Δίκη Novartis: Εισαγγελικός «καταπέλτης» ζητά την ενοχή των προστατευόμενων μαρτύρων για «δολοφονία χαρακτήρων»

Η υπόθεση Novartis επιστρέφει στο κέντρο της πολιτικής σκηνής από την πιο «ηλεκτρισμένη» της πλευρά: όχι πια ως έρευνα για πιθανές δωροδοκίες στον χώρο του φαρμάκου, αλλά ως δίκη για το αν οι δύο πιο γνωστοί πρώην προστατευόμενοι μάρτυρες είπαν συνειδητά ψέματα και οδήγησαν σε στοχοποίηση πολιτικών προσώπων. Και αυτή η μετατόπιση –από το «ποιος τα πήρε» στο «ποιος έστησε ποιον»– είναι που κάνει την τρέχουσα εξέλιξη τόσο πολιτικά εκρηκτική.

Στο Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων (δηλαδή δικαστήριο β’ βαθμού για πλημμελήματα, με τρεις δικαστές), η εισαγγελέας της έδρας (η εισαγγελική λειτουργός που προτείνει στο δικαστήριο πώς να κρίνει την υπόθεση) ζήτησε την ενοχή των δύο κατηγορουμένων για ψευδή κατάθεση και ψευδή καταμήνυση, χρησιμοποιώντας βαρύ λεξιλόγιο περί «δολοφονίας χαρακτήρων» πολιτικών. Παράλληλα άφησε αιχμές για «πίεση» στους εισαγγελείς Διαφθοράς και «ρόλο» μέρους των ΜΜΕ. Αυτά τα δύο, ειδικά, είναι το πολιτικό νήμα: δείχνουν ότι το δικαστήριο δεν αφορά μόνο δύο πρόσωπα, αλλά αγγίζει το κύρος της Δικαιοσύνης και την ίδια την αρχιτεκτονική ισχύος της περιόδου.

---

Γιατί τώρα: το timing βγάζει πολιτικό νόημα

Η υπόθεση έχει μεγάλο βάθος χρόνου: οι πρώτες καταγγελίες και διαβιβάσεις για τη Novartis Hellas είχαν ήδη περάσει στην Εισαγγελία Διαφθοράς από το 2016, ανοίγοντας έναν κύκλο που έμελλε να γίνει πεδίο σκληρής κομματικής σύγκρουσης. (https://www.tribune.gr/greece/news/article/310945/stin-isangelia-diafthoras-i-katangelies-gia-ti-farmakeftiki-novartis-hellas.html)

Το 2018, όταν διαβιβάστηκε δικογραφία στη Βουλή για πολιτικά πρόσωπα, χτίστηκε το δίπολο «σκάνδαλο» vs «σκευωρία» και έκτοτε κανένα κόμμα δεν είχε κίνητρο να το αφήσει να «κάτσει κάτω». Η σημερινή δίκη, όμως, έχει μια πρόσθετη ιδιαιτερότητα: εκδικάζεται σε β’ βαθμό, με την πίεση του χρόνου (παραγραφή/προθεσμίες) να αποτελεί μόνιμο φόντο, άρα η πολιτική αξιοποίηση γίνεται πιο άμεση, πιο «καθαρή», πιο ωμή.

Στην πράξη, αυτή η φάση λειτουργεί σαν δημοψήφισμα για το ποια αφήγηση θα μείνει στο τέλος: ότι υπήρξε μια πραγματική, τεκμηριωμένη ιστορία διαφθοράς στο φάρμακο με πολιτικές ουρές, ή ότι εργαλειοποιήθηκαν μαρτυρίες για να χτυπηθούν αντίπαλοι.

---

Τι δικάζεται με απλά λόγια: δικαστήριο, κατηγορίες, πρόσωπα

Για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει, πρέπει να ξεκαθαρίσει τρία πράγματα: τι είναι το δικαστήριο, ποιες είναι οι κατηγορίες, ποιοι είναι οι κατηγορούμενοι.

1) Τι είναι το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων

Είναι δικαστήριο β’ βαθμού: ξανακρίνει μια υπόθεση που έχει ήδη κριθεί πρωτόδικα (στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο). Στο β’ βαθμό, οι δικαστές βλέπουν ξανά μάρτυρες/έγγραφα και μπορούν να επιβεβαιώσουν ή να ανατρέψουν την πρωτόδικη κρίση.

2) Τι σημαίνει «ψευδής κατάθεση»

Ψευδής κατάθεση (άρθρο 224 Π.Κ.) σημαίνει ότι κάποιος καταθέτει εν γνώσει του ψέματα ενώπιον αρμόδιας αρχής/δικαστηρίου. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο αν κάτι ήταν λάθος· είναι αν ήταν σκόπιμα ψευδές. (https://www.lawspot.gr/node/272827?utm_source=openai)

3) Τι σημαίνει «ψευδής καταμήνυση»

Ψευδής καταμήνυση σημαίνει ότι κάποιος καταγγέλλει σε αρχή ότι τρίτος διέπραξε αξιόποινη πράξη, γνωρίζοντας ότι αυτό δεν είναι αληθές. Και εδώ, το «κλειδί» είναι ο δόλος: γνώση του ψεύδους και πρόθεση να κινηθεί η κρατική μηχανή εναντίον άλλου. (https://www.dsa.gr/e-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7/%CE%AC%CF%81%CE%B8%CF%81%CE%BF-145-%CF%88%CE%B5%CF%85%CE%B4%CE%AE%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%AE%CE%BD%CF%85%CF%83%CE%B7?utm_source=openai)

4) Ποιοι είναι οι δύο πρώην προστατευόμενοι μάρτυρες

Οι δύο κατηγορούμενοι είναι πρόσωπα που είχαν εμφανιστεί στο δημόσιο πεδίο με ψευδώνυμα, ως «προστατευόμενοι μάρτυρες» σε μια ευαίσθητη δικογραφία. Ο θεσμός του προστατευόμενου μάρτυρα υπάρχει για να μπορεί κάποιος να καταθέσει χωρίς να κινδυνεύει από αντίποινα. Όταν, όμως, αίρεται η προστασία, ανοίγει ο δρόμος ώστε να κριθεί ποινικά αν όσα είπε ήταν αληθή ή ψευδή, χωρίς την ασπίδα ανωνυμίας.

Σύμφωνα με τη ροή των γεγονότων που αποτυπώνεται στα σχετικά ρεπορτάζ, κομβικό σημείο ήταν ότι μετά την άρση της προστασίας ενεργοποιήθηκαν και «ανασύρθηκαν» μηνύσεις πολιτικών προσώπων, συνολικά 21, που είχαν μπει στο αρχείο και επανήλθαν για ποινικό έλεγχο. (https://www.businessdaily.gr/koinonia/127080_novartis-eleghos-ton-minyseon-kata-ton-dyo-martyron-meta-tin-arsi-prostasias?utm_source=openai)

---

Από «σκάνδαλο φαρμάκου» σε «δίκη μαρτύρων»: πώς αλλάζει η πίστα ισχύος

Η Novartis δεν είναι μια οποιαδήποτε υπόθεση. Ακουμπά τρία ευαίσθητα νεύρα της ελληνικής πολιτικής πραγματικότητας:

1. Φάρμακο (μεγάλος δημόσιος λογαριασμός, άρα και μεγάλα κίνητρα).
2. Θεσμοί (εισαγγελίες, προστατευόμενοι μάρτυρες, διαρροές).
3. Δικομματική μνήμη (κάθε πλευρά θυμάται μόνο ό,τι τη συμφέρει).

Το διεθνές σκέλος είναι επίσης ουσιαστικό: το 2020 υπήρξαν διευθετήσεις/διακανονισμοί με αμερικανικές αρχές (SEC/DOJ) για παραβάσεις FCPA, με αναφορές και σε πρακτικές στην Ελλάδα σε προηγούμενα χρόνια. Αυτό τροφοδότησε το επιχείρημα ότι «κάτι υπήρξε» ως εταιρική πρακτική, ανεξάρτητα από το αν και πώς τεκμηριώθηκαν ελληνικές ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων. (https://www.sec.gov/newsroom/press-releases/2020-144)

Εδώ μπαίνει η λεπτή θεσμική γραμμή: άλλο πράγμα μια εταιρική διευθέτηση στο εξωτερικό (συχνά με κίνητρο να κλείσει η υπόθεση και να μειωθεί το ρίσκο), άλλο πράγμα η ποινική απόδειξη σε ελληνικό δικαστήριο ότι συγκεκριμένος πολιτικός δωροδοκήθηκε.

---

Η εισαγγελική αιχμή περί «πίεσης»: ποιοι μπορούν θεσμικά να πιέσουν

Όταν μια εισαγγελέας μιλά για «πίεση» προς εισαγγελείς που χειρίστηκαν μια υπόθεση τέτοιας εμβέλειας, δεν το λέει για να κάνει πολιτικό σχόλιο. Το λέει γιατί –κατά την ανάγνωσή της– το περιβάλλον μέσα στο οποίο δουλεύει η Δικαιοσύνη επηρεάζει την ποιότητα της έρευνας και, τελικά, το κύρος της.

Ποιοι μπορούν να πιέσουν στην ελληνική πραγματικότητα;

• Η διοικητική/ιεραρχική πυραμίδα της Δικαιοσύνης, με εποπτεία, επιθεωρήσεις, πειθαρχικούς ελέγχους, αλλαγές αρμοδιοτήτων.
• Η πολιτική εξουσία, όχι με «εντολή» (θεσμικά απαγορευμένη), αλλά με κλίμα: δηλώσεις, κοινοβουλευτικές κινήσεις, επιθετική πολιτική στοχοποίηση, «φιλικό» επικοινωνιακό περιβάλλον.
• Τα ΜΜΕ και οι διαρροές, που παράγουν κοινωνική πίεση: όταν η δικογραφία γίνεται τηλεοπτικό επεισόδιο, οι θεσμοί δουλεύουν σε συνθήκες δημοσιότητας που συχνά αλλοιώνει την ψυχραιμία.

Στο ελληνικό χρονολόγιο, υπάρχουν και ελέγξιμες ενδείξεις για το πώς οι εισαγγελικοί χειρισμοί έγιναν πεδίο αντιπαράθεσης: ενδεικτικά, η άσκηση ποινικής δίωξης κατά της τότε επικεφαλής της Εισαγγελίας Διαφθοράς το 2020 είχε καταγραφεί ως κομβική θεσμική κλιμάκωση, με προφανείς πολιτικές αναγνώσεις εκατέρωθεν. (https://gr.euronews.com/2020/07/16/ypothesi-novartis-dioksi-askithike-kata-tis-eisaggeleos-elenis-touloupaki?utm_source=openai)

Παράλληλα, η δημόσια συζήτηση για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα δεν κινείται σε κενό αέρος: τα τελευταία χρόνια, ευρωπαϊκές διαδικασίες και εκθέσεις (όπως στην υπόθεση των υποκλοπών) έχουν φέρει στην επιφάνεια το πόσο εύκολα η «θεσμική κανονικότητα» μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης εξουσίας. (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0189_EN.html?utm_source=openai)

---

Το «χρηματικό βραβείο» στις ΗΠΑ: τι μπορεί να σημαίνει και τι πολιτικό καύσιμο παράγει

Η απολογία της μίας κατηγορούμενης –όπως καταγράφηκε– περιλάμβανε παραδοχή ότι κατέθεσε και στις αμερικανικές αρχές και ότι της ανακοινώθηκε «χρηματικό βραβείο» (αναφορά στο 2023). Αυτό είναι το στοιχείο που αμέσως έγινε πολιτικό εργαλείο και για τις δύο πλευρές. (https://www.businessdaily.gr/koinonia/179396_diki-novartis-i-maraggeli-paradehthike-katathesi-stis-ipa-kai-brabeio)

Τι μπορεί να είναι ένα τέτοιο «βραβείο» στο αμερικανικό σύστημα;

• False Claims Act (qui tam / relator share): μηχανισμός όπου πληροφοριοδότης μπορεί να λάβει ποσοστό από ποσά που ανακτά το κράτος, σε υποθέσεις εξαπάτησης του δημοσίου. (https://www.gao.gov/assets/a94000.html?utm_source=openai)
• SEC Whistleblower Program: πρόγραμμα που δίνει χρηματικές ανταμοιβές όταν πληροφορίες οδηγούν σε επιτυχείς κυρώσεις, με συγκεκριμένες διαδικασίες και «Notices/Orders» στο πλαίσιο της SEC. (https://www.sec.gov/enforcement-litigation/whistleblower-program/whistleblower-program-notices-covered-action?utm_source=openai)

Αυτές οι διαδικασίες έχουν μια πρακτική που μπερδεύει την ελληνική κοινή γνώμη: πολλά στοιχεία μπορεί να είναι redacted (με σβησμένα ονόματα) ή να κινούνται σε περιβάλλον με περιορισμένη δημοσιότητα. (https://lundinpllc.com/whistleblower-awards/?utm_source=openai) Επίσης, σε υποθέσεις qui tam, οι αρχικές αγωγές συχνά κατατίθενται sealed (υπό σφράγιση) για μεγάλο διάστημα. (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/785161/000119312506065473/d10k.htm?utm_source=openai)

Γιατί αυτό είναι τόσο κρίσιμο; Επειδή στον δημόσιο διάλογο η ελληνική πολιτική συχνά αντιμετωπίζει την αμερικανική εμπλοκή σαν «σφραγίδα εγκυρότητας» ή σαν «σφραγίδα χειραγώγησης», ανάλογα με το ποιος μιλά. Νομικά, η πραγματικότητα είναι πιο τεχνική και πιο στενή. (https://www.fdli.org/2021/06/2020-significant-settlements/?utm_source=openai)

---

Η μάχη του αφηγήματος στα ΜΜΕ: ποιος κρατά την κάμερα, ποιος γράφει τον τίτλο

Η εισαγγελέας, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έβαλε στο κάδρο και μερίδα των ΜΜΕ που «έπεσαν» πάνω στην υπόθεση. Το κομμάτι αυτό δεν είναι διακοσμητικό. Στην Ελλάδα, ειδικά σε υποθέσεις που ακουμπούν κορυφή πολιτικής πυραμίδας, ο τρόπος που πακετάρεται το γεγονός μετράει όσο και το γεγονός.

Υπάρχουν δύο σχολές κάλυψης:

• Η σχολή που προβάλλει το «καταπέλτης – ενοχή – δολοφονία χαρακτήρων» και το μεταφράζει σε πολιτική «δικαίωση» συγκεκριμένων προσώπων.
• Η σχολή που κρατά περισσότερο «ζωντανά» τα στοιχεία της αρχικής καταγγελίας ή δίνει έμφαση στα θεσμικά ερωτήματα (πίεση, χειρισμοί, προστασία μαρτύρων, διεθνείς διαδρομές στοιχείων).

Το αποτέλεσμα είναι γνώριμο: η κοινή γνώμη δεν βλέπει ενιαία εικόνα. Βλέπει δύο ταινίες με άλλο μοντάζ. Και στη Novartis το μοντάζ ήταν πάντα πολιτικό.

---

Ποιος κερδίζει πολιτικά – και ποιος πληρώνει το κόστος

Η πολιτική ωφέλεια δεν μοιράζεται ισότιμα. Υπάρχει καθαρή «ζυγαριά».

Κερδισμένοι (με βάση τη συγκυρία)

1. Τα πολιτικά πρόσωπα που είχαν στοχοποιηθεί: κάθε εισαγγελική θέση που αντιμετωπίζει τις μαρτυρίες ως ψευδείς λειτουργεί ως μερική αποκατάσταση φήμης, ανεξάρτητα από το τι θα γράψει τελικά η απόφαση.
2. Το κυβερνητικό στρατόπεδο και η «δεξιά πολυκατοικία»: το αφήγημα περί «σκευωρίας» είναι ένα από τα πιο χρήσιμα εργαλεία συσπείρωσης. Τροφοδοτεί το «εμείς vs αυτοί», αποφορτίζει άλλες φθορές και ξαναδίνει ηθικό πλεονέκτημα σε στελέχη που είχαν επενδύσει πολιτικά στην υπεράσπιση του εαυτού τους.
3. Όσοι θέλουν να κλείσει ο κύκλος Novartis ως πολιτική πληγή: μια κοινωνία σε κόπωση προτιμά την «τελεία», ακόμη κι αν δεν συμφωνεί όλοι για το πού μπαίνει.

Χαμένοι

1. Η αντιπολίτευση που είχε επενδύσει στο σκάνδαλο ως απόδειξη συστημικής διαφθοράς: όταν το επίκεντρο γίνεται η αξιοπιστία μαρτύρων, η πολιτική συζήτηση μετατοπίζεται από την ουσία των πρακτικών στο ερώτημα «ποιος έστησε ποιον».
2. Η εικόνα της Δικαιοσύνης: ακόμη και όταν η Δικαιοσύνη κάνει τη δουλειά της, το ότι η ίδια υπόθεση τροφοδότησε επί χρόνια αντικρουόμενες αφηγήσεις («ενοχές πολιτικών» vs «κατασκευή κατηγοριών») αφήνει μόνιμο ίχνος δυσπιστίας.
3. Το ίδιο το εργαλείο του προστατευόμενου μάρτυρα: αν στο μυαλό της κοινωνίας «προστατευόμενος μάρτυρας» γίνει συνώνυμο της εργαλειοποίησης, τότε σε μελλοντικές πραγματικές υποθέσεις διαφθοράς οι άνθρωποι θα φοβούνται να μιλήσουν.

Και υπάρχει ένας «σιωπηλός χαμένος»: η ικανότητα του πολιτικού συστήματος να συζητήσει τεχνοκρατικά την υγεία και τη φαρμακευτική δαπάνη χωρίς να γίνεται αυτόματα πεδίο πολέμου χαρακωμάτων.

---

Η κοινωνία και η καθημερινότητα: πού το νιώθει ο πολίτης

Η Novartis ως λέξη έχει γίνει, για πολλούς, συνώνυμο «μεγάλου σκανδάλου που δεν καταλαβαίνω πώς τελείωσε». Αυτό παράγει τρία πρακτικά αποτελέσματα στην καθημερινότητα:

1. Κυνισμός: όταν μια υπόθεση με τόσο βαρύ brand καταλήγει να συζητιέται ως «δολοφονία χαρακτήρων» ή «σκευωρία», ο πολίτης καταλήγει στο «όλοι ίδιοι είναι». Αυτό είναι πολιτικό δηλητήριο: μειώνει συμμετοχή, αυξάνει ανοχή στην αυθαιρεσία.
2. Αποστροφή προς τους θεσμούς: η κουβέντα για «πίεση» στους εισαγγελείς περνά στο κοινό ως «κάποιος τραβάει νήματα». Ακόμη κι όταν δεν υπάρχει απόδειξη «εντολής», η αίσθηση αρκεί για να τραυματίσει το κύρος.
3. Υγεία ως πεδίο συμφερόντων: η ουσία του χώρου (προμήθειες, τιμολογήσεις, επιρροή) χάνεται μέσα στον θόρυβο. Κι όμως, εκεί είναι το πραγματικό κοινωνικό διακύβευμα: ο έλεγχος του χρήματος στην υγεία είναι έλεγχος μιας από τις μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες.

---

Η Βουλή στο φόντο: αριθμητική, επιτροπές, πολιτικές πρωτοβουλίες

Η κοινοβουλευτική αριθμητική (το «151», ο μαγικός αριθμός για να περνά οτιδήποτε) δεν κρίνει άμεσα τη δίκη. Κρίνει, όμως, το αν το πολιτικό σύστημα θα θελήσει να ξανανοίξει θεσμικά το θέμα.

Στην Ελλάδα, όταν μια υπόθεση τέτοιου μεγέθους «ξαναπαίρνει φωτιά», υπάρχουν τρεις κλασικές κοινοβουλευτικές κινήσεις:

• πρόταση για εξεταστική (για να ερευνηθούν πολιτικές ευθύνες),
• πρόταση για προανακριτική (για πιθανές ποινικές ευθύνες πολιτικών),
• θεσμικές πρωτοβουλίες (αλλαγές σε καθεστώς προστασίας μαρτύρων, κανόνες διαρροών, πειθαρχικά).

Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πολιτικό κίνητρο να σηκωθεί αυτό το βάρος τώρα ή αν όλοι προτιμούν να «τελειώσει» δικαστικά.

---

Τι να παρακολουθήσουμε από εδώ και πέρα (και τι θα δείξει πραγματική ισχύ)

1. Την απόφαση του δικαστηρίου: η εισαγγελική πρόταση έβαλε γραμμή, αλλά η απόφαση θα καθορίσει αν το πολιτικό αφήγημα θα αποκτήσει «σφραγίδα» ή θα μείνει ως επικοινωνιακό στιγμιότυπο.
2. Τυχόν νέα δικονομικά επεισόδια: αναβολές, ζητήματα παραγραφής, αποδεικτικά αιτήματα. Σε τέτοιες υποθέσεις, η διαδικασία συχνά είναι το μισό αποτέλεσμα.
3. Την επιβεβαίωση/μη επιβεβαίωση των αμερικανικών στοιχείων: αν ποτέ εμφανιστεί δημόσιο, επαληθεύσιμο ίχνος για το είδος της ανταμοιβής/διαδικασίας, θα αλλάξει την πολιτική χρήση του επιχειρήματος. Οι αμερικανικοί μηχανισμοί έχουν τυπικά ίχνη (Notices/Orders), αλλά με συχνές σφραγίσεις/αποκρύψεις στοιχείων. (https://www.sec.gov/enforcement-litigation/whistleblower-program/whistleblower-program-notices-covered-action?utm_source=openai)
4. Το αν θα υπάρξει θεσμική συνέχεια στο θέμα “πίεση”: η λέξη ειπώθηκε. Αν μείνει μετέωρη, θα λειτουργήσει ως υποψία. Αν διερευνηθεί, μπορεί να λειτουργήσει ως κάθαρση ή ως νέα κλιμάκωση.

---

Το συμπέρασμα που μετρά: το κράτος δικαίου στην ελληνική εκδοχή του

Η δίκη των δύο πρώην προστατευόμενων μαρτύρων αφορά δύο ανθρώπους και δύο κατηγορίες. Στην πολιτική πραγματικότητα, αφορά πολύ περισσότερα: το πώς η Ελλάδα χειρίζεται μεγάλες υποθέσεις διαφθοράς χωρίς να καταλήγει είτε σε «θέατρο» είτε σε «αντεκδίκηση».

Και γι’ αυτό η εισαγγελική πρόταση έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία, δίνει όπλο σε όσους χρόνια λένε «έστησαν πολιτικούς». Από την άλλη, η αναφορά σε «πίεση» και η επίθεση στη συμπεριφορά μέρους των ΜΜΕ δείχνει ότι, ακόμη κι αν η έδρα καταλήξει σε ενοχές, η θεσμική πληγή που άνοιξε η Novartis δεν κλείνει με μια απόφαση.

Η πολιτική ζημιά και το πολιτικό όφελος θα μετρηθούν στο ίδιο μέτρο: στην εμπιστοσύνη του πολίτη ότι, όταν μιλάμε για υγεία, μιλάμε για κανόνες και όχι για δίκτυα.

---

Αναφορές (domain_uid)

(https://www.tribune.gr/greece/news/article/310945/stin-isangelia-diafthoras-i-katangelies-gia-ti-farmakeftiki-novartis-hellas.html) (https://www.sec.gov/newsroom/press-releases/2020-144) (https://www.lawspot.gr/node/272827?utm_source=openai) (https://www.dsa.gr/e-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7/%CE%AC%CF%81%CE%B8%CF%81%CE%BF-145-%CF%88%CE%B5%CF%85%CE%B4%CE%AE%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%AE%CE%BD%CF%85%CF%83%CE%B7?utm_source=openai) (https://www.businessdaily.gr/koinonia/127080_novartis-eleghos-ton-minyseon-kata-ton-dyo-martyron-meta-tin-arsi-prostasias?utm_source=openai) (https://www.businessdaily.gr/koinonia/179396_diki-novartis-i-maraggeli-paradehthike-katathesi-stis-ipa-kai-brabeio) (https://gr.euronews.com/2020/07/16/ypothesi-novartis-dioksi-askithike-kata-tis-eisaggeleos-elenis-touloupaki?utm_source=openai) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0189_EN.html?utm_source=openai) (https://www.gao.gov/assets/a94000.html?utm_source=openai) (https://www.sec.gov/enforcement-litigation/whistleblower-program/whistleblower-program-notices-covered-action?utm_source=openai) (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/785161/000119312506065473/d10k.htm?utm_source=openai) (https://lundinpllc.com/whistleblower-awards/?utm_source=openai) (https://www.fdli.org/2021/06/2020-significant-settlements/?utm_source=openai)