Η Ουάσιγκτον πούλησε ευρώ για να στηρίξει το γιεν, χωρίς να ρωτήσει την ΕΚΤ

Όταν μια κυβέρνηση θέλει να δυναμώσει ένα νόμισμα, μπαίνει στην αγορά και το αγοράζει. Οι ΗΠΑ έκαναν ακριβώς αυτό για το ιαπωνικό γιεν στα τέλη Ιουλίου, με μια λεπτομέρεια που έσπασε μια μακρά πρακτική: δεν πλήρωσαν με δολάρια, πλήρωσαν με ευρώ. Και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που εκδίδει το νόμισμα με το οποίο έγινε η πράξη, το έμαθε αφού είχε ήδη τελειώσει.

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα το επιβεβαιωμένο. Στις 31 Ιουλίου το ιαπωνικό υπουργείο Οικονομικών αγόρασε γιεν «σε συντονισμό με το αμερικανικό Treasury» για να ανακόψει την πτώση του νομίσματος σε χαμηλό περίπου 40 ετών (MOF Japan). Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent επιβεβαίωσε δημόσια «συντονισμένες ενέργειες στην αγορά συναλλάγματος», ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ το παρουσίασε ως στήριξη προς έναν σύμμαχο (CNBC). Το αποτέλεσμα φάνηκε αμέσως: το δολάριο, που αγόραζε σχεδόν 164 γιεν, υποχώρησε προς τα 157-156, δηλαδή το γιεν δυνάμωσε (BBC). Το νόμισμα πήρε προσωρινή ανάσα, όπως είχαμε δει και στην αρχική φάση της παρέμβασης (To Brief).

Πώς έγινε η πράξη, και γιατί με ευρώ

Το κρίσιμο νέο στοιχείο είναι ρεπορταζιακό. Σύμφωνα με τους Financial Times, η New York Fed πούλησε ευρώ και αγόρασε γιεν για λογαριασμό του Treasury, μέσω Goldman Sachs και Morgan Stanley. Η ΕΚΤ ενημερώθηκε εκ των υστέρων: ο Bessent μίλησε με την Κριστίν Λαγκάρντ το Σάββατο 1 Αυγούστου, μία μέρα μετά την πράξη (Bloomberg, Business Times). Ούτε η ΕΚΤ ούτε η New York Fed έχουν επιβεβαιώσει δημόσια αυτό το χρονολόγιο, οπότε παραμένει ρεπορτάζ, όχι επίσημη πράξη. Για το ποσό, το μόνο ίχνος είναι ένα εύρος 5-10 δισ. δολαρίων από φωτογραφημένο σημείωμα του Bessent (Reuters).

Ο μηχανισμός είναι απολύτως νόμιμος. Το αμερικανικό Treasury έχει από το 1934 ένα ταμείο, το Exchange Stabilization Fund, που του επιτρέπει να συναλλάσσεται σε ξένο συνάλλαγμα με έγκριση του Προέδρου (Cornell/LII), και τα αμερικανικά αποθεματικά περιλαμβάνουν πράγματι ευρώ και γιεν (Treasury Bulletin). Η New York Fed απλώς εκτελεί, δεν αποφασίζει. Άρα τεχνικά, η πώληση ευρώ ήταν μια εσωτερική επιλογή αποθεματικών που δεν χρειαζόταν την υπογραφή της Φρανκφούρτης.

Γιατί όμως ευρώ και όχι δολάρια; Η επίσημη γραμμή του Bessent μιλά για «αταξία» στο γιεν και περιφερειακή σταθερότητα. Αναλυτές που μετέφερε το Bloomberg το θέτουν πιο ωμά: η Ουάσιγκτον «μάλλον δεν ήθελε να φανεί ότι πουλά δολάρια», γιατί κάτι τέτοιο θα συγκρουόταν με το αφήγημα του ισχυρού δολαρίου (Yahoo Finance/Bloomberg). Υπάρχει και δεύτερο κίνητρο: να μη χρειαστεί η Ιαπωνία να ρευστοποιήσει αμερικανικά ομόλογα για να χρηματοδοτήσει την παρέμβαση, κάτι που θα πίεζε τις αμερικανικές αποδόσεις (CNBC). Έτσι η Ουάσιγκτον στήριξε τον σύμμαχό της χωρίς να εκθέσει το αφήγημα του ισχυρού δολαρίου και χωρίς να ταράξει την αγορά των αμερικανικών ομολόγων.

Πόσο πλήρωσε η Ευρώπη

Εδώ τα δεδομένα ξεκαθαρίζουν κάτι σημαντικό: η ευρωζώνη δεν πλήρωσε μετρήσιμο λογαριασμό. Στην κρίσιμη ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, η κίνηση μετά τη διαρροή ήταν περίπου -0,04%, δηλαδή καθημερινός θόρυβος και όχι πίεση στο ευρώ (Reuters/MarketScreener). Το ευρώ είναι αγορά τεράστιου βάθους, με συμμετοχή στο 28,5% των παγκόσμιων συναλλαγών συναλλάγματος (ΕΚΤ), οπότε μια ροή αυτού του μεγέθους απορροφάται εύκολα.

Το κόστος, λοιπόν, δεν είναι στην τιμή. Είναι θεσμικό. Τις δύο φορές που το ευρώ μπήκε σε συντονισμένη παρέμβαση, τον Σεπτέμβριο του 2000 και τον Μάρτιο του 2011, η ΕΚΤ ήταν μέσα και ως αποφασίζουσα (ΕΚΤ). Αυτή τη φορά το νόμισμά της χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο προσαρμογής σε μια επιχείρηση που δεν επέλεξε, και για την οποία πήρε ένα τηλεφώνημα την επόμενη μέρα. Δεν παραβιάστηκε γραπτός κανόνας των G7, γιατί τέτοιος κανόνας για τρίτη χώρα που πουλά δικά της αποθεματικά δεν υπάρχει (ΕΚΤ).

Και αυτό ακριβώς είναι το προηγούμενο: η Ουάσιγκτον απέδειξε ότι μπορεί να επέμβει στην αγορά συναλλάγματος περνώντας το βάρος στο ευρώ, νόμιμα και χωρίς να ρωτήσει κανέναν στη Φρανκφούρτη.