Ολλανδία: Πρωθυπουργός ο 38χρονος Ρομπ Γέτεν σε μια εύθραυστη κυβέρνηση μειοψηφίας

Η χώρα που νομοθέτησε πρώτη στον κόσμο τον γάμο ομοφύλων το 2001 χρειάστηκε 25 χρόνια για να εκλέξει τον πρώτο ανοιχτά ομοφυλόφιλο πρωθυπουργό της. Ο 38χρονος Ρομπ Γέτεν ορκίστηκε τη Δευτέρα στη Χάγη ως ο νεότερος ηγέτης στην ολλανδική ιστορία (France24). Πέρα από τον συμβολισμό, η πραγματική ιστορία είναι η πολιτική του αδυναμία.

Ο Γέτεν κυβερνά με 66 από τις 150 έδρες της Βουλής: D66 (26), VVD (22), CDA (18) (Diplomat Magazine). Είναι η πρώτη ολλανδική κυβέρνηση μειοψηφίας εδώ και δεκαετίες — ένα «καβίνετο συνεργασίας», όπως το ονομάζει ο ίδιος (DutchNews). Στην πράξη, κανένα μεγάλο νομοσχέδιο δεν περνά χωρίς εξωτερική στήριξη. Για να ψηφιστεί ο αμυντικός προϋπολογισμός — 19 δισ. ευρώ νέες δαπάνες, 3,5% του ΑΕΠ — θα χρειαστεί πιθανότατα τους 7 αποστάτες βουλευτές του Βίλντερς που αποχώρησαν από το PVV, και εκείνοι θα ζητήσουν αντάλλαγμα στη μετανάστευση.

Η ακροδεξιά χάνει εξουσία, όχι ψήφους

Ο Γκέερτ Βίλντερς κέρδισε 37 έδρες τον Νοέμβριο 2023, αλλά η κυβέρνησή του κράτησε μόνο 11 μήνες (Parlement.com). Στις εκλογές του Οκτωβρίου 2025 έχασε 11 από αυτές. Η ακροδεξιά συνολικά, όμως, κατέχει ακόμα 42 έδρες — 28% της Βουλής. Κανείς δεν συνεργάζεται μαζί της, αλλά η δημοσκοπική βάση δεν συρρικνώνεται. Το ίδιο μοτίβο εκτυλίσσεται σε όλη την Ευρώπη: στην Πορτογαλία, ο ακροδεξιός Βεντούρα έχασε τις προεδρικές αλλά αύξησε τη βάση του στο 33,3% (To Brief). Στη Γαλλία, η Λεπέν κυριαρχεί στις δημοσκοπήσεις παρά τη δικαστική καταδίκη. Στην Ιταλία, η Μελόνι κυβερνά σταθερά. Η ακροδεξιά δεν υποχωρεί — χάνει θεσμική εξουσία σε κάποιες χώρες ενώ η κοινωνική της βάση μεγαλώνει σε άλλες.

Το ρήγμα στο ολλανδικό μπλόκο

Η Ολλανδία ήταν ιστορικά ο σκληρότερος «φρουρός» της δημοσιονομικής πειθαρχίας στην ΕΕ — μέλος της ομάδας των «φειδωλών» που μπλοκάριζε ευρωομόλογα και κοινό χρέος. Ο Γέτεν και το D66, μέλος του Renew Europe (η ομάδα του Μακρόν στο Ευρωκοινοβούλιο), υπόσχονται «επιστροφή στην καρδιά της Ευρώπης» (DutchNews). Η δημοσιονομική ορθοδοξία δεν εξαφανίζεται, αλλά αποκτά εξαιρέσεις — τουλάχιστον στην άμυνα (Diplomat Magazine). Για μια Ελλάδα που πιέζει για ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, η πιο δύσκολη πόρτα στις Βρυξέλλες μόλις μισάνοιξε.

Το παράδοξο είναι ότι η αλλαγή αυτή έρχεται από μια κυβέρνηση που δεν μπορεί να εγγυηθεί ούτε τη δική της επιβίωση. Η χώρα-κλειδί για τα οικονομικά της ΕΕ διοικείται πλέον από έναν συνασπισμό που ελέγχει λιγότερο από το 44% του κοινοβουλίου. Όσο η Ολλανδία παραμένει πολιτικά παράλυτη, η ευρωπαϊκή δημοσιονομική πολιτική βρίσκεται ουσιαστικά χωρίς τον ιστορικό βετοδότη της.