ΟΠΕΚΕΠΕ: 17 νέες συλλήψεις για απάτη 4,5 εκατ.

Δεκαεπτά νέες συλλήψεις σε Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Σέρρες και Αθήνα, με φερόμενη ζημία πάνω από 4,5 εκατ. ευρώ και δικογραφία που φτάνει τους 317 κατηγορούμενους, ανεβάζουν την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ από τοπικό σκάνδαλο σε επαναλαμβανόμενο επιχειρησιακό μοντέλο (Euronews, ERT). Δύο μέρες μετά την εξάρθρωση του κρητικού κυκλώματος, η Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος βρήκε το ίδιο ακριβώς μοτίβο 1.000 χιλιόμετρα μακρύτερα: λογιστές, υπεύθυνους Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), εικονικά μισθωτήρια και «ορφανά» αγροτεμάχια.

Η σύμπτωση δεν είναι σύμπτωση. Είναι αρχιτεκτονική.

Η μηχανική: όταν η ψηφιακή πρόσβαση γίνεται όπλο

Τα ΚΥΔ είναι πιστοποιημένοι ενδιάμεσοι μέσω των οποίων ο αγρότης υποβάλλει την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ). Για να κάνουν τη δουλειά τους, βλέπουν το γεωχωρικό υπόβαθρο: ποιο αγροτεμάχιο υπάρχει, πού βρίσκεται, αν επικαλύπτεται με άλλη δήλωση. Αυτό που ελέγχει το σύστημα είναι η γεωμετρία της γης. Αυτό που δεν ελέγχει είναι το δικαίωμα χρήσης της (Agrotypos).

Εκεί άνοιξε το παράθυρο. Σύμφωνα με τις δικογραφίες, ΚΥΔ με πλήρη ορατότητα στους χάρτες εντόπιζαν εκτάσεις που κανείς δεν είχε δηλώσει — επιλέξιμες για ενίσχυση αλλά «ελεύθερες» στο σύστημα. Στη συνέχεια τις περνούσαν σε ψευδείς αιτήσεις με πλαστά μισθωτήρια, ονόματα-αχυρανθρώπους και τραπεζικούς λογαριασμούς που κατέληγαν στους πραγματικούς οργανωτές (News247, Iefimerida). Η ίδια η θεσμική πρόσβαση έγινε το εργαλείο της απάτης.

Δύο μέτωπα, ένα σχέδιο

Η σύγκριση με την Κρήτη είναι σχεδόν φωτογραφική. Εκεί, η δικογραφία περιλαμβάνει δύο λογιστές ως φερόμενα αρχηγικά στελέχη, έξι ΚΥΔ ως κόμβους, 17 εκμισθωτές και 71 μισθωτές-λήπτες, με ζημία περίπου 2,73 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2019-2024 (ProtoThema). Στη Βόρεια Ελλάδα, κομβικός ρόλος αποδίδεται σε δύο ΚΥΔ — ένα στη Θεσσαλονίκη, ένα στις Σέρρες — με τους 302 από τους 317 κατηγορούμενους να εμφανίζονται ως φερόμενοι λήπτες, ελάχιστοι από τους οποίους είναι πραγματικοί αγρότες (Newsit).

Είναι, όμως, «franchise»; Η ειλικρινής απάντηση είναι: όχι ακόμα αποδεδειγμένα. Για να μιλήσουμε για ενιαίο πανελλαδικό δίκτυο και όχι για παράλληλες τοπικές κομπίνες με κοινή τεχνική, χρειάζονται τέσσερα πράγματα που δεν έχουν τεκμηριωθεί δημόσια: κοινό επιχειρησιακό υπόστρωμα (ίδια templates, IPs, λογισμικά), κοινό money trail, κοινή «κεντρική» διοίκηση, κοινό αποτύπωμα πρόσβασης στη βάση δεδομένων. Το pattern υπάρχει· η απόδειξη της σύνδεσης λείπει.

Η ευρωπαϊκή ώρα

Όλα τα νήματα οδηγούν πλέον στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Οι 22 συλληφθέντες της Κρήτης μεταφέρθηκαν σήμερα στην Αθήνα για να εξηγηθούν στους Ευρωπαίους εισαγγελείς (Enikos), ενώ η Επιτροπή Ελέγχου Προϋπολογισμού (CONT) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρίσκεται από τις 26 έως τις 28 Μαΐου στην Ελλάδα ειδικά για τις αγροτικές επιδοτήσεις (European Parliament). Στο παρασκήνιο τρέχει η τρίτη δικογραφία της EPPO με 11 βουλευτές και περίπου 50 ελεγχόμενα πρόσωπα.

Η κυβερνητική απάντηση κινείται σε δύο γραμμές: αφήγημα «κάθαρσης» με την ΑΑΔΕ να αναλαμβάνει τους ελέγχους και ταυτόχρονα προστασία των κυβερνητικών στελεχών — οι προτάσεις ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ-Νέας Αριστεράς για προανακριτική σε βάρος των πρώην υπουργών Λιβανού και Αραμπατζή απορρίφθηκαν από την πλειοψηφία (ProtoThema). Στις 22 Μαΐου, η ΑΑΔΕ απέστειλε ειδοποιητήρια σε 27.193 δικαιούχους για ανάκτηση 16,3 εκατ. ευρώ από ενισχύσεις του 2023 (ΑΑΔΕ).

Το κρίσιμο ερώτημα

Ο Κανονισμός 2021/2116 της ΕΕ είναι σαφής: αν τα εθνικά συστήματα ελέγχου αποτυγχάνουν, η Κομισιόν μπορεί να αποκλείσει δαπάνες από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (EUR-Lex). Δηλαδή το κόστος των ψευδών αιτήσεων που εγκρίθηκαν θα μετακυλιστεί στον εθνικό προϋπολογισμό — στους φορολογούμενους, όχι στους απατεώνες.

Η αληθινή δοκιμή για την κυβέρνηση δεν είναι πόσες συλλήψεις θα ακολουθήσουν. Είναι αν ο ΟΠΕΚΕΠΕ μπορεί να σταματήσει μια ψευδή αίτηση πριν πληρωθεί, αντί να την κυνηγά με δικογραφίες, εισαγγελείς και ειδοποιητήρια ανάκτησης μετά. Για την ώρα, το σύστημα ξέρει να βρίσκει την κλοπή. Δεν ξέρει να την προλαμβάνει.