δανειολήπτες με κυμαινόμενα επιτόκια, αν ένα κακό νομικό σενάριο ανοίξει τα spreads για καιρό. Το κόστος ανά δάνειο είναι μικρό, αλλά σωρεύεται σε νοικοκυριά που ήδη πιέζονται. (https://www.ecb.europa.eu/press/financial-stability-publications/fsr/html/ecb.fsr202411~dd60fc02c3.en.html?utm_source=openai)

Η πολιτική στήριξη παραμένει ισχυρή. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το έθεσε απλά: «Δεν βλέπω σενάριο όπου οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι θα πληρώσουν τον λογαριασμό μόνοι τους». Είναι το δημόσιο αφήγημα που δίνει πολιτική κάλυψη στη χρήση των κερδών αντί του κεφαλαίου. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)

Ρίσκα και κόκκινες γραμμές

• Νομικές προσφυγές: η Ρωσική Δούμα έχει απειλήσει με νομικά και άλλα αντίμετρα. Κάθε δικαστική απόφαση που ακυρώνει τη χρήση κερδών ή ζητά αποζημίωση ανατρέπει τον οικονομικό σχεδιασμό. Γι' αυτό το νομικό κείμενο της Κομισιόν είναι κρίσιμο: πρέπει να «δέσει» τη χρήση κερδών με τρόπο που να στέκει διεθνώς. (https://www.reuters.com/business/russian-duma-says-any-asset-seizure-by-eu-must-be-met-by-action-against-belgium-2025-11-20/) (https://link.springer.com/article/10.1007/s12027-021-00658-6?utm_source=openai)
• Επιτοκιακό ρίσκο: αν η ΕΚΤ μειώσει τα επιτόκια, τα κέρδη από τα παγωμένα assets πέφτουν. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει κενό στην εξυπηρέτηση του νέου δανείου, εκτός αν μπουν πρόσθετες εγγυήσεις ή «μαξιλάρια». (https://www.prnewswire.com/news-releases/euroclear-achieves-robust-third-quarter-results-302292240.html?utm_source=openai)
• Πολιτική συνοχή: η ανανέωση των κυρώσεων χρειάζεται πολιτικές αποφάσεις. Αν κάποιο κράτος «σπάσει» το μέτωπο, ολόκληρο το σχήμα κινδυνεύει. Αυτός είναι ο λόγος που το Συμβούλιο της ΕΕ ήδη χτίζει ένα πλαίσιο μακροχρηματοδοτικής βοήθειας και μηχανισμούς εξυπηρέτησης από τα κέρδη, για να διασφαλίσει συνέχεια. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/10/23/immobilised-assets-council-greenlights-up-to-35-billion-in-macro-financial-assistance-to-ukraine-and-new-loan-mechanism-implementing-g7-commitment) (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)

Γιατί έχει σημασία για τον μέσο Έλληνα

Η μεγάλη εικόνα είναι ότι μια σταθερή Ουκρανία μειώνει τον κίνδυνο που πληρώνουμε κάθε μέρα στις τιμές της βενζίνης, των τροφίμων και στο κόστος του χρήματος. Αν, αντίθετα, η χρηματοδότηση «κρεμάσει», η Ευρώπη θα ζήσει νέο γύρο αβεβαιότητας. Αυτό κοστίζει. Είτε το βλέπουμε στα spreads του δεκαετούς, είτε στη δόση του στεγαστικού, είτε στα ναύλα που επηρεάζουν τις τιμές στο ράφι. Το οικονομικό παιχνίδι της Ουκρανίας δεν παίζεται μόνο στο Κίεβο. Περνά από τη Φρανκφούρτη, τις Βρυξέλλες και, ναι, φτάνει ως την Αθήνα.

Τι ακολουθεί

• Έγκριση από το ΔΣ του ΔΝΤ. Η staff-level συμφωνία πρέπει να γίνει επίσημο πρόγραμμα για να αρχίσουν οι εκταμιεύσεις. (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)
• Κατάθεση του νομικού κειμένου της Κομισιόν για το «reparations loan» και, κυρίως, συμφωνία για τον επιμερισμό ρίσκου ώστε το Βέλγιο να μην βρεθεί με δυσανάλογη ευθύνη. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)
• Συντονισμός με το G7 σχήμα των 50 δισ. δολαρίων, για να αποφευχθούν επικαλύψεις και να υπάρξει σαφές service plan των ροών κερδών. (https://www.reutersconnect.com/item/all-g7-to-contribute-to-50-bln-ukraine-loan-backed-by-russian-asset-proceeds-von-der-leyen-says/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjQ6bmV3c21sX1ZBMDUyNjEzMDYyMDI0UlAx)
• Παρακολούθηση των ροών από το Euroclear και των φορολογικών αποδόσεων. Αυτά τα «ταμειακά» είναι ο πραγματικός κορμός της ευρωπαϊκής λύσης. (https://www.euroclear.com/newsandinsights/en/press/2025/mr-05-euroclear-delivers-strong-results-in-2024.html)

Συνοψίζοντας σε απλά ελληνικά

• Το ΔΝΤ δίνει 8,2 δισ. δολάρια σε 4 χρόνια, βάζει όρους και λειτουργεί ως σφραγίδα αξιοπιστίας. Είναι λίγα για τις συνολικές ανάγκες, αλλά σημαντικά για τη σταθερότητα. (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)
• Η ΕΕ σχεδιάζει ένα μεγάλο δάνειο έως 140 δισ. ευρώ, που θα εξυπηρετείται από τα κέρδη των παγωμένων ρωσικών assets. Το κεφάλαιο, τυπικά, μένει άθικτο. Η νομική βάση είναι το πλαίσιο κυρώσεων της ΕΕ. Τα έσοδα αυτά επηρεάζονται από τα επιτόκια της ΕΚΤ. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) (https://link.springer.com/article/10.1007/s12027-021-00658-6?utm_source=openai) (https://www.prnewswire.com/news-releases/euroclear-achieves-robust-third-quarter-results-302292240.html?utm_source=openai)
• Για την Ελλάδα, άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση δεν υπάρχει στο βασικό σενάριο. Υπάρχει όμως ενδεχόμενη υποχρέωση αν απαιτηθούν εγγυήσεις, τάξης 2 δισ. ευρώ. Το σημαντικότερο κανάλι για την τσέπη είναι τα spreads και τα τραπεζικά επιτόκια. (https://www.imf.org/en/News/Articles/2025/04/04/pr2589-greece-imf-executive-board-concludes-2025-article-iv-consultation?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)

Στην πολιτική, τα λόγια έχουν βάρος μόνο αν συνοδεύονται από χρήμα. Η Ευρώπη δηλώνει ότι «θα στηρίξει την Ουκρανία για όσο χρειαστεί» και θέλει να χρησιμοποιήσει τα παγωμένα ρωσικά assets «ακριβώς γι' αυτόν τον σκοπό». Η ουσία, όμως, είναι τεχνοκρατική: πόσα κέρδη «τρέχουν», με τι επιτόκια, ποιος παίρνει τον νομικό κίνδυνο, και πώς μοιράζεται. Όσο αυτά λύνουνται με καθαρό τρόπο, τόσο μικρότερος ο λογαριασμός για όλους μας. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/) (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)

---

Πηγές-κλειδιά για επαλήθευση και περαιτέρω ανάγνωση:

• ΔΝΤ, ανακοίνωση staff-level συμφωνίας για νέο EFF 8,2 δισ. δολάρια. (https://www.imf.org/en/news/articles/2025/11/26/pr-25399-ukraine-agreement-on-new-us-8-point-2-bil-48mo-eff-arrangement?utm_source=openai)
• ΔΝΤ, έγκριση 48μηνου EFF 15,6 δισ. δολάρια το 2023. (https://www.imf.org/en/news/articles/2023/03/31/pr23101-ukraine-imf-executive-board-approves-usd-billion-new-eff-part-of-overall-support-package)
• ΕΕ, νομική πράξη παγώματος ρωσικών αποθεμάτων. (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/576/oj/eng)
• Συμβούλιο ΕΕ, χρήση «έκτακτων κερδών» των ακινητοποιημένων assets. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/)
• Euroclear, κέρδη 2024 από ρωσικά assets, φόρος στο Βέλγιο, εισφορά στην ΕΕ. (https://www.euroclear.com/newsandinsights/en/press/2025/mr-05-euroclear-delivers-strong-results-in-2024.html)
• G7, δάνειο 50 δισ. δολαρίων στηριγμένο σε ροές κερδών, ως προηγούμενο. (https://www.reutersconnect.com/item/all-g7-to-contribute-to-50-bln-ukraine-loan-backed-by-russian-asset-proceeds-von-der-leyen-says/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjQ6bmV3c21sX1ZBMDUyNjEzMDYyMDI0UlAx)
• OECD, τεχνική ανάλυση για ERA, ροές κερδών και χρηματοδοτικές ανάγκες. (https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-ukraine-2025_940cee85-en/full-report/fostering-macroeconomic-stability-and-a-sustainable-recovery_24ed81a1.html)
• Reuters, νομική προετοιμασία και πολιτική διαπραγμάτευση της ΕΕ. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-urgently-seeks-agreement-using-frozen-russian-assets-ukraine-us-touts-other-2025-11-26/)
• Reuters, αξιολόγηση αγορών και οίκων για τον αντίκτυπο σε spreads. (https://www.reuters.com/business/finance/eus-loan-ukraine-backed-by-russia-assets-unlikely-cut-countries-ratings-agencies-2025-11-25/)
• ΕΚΤ, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και pass-through επιτοκίων. (https://www.ecb.europa.eu/press/financial-stability-publications/fsr/html/ecb.fsr202411~dd60fc02c3.en.html?utm_source=openai)
• ΔΝΤ, μεγέθη ΑΕΠ και χρέους Ελλάδας 2024. (https://www.imf.org/en/News/Articles/2025/04/04/pr2589-greece-imf-executive-board-concludes-2025-article-iv-consultation?utm_source=openai)
• NBU, αποθέματα συναλλάγματος. (https://english.nv.ua/business/ukraine-s-international-reserves-hit-record-49-5b-highest-since-independence-50558840.html?utm_source=openai)
• Νομικό υπόβαθρο κυρώσεων ΕΕ, διαδικασίες CFSP και άρθρο 215 ΣΛΕΕ. (https://link.springer.com/article/10.1007/s12027-021-00658-6?utm_source=openai)
• Reuters, ρωσικές απειλές για αντίμετρα κατά Βελγίου και Euroclear. (https://www.reuters.com/business/russian-duma-says-any-asset-seizure-by-eu-must-be-met-by-action-against-belgium-2025-11-20/)