Οικοπεδοποιούν τη λιμνοθάλασσα του Ωρωπού με 60 μέτρα μπάζα ενόψει νομιμοποίησης αυθαιρέτων

Ένας πρόχειρος δρόμος 60 μέτρων μέσα στο νερό. Πέτρες, χώμα, οικοδομικά απόβλητα ριγμένα στην προστατευμένη λιμνοθάλασσα της Σκάλας Ωρωπού, λίγα μέτρα από τα Τοπικά Ιατρεία. Άγνωστοι δράστες, φορτηγά που πέρασαν χωρίς να τους δει κανείς, και μια ζώνη ενταγμένη στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 που ο Δήμος είχε ήδη αποκλείσει για να την προστατέψει (Protothema). Ο δήμαρχος Γιώργος Γιασημάκης μίλησε για «πραγματικό περιβαλλοντικό έγκλημα» και κατέθεσε μηνύσεις σε Λιμεναρχείο, Αστυνομία και Κτηματική Υπηρεσία (News247).

Το κίνητρο πίσω από τα μπάζα είναι αυστηρά οικονομικό, και λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Στο πρώτο, η νόμιμη διάθεση οικοδομικών αποβλήτων κοστίζει 40 έως 80 ευρώ τον τόνο σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις. Σε ένα μεσαίο έργο, αυτό μεταφράζεται σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ που κάποιος γλιτώνει αδειάζοντας στη λιμνοθάλασσα. Στο δεύτερο, σαφώς πιο επικερδές, το μπάζωμα δημιουργεί de facto χερσαία ζώνη εκεί που υπήρχε θάλασσα. Η τεχνητή ακτογραμμή, μετά από λίγα χρόνια στερέωσης, μετατρέπεται σε διεκδικήσιμη πρόσβαση και, στην τελική, σε μελλοντικό οικόπεδο.

Εδώ μπαίνει η νομοθεσία. Οι ρυθμίσεις που προωθεί το ΥΠΕΝ μέσα στο 2026 ανοίγουν τον δρόμο για πολεοδόμηση έως και 20% των Ζωνών Βιώσιμης Διαχείρισης σε περιοχές Natura, ενώ προβλέπεται νομιμοποίηση αυθαιρέτων σε δάση και πάρκα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 (To Vima). Όταν το πρόστιμο είναι μικρότερο από το επενδυτικό κέρδος και η νομιμοποίηση είναι θέμα χρόνου, η αυθαιρεσία σταματά να είναι παρανομία και γίνεται προεξόφληση.

Νεφροί που δεν αντικαθίστανται

Οι λιμνοθάλασσες λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα του τοπίου. Φιλτράρουν θρεπτικά, αποθηκεύουν άνθρακα στα ιζήματα για χιλιετίες, τρέφουν εκατοντάδες είδη πτηνών. Ο υγρότοπος της Σκάλας Ωρωπού φιλοξενεί περίπου 180 σπάνια είδη, πολλά μεταναστευτικά. Όταν σπάει αυτή η δυναμική, δεν επανέρχεται. Παγκοσμίως, οι λιμνοθάλασσες χάνονται με ρυθμό τέσσερις έως δέκα φορές ταχύτερο από τα τροπικά δάση (ScienceDaily). Ακόμη και μετά από εκβαθύνσεις και αποκαταστάσεις δεκαετιών, η ποιότητα νερού παραμένει υποβαθμισμένη.

Η αυθαιρεσία στον Ωρωπό συμβαίνει ακριβώς επειδή η Ελλάδα είναι θεσμικά ανοχύρωτη. Το Δικαστήριο της ΕΕ καταδίκασε τη χώρα τον Δεκέμβριο του 2020 (Υπόθεση C-849/19) για αποτυχία θέσπισης μέτρων προστασίας σε 239 περιοχές Natura 2000. Πέντε χρόνια μετά, μόλις 12 από τις 174 θαλάσσιες περιοχές Natura διαθέτουν εγκεκριμένο καθεστώς προστασίας, λιγότερο από 3,5% (WeSeaYou). Τον Ιούνιο του 2025 η Κομισιόν έστειλε νέα προειδοποιητική επιστολή για μη συμμόρφωση. Χωρίς διατάγματα, χωρίς φύλαξη, η ζώνη Natura υπάρχει μόνο στους χάρτες.

Τα 60 μέτρα μπάζα στον Ωρωπό αποτελούν τον κανόνα ενός συστήματος όπου η προστασία υπάρχει στα έγγραφα και η αυθαιρεσία στο πεδίο. Ακόμη και αν εντοπιστούν οι δράστες, η λιμνοθάλασσα δεν επιστρέφει. Ο άνθρακας που έφυγε από τα ιζήματα δεν ξαναμπαίνει, τα είδη που μετακινήθηκαν δεν επιστρέφουν με δικαστική απόφαση. Η βιολογία λειτουργεί σε ορίζοντα χιλιετιών, η ελληνική πολιτική σε ορίζοντα νομιμοποιήσεων ανά διετία. Σε αυτή τη διαφορά κλίμακας κρύβεται όλη η εξήγηση γιατί τα φορτηγά πέρασαν.