Η Ουγγαρία καταθέτει την κατάργηση του αντι-ΛΟΑΤΚΙ νόμου Όρμπαν

Ένας νόμος που από το 2021 έβαζε την απλή παρουσίαση ενός ομόφυλου ζευγαριού ή ενός τρανς ανθρώπου στην ίδια νομική κατηγορία με την πορνογραφία οδεύει πλέον προς την κατάργηση. Στις 14 Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση του Πέτερ Μαγιάρ κατέθεσε στη Βουδαπέστη νομοσχέδιο 43 σελίδων που τροποποιεί έξι νόμους και αφαιρεί τις ειδικές απαγορεύσεις τις οποίες είχε εισαγάγει ο Βίκτορ Όρμπαν (24.hu, HVG). Η κατάθεση υλοποιεί δεσμευτική απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ, δεμένη με δισεκατομμύρια ευρώ που η Βουδαπέστη θέλει να ξεκλειδώσει, και εντάσσεται στη σειρά κινήσεων με τις οποίες η κυβέρνηση Μαγιάρ αποδομεί το κράτος Όρμπαν (To Brief).

Ο νόμος του 2021 δεν απαγόρευε μόνο την «προώθηση», αλλά και την απλή «παρουσίαση» της ομοφυλοφιλίας και της αλλαγής φύλου σε ανηλίκους, σκορπίζοντας περιορισμούς σε διαφορετικά νομοθετήματα (njt.hu). Στην τηλεόραση, μια σκηνή με ομόφυλο ζευγάρι μπορούσε να προβληθεί μόνο μεταξύ 22:00 και 05:00· στα σχολεία, η σεξουαλική αγωγή και οι εξωτερικοί πάροχοί της περιορίστηκαν· στη διαφήμιση, αντίστοιχο υλικό δεν επιτρεπόταν να απευθύνεται σε κάτω των 18. Το νέο κείμενο, όπως το παρουσιάζει ο ουγγρικός Τύπος, αφαιρεί από αυτές τις διατάξεις τις ρητές αναφορές στην ομοφυλοφιλία και την ταυτότητα φύλου, ενώ κρατά τις απαγορεύσεις για πορνογραφία, σεξουαλική βία και εκμετάλλευση ανηλίκων (Index). Η πρακτική διαφορά είναι απλή: η παρουσία ενός ομόφυλου ζευγαριού δεν θα ενεργοποιεί πια, από μόνη της, τον ειδικό περιορισμό.

Πώς φτάσαμε εδώ. Στις 21 Απριλίου 2026, η Ολομέλεια του Δικαστηρίου της ΕΕ έκρινε ότι ο νόμος παραβίαζε τους κανόνες της ενιαίας αγοράς, θεμελιώδη δικαιώματα και τον ευρωπαϊκό κανονισμό προστασίας δεδομένων (CURIA). Για πρώτη φορά, διαπίστωσε και αυτοτελή παραβίαση του άρθρου 2 της Συνθήκης για την ΕΕ, των κοινών αξιών πάνω στις οποίες χτίζεται η Ένωση (Ερευνητική Υπηρεσία Ευρωκοινοβουλίου). Το Δικαστήριο δεν επέβαλε τότε πρόστιμο· για χρηματική ποινή χρειάζεται νέα προσφυγή, αν η Ουγγαρία δεν συμμορφωθεί (eur-lex). Αυτή η κατάθεση είναι ακριβώς η συμμόρφωση.

Το χρήμα δεν ρέει αυτόματα

Εδώ ο Μαγιάρ κάνει έναν συνδυασμό που αξίζει να ξεμπλεχτεί. Στο κρατικό ραδιόφωνο Kossuth συνέδεσε το πακέτο με την αποφυγή μελλοντικού ευρωπαϊκού προστίμου και με την αποδέσμευση 500 εκατ. ευρώ για την εκπαίδευση (Euronews HU, Telex). Πρόκειται όμως για δύο διαφορετικούς μηχανισμούς. Η δικαστική συμμόρφωση αποτρέπει το πρόστιμο. Η ροή των κονδυλίων περνά από ξεχωριστό όρο, την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στα προγράμματα συνοχής: η Ουγγαρία πρέπει να ενημερώσει αιτιολογημένα την Κομισιόν, να ακολουθήσει αξιολόγηση έως τριών μηνών, και μόνο τότε να προχωρήσουν πληρωμές (eur-lex, Κανονισμός 2021/1060). Η ψήφιση ενός νόμου δεν μετατρέπεται σε έμβασμα. Και το ποσό των 500 εκατ. είναι στόχος του Μαγιάρ: δεν εντοπίστηκε πράξη της Κομισιόν που να το συνδέει με τον νόμο του 2021, ούτε νέα θετική αξιολόγηση μετά τις εξαγγελίες.

Το βάθος της πίεσης φαίνεται στα νούμερα: πάνω από 2 δισ. ευρώ κονδυλίων συνοχής παραμένουν παγωμένα για τρεις εκκρεμότητες του Χάρτη (το άσυλο, την ακαδημαϊκή ελευθερία και τον ίδιο τον νόμο), μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των 16,4 δισ. ευρώ που η Βουδαπέστη συμφώνησε τον Μάιο υπό όρους (Euronews, To Brief).

Οι υιοθεσίες είναι άλλη ιστορία

Η δεύτερη εξαγγελία Μαγιάρ, για τις υιοθεσίες, αφορά διαφορετικό νόμο, τον CLXV/2020 που ισχύει από τον Μάρτιο του 2021 (njt.hu). Αυτός καθιέρωσε ως κανόνα την υιοθεσία από παντρεμένα ζευγάρια και επέτρεψε σε άγαμο αιτούντα να κριθεί κατάλληλος μόνο κατ’ εξαίρεση, με υπογραφή του αρμόδιου υπουργού. Ο Μαγιάρ είπε ότι την καταλληλότητα πρέπει να την κρίνουν ειδικοί, όχι πολιτικοί (Telex). Αν αφαιρεθεί μόνο η υπουργική προέγκριση, ωφελούνται άγαμοι υποψήφιοι, ανάμεσά τους και ο ένας σύντροφος ομόφυλου ζευγαριού, αλλά νομικός γονέας γίνεται μόνο αυτός. Η κοινή υιοθεσία από ομόφυλο ζευγάρι, ή η υιοθεσία του παιδιού του συντρόφου, θα απαιτούσε πρόσθετες αλλαγές που δεν εξαγγέλθηκαν (Háttér).

Η εικόνα δεν έχει κλείσει. Το νομοσχέδιο κατατέθηκε, δεν ψηφίστηκε, και δεν έχουν επιβεβαιωθεί μεταβατικές διατάξεις ή ημερομηνία ισχύος. Το τεστ είναι πλέον αν η Κομισιόν κρίνει τη συμμόρφωση επαρκή και ανοίξει τη στρόφιγγα των κονδυλίων. Μέχρι τότε, τα 500 εκατ. ευρώ παραμένουν υπόσχεση του Μαγιάρ προς τους Ούγγρους ψηφοφόρους, όχι απόφαση των Βρυξελλών.