Ωραιόκαστρο: σύλληψη 76χρονου, κανένα ίχνος ελέγχου στα εργοστάσια

Ένας 76χρονος οδηγός κρατείται ως ο άνθρωπος που, μεθυσμένος, προκάλεσε με σπινθήρες οχήματος τη φωτιά που έπνιξε τη Θεσσαλονίκη στο τοξικό νέφος. Την ίδια ώρα, δεν υπάρχει ένα δημόσιο έγγραφο που να δείχνει πότε ελέγχθηκε τελευταία η βιομηχανική ζώνη που κάηκε, τι αποθηκευόταν εκεί και ποια αρχή όφειλε να το ξέρει. Αυτή η ασυμμετρία, ένα πρόσωπο με όνομα απέναντι σε ένα κενό λογοδοσίας χωρίς όνομα, είναι η πραγματική είδηση πίσω από την κατάσβεση.

Το γεγονός πρώτα. Η φωτιά ξέσπασε το βράδυ του Σαββάτου 4 Ιουλίου, γύρω στις 20:30, στην πλευρά Ανθούπολης-Ωραιοκάστρου και, με ισχυρούς ανέμους, πέρασε μέσα από βιομηχανική ζώνη (News247). Καταστράφηκαν ολοσχερώς τρεις επιχειρήσεις: εργοστάσιο ανακύκλωσης, βιοτεχνία τζακιών και μονάδα με λάδια αυτοκινήτων, με διαδοχικές εκρήξεις στο εσωτερικό τους (Zougla). Το 112 έστειλε εκκενώσεις από τις 20:52, εκκενώθηκε το ίδρυμα χρονίων παθήσεων «Άγιος Παντελεήμων» με 157 φιλοξενούμενους, και τέσσερις πυροσβέστες κατέληξαν στο 424, οι τρεις με αναπνευστικά προβλήματα (Protothema).

Τι σημαίνει «τοξικό νέφος» χωρίς μέτρηση

Εδώ αρχίζει το πιο ανησυχητικό κομμάτι, ακριβώς επειδή είναι το πιο αόρατο. Όταν καίγονται πλαστικά, ανακυκλώσιμα, υφάσματα και έλαια, το επιστημονικά αναμενόμενο μείγμα περιλαμβάνει λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5 και PM10), βενζόλιο, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (PAHs) και επίμονους ρύπους όπως διοξίνες και φουράνια (WHO). Ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης μίλησε ανοιχτά για «φουράνια και διοξίνες» και ζήτησε σαφείς οδηγίες (Lifo). Βραχυπρόθεσμα ο κίνδυνος είναι εισπνευστικός, κυρίως για παιδιά, ηλικιωμένους και χρόνια πάσχοντες· μακροπρόθεσμα το ερώτημα είναι η εναπόθεση επίμονων ρύπων σε χώμα, αυλές και κήπους (Indiana IDEM).

Και όμως: δεν υπάρχουν δημόσια εργαστηριακά αποτελέσματα για το τι ακριβώς εισέπνευσαν οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης. Οι οδηγίες για κλειστά παράθυρα ήταν σωστές αλλά ελλιπείς, χωρίς μάσκες FFP2, χωρίς σύσταση για υγρό καθαρισμό στάχτης, χωρίς δειγματοληψίες σε κήπους. Για να περάσουμε από την εκτίμηση στην απόδειξη χρειάζονται μετρήσεις αέρα κατάντη του νέφους και εξειδικευμένη ανάλυση για διοξίνες, που δεν πιάνεται με απλό αισθητήρα σωματιδίων (EPA). Τίποτα από αυτά δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το κενό που κανείς δεν ονομάζει

Η αρμοδιότητα εδώ είναι σκόπιμα δυσανάγνωστη, και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Την περιβαλλοντική άδεια την εγκρίνει άλλοτε το ΥΠΕΝ, άλλοτε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση, άλλοτε ενσωματώνεται σε πρότυπες δεσμεύσεις (ΥΠΕΝ). Η πυροπροστασία βιομηχανιών διέπεται από ξεχωριστό καθεστώς πιστοποιητικού (e-nomothesia), ενώ ο καθαρισμός οικοπέδων αφορά δήμους και Πυροσβεστική (Civil Protection). Μέσα σε αυτόν τον κατακερματισμό, δεν εντοπίστηκε κανένα δημόσιο έγγραφο ελέγχου. Δεν υπάρχει τεκμήριο ότι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας διενήργησε τον προβλεπόμενο προληπτικό έλεγχο στη μονάδα, ούτε δημόσια ημερομηνία τελευταίας επιθεώρησης. Το μόνο δημόσιο ίχνος της Περιφέρειας αφορά υδροφόρες στην κατάσβεση (Euronews).

Δεν είναι η πρώτη φορά, και εδώ σπάει το επιχείρημα του «μεμονωμένου ατυχήματος». Η ίδια περιοχή είχε φωτιά σε χώρο ανακύκλωσης στη Νεοχωρούδα στις 21 Απριλίου, με το ίδιο 112 για τοξικούς καπνούς (To Brief), ενώ έκρηξη σε εργοστάσιο ανακύκλωσης στην Κόρινθο στα τέλη Μαΐου άφησε τα ίδια αναπάντητα ερωτήματα (To Brief). Το ΠΑΣΟΚ έθεσε τη μόνη καθαρή γραμμή πρόληψης, ότι «η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί να εξαντλείται στη διαχείριση της κρίσης» (Iefimerida), και η ΕΛΑΣ μίλησε για απουσία συστηματικής εκτίμησης κινδύνου (in.gr).

Ο 76χρονος αφέθηκε ελεύθερος και η ποινική διερεύνηση δεν έχει καν κλείσει (Euronews). Αν η υπόθεση κλείσει στο πρόσωπό του, η αλυσίδα ευθύνης στενεύει σε έναν άνθρωπο, ενώ ο φάκελος αδειών, ελέγχων και μετρήσεων μένει άδειος. Το ερώτημα δεν είναι ποιος άναψε τον σπινθήρα. Είναι ποιος όφειλε να ξέρει τι καιγόταν, και δεν το είπε ποτέ.