Το ντίζελ ακρίβυνε σχεδόν διπλάσια από το αργό πετρέλαιο

Το πετρέλαιο κίνησης (το καύσιμο του φορτηγού, του ταξί και του καυστήρα) ακρίβυνε τους τελευταίους μήνες σχεδόν διπλάσια από το αργό πετρέλαιο. Γι' αυτό σας αφορά άμεσα. Ακόμη κι αν το αργό σταματήσει να ανεβαίνει, η αντλία και ο λογαριασμός της θέρμανσης μπορεί να μείνουν ακριβά. Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει στήριξη για τα καύσιμα κίνησης και τη χειμερινή θέρμανση αν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση (To Brief), και η νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) εξηγεί γιατί το βάρος μετατοπίστηκε από το βαρέλι στο διυλιστήριο.

Ο IEA καταγράφει στις 11 Σεπτεμβρίου αμερικανικό ντίζελ πάνω από 200 δολάρια το βαρέλι, 94% ακριβότερο από τα προπολεμικά επίπεδα, την ώρα που το Brent (η διεθνής τιμή αναφοράς του αργού) στα περίπου 105 δολάρια έχει ανέβει 45% (IEA). Βάλτε βάση το 100 τον Φεβρουάριο: το αργό βρίσκεται στο 145, το έτοιμο καύσιμο στο 194. Σχεδόν 50 μονάδες πιο πάνω, για το ίδιο βαρέλι.

Γιατί το αργό δεν λέει πια όλη την ιστορία

Η εξήγηση κρύβεται σε ένα ενδιάμεσο βήμα που συνήθως το προσπερνάμε: το αργό δεν καίγεται όπως βγαίνει από το έδαφος. Πρέπει να περάσει από διυλιστήριο για να γίνει ντίζελ, κηροζίνη αεροσκαφών ή πετρέλαιο θέρμανσης. Όταν αυτό το ενδιάμεσο βήμα φτάνει στα όριά του, περισσότερο αργό δεν φτιάχνει περισσότερο ντίζελ. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει.

Δύο μεγάλες πηγές έτοιμων καυσίμων έχουν βγει εν μέρει εκτός. Οι συνδυασμένες εξαγωγές ντίζελ και gasoil (η κατηγορία καυσίμων στην οποία ανήκουν το ντίζελ κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης) από τον Περσικό Κόλπο και τη Ρωσία έπεσαν τον Αύγουστο κατά 1,6 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε σχέση με τον Φεβρουάριο (IEA). Στον Κόλπο, οι καθαρές εξαγωγές ντίζελ συρρικνώθηκαν, πάντα κατά τον IEA, στο ένα τέταρτο περίπου του προπολεμικού επιπέδου, στις 390.000 βαρέλια ημερησίως. Στη Ρωσία, μετά τα επαναλαμβανόμενα πλήγματα σε διυλιστήρια, η επεξεργασία αργού βρίσκεται πια περίπου 30% κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, με τις εξειδικευμένες μονάδες που φτιάχνουν ντίζελ προδιαγραφών να χρειάζονται έξι έως οκτώ μήνες για να αντικατασταθούν (Rigzone).

Πριν τον πόλεμο, Κόλπος και Ρωσία κάλυπταν μαζί σχεδόν το 45% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ντίζελ, εκτιμά ο IEA. Δεν χάθηκε το 45% της προσφοράς. Όμως όταν λείπει τόσο μεγάλο μερίδιο από τους κύριους εξαγωγείς, η πίεση πέφτει δυσανάλογα στα έτοιμα καύσιμα, και φαίνεται στα περιθώρια διύλισης, δηλαδή σε πόσο περισσότερο αξίζει το καύσιμο από το αργό. Η αμερικανική στατιστική υπηρεσία ενέργειας είχε καταγράψει ήδη το δεύτερο τρίμηνο υπερδιπλασιασμό τους για αποστάγματα και καύσιμα αεροσκαφών σε ετήσια βάση (EIA). Πρόκειται για μηχανισμό που τεκμηριώνεται εδώ και μήνες.

Τι σημαίνει στην ελληνική αντλία και στον καυστήρα

Η μετάδοση φαίνεται ήδη. Στις 10 με 11 Σεπτεμβρίου το ντίζελ κίνησης έφτασε τα 2,063 ευρώ το λίτρο, από 2,016 την 1η Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Παρατηρητήριο Τιμών (in.gr). Σε ένα γέμισμα 50 λίτρων μιλάμε για δυόμισι ευρώ παραπάνω, σχεδόν αδιόρατο σήμερα. Ο πραγματικός λογαριασμός όμως έρχεται τον χειμώνα: το πετρέλαιο θέρμανσης αρχίζει να διατίθεται στις 15 Οκτωβρίου, και σε μια παραγγελία 1.000 λίτρων κάθε επιπλέον 10 λεπτά στο λίτρο μεταφράζονται σε 100 ευρώ (EnergyIn). Η κρατική επιδότηση στο ντίζελ κίνησης παρατάθηκε τον Σεπτέμβριο στα 8 λεπτά προ ΦΠΑ, με δημοσιονομικό κόστος γύρω στα 30 εκατ. ευρώ (ΥΠΕΘΟΟ), ανακούφιση που όμως συγκρατεί, δεν αντιστρέφει.

Το ίδιο τρέχει και αλλού. Στις ΗΠΑ το ντίζελ ξεπέρασε τα 6,06 δολάρια το γαλόνι (AP), ενώ η τιμή παραγωγού του ανέβηκε 24,1% μέσα σε έναν μόνο μήνα (BLS), πρώιμο σήμα ότι το κόστος αρχίζει να περνά στη μεταφορά των αγαθών. Η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε στις 10 Σεπτεμβρίου ότι όσο διαρκούν οι ενεργειακές ανατιμήσεις, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος επιδράσεων δεύτερου γύρου, δηλαδή να περάσει το ακριβό καύσιμο σε μισθούς και στις τιμές άλλων προϊόντων (ΕΚΤ). Ο δομικός πληθωρισμός της ευρωζώνης (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα) υποχώρησε πάντως τον Αύγουστο στο 2,4%, οπότε ο γενικευμένος νέος κύκλος ακρίβειας παραμένει κίνδυνος, όχι τετελεσμένο (Eurostat).

Ο πόλεμος δεν χτύπησε τόσο την ποσότητα του πετρελαίου όσο την ικανότητα να το μετατρέψουμε σε καύσιμο. Και επειδή τα διυλιστήρια δεν επισκευάζονται σε μια νύχτα, το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης μπορούν να μείνουν ακριβά όλο τον χειμώνα ακόμη κι αν το Brent σταθεροποιηθεί. Ο IEA περιγράφει ένα σύστημα διύλισης στα όριά του: για μια χώρα που θερμαίνεται με πετρέλαιο, ο λογαριασμός δεν εξαρτάται πια μόνο από την τιμή του βαρελιού, αλλά από το πόσο γρήγορα ξαναδουλέψουν τα διυλιστήρια που χτυπήθηκαν.