Ο νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας μένει σε αναμονή

Το νομοσχέδιο που θα μετέτρεπε τη «Γαλάζια Πατρίδα» από γεωπολιτικό δόγμα σε τουρκικό εσωτερικό νόμο, και που η Αθήνα παρακολουθεί να χτίζεται από τον Μάιο (To Brief), δεν κατατέθηκε τελικά στην τουρκική Εθνοσυνέλευση. Τουρκικές αναφορές το περιγράφουν ακόμη ως taslak, δηλαδή προσχέδιο, και το μεταθέτουν για μετά το Κουρμπάν Μπαϊράμ, ενώ η ατζέντα της Βουλής για τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου περιλαμβάνει άλλα νομοσχέδια (Sözcü, Cumhuriyet).

Αυτή η μετάθεση δεν είναι υπαναχώρηση. Είναι τακτική παύση. Και ακριβώς επειδή το κείμενο μένει στο τραπέζι, έστω ως προσχέδιο, αναγκάζει την Αθήνα να σκληρύνει τη στάση της.

Πώς ένα άκυρο χαρτί γίνεται όπλο

Νομικά, ένας τουρκικός νόμος δεν μπορεί να ακυρώσει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (την UNCLOS, τη σύμβαση που ορίζει θαλάσσιες ζώνες και δικαιώματα νησιών). Γι' αυτό ο Γιώργος Γεραπετρίτης επιμένει ότι ένα τέτοιο κείμενο «δεν παράγει καμία έννομη συνέπεια» και το χαρακτηρίζει «ανυπόστατο» (Ethnos).

Πρακτικά όμως, το ίδιο χαρτί γίνεται εσωτερικό εγχειρίδιο για την τουρκική ακτοφυλακή. Δίνει διοικητικό «επιχείρημα» για να εκδίδει άδειες, να επιτηρεί, να ελέγχει αλιείς και να παρενοχλεί ερευνητικά σκάφη σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί δικά της νερά (Page News).

Το κλειδί βρίσκεται σε μια ασυμμετρία. Οι τουρκικές πηγές παρουσιάζουν το σχέδιο ως κωδικοποίηση: 6 ναυτικά μίλια χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, 12 στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο (Sözcü). Δηλαδή 6 μίλια απέναντι στα ελληνικά νησιά, 12 για τον εαυτό της παντού αλλού. Τα φιλοκυβερνητικά μέσα δεν το κρύβουν: ο νόμος θα λειτουργήσει ως «θώρακας» που κλειδώνει εσωτερικά το casus belli, την αφορμή πολέμου, απέναντι σε ενδεχόμενη ελληνική επέκταση στα 12 μίλια (Yeni Akit, Aydınlık). Η απειλή πολέμου παύει να είναι δήλωση και γίνεται γραμμή νόμου.

Η διπλή γραμμή της Αθήνας

Εδώ φαίνεται η μετατόπιση. Η νομική γραμμή μένει αμυντική: «δεν μας δεσμεύει». Η πολιτική γραμμή έγινε αποτρεπτική. Κυβερνητικά στελέχη προειδοποιούν πλέον ανοιχτά ότι σε περίπτωση μονομερούς τουρκικής ενέργειας η Ελλάδα «δεν θα μείνει με σταυρωμένα χέρια» (CNN Greece). Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος το θέτει πιο σκληρά: η Τουρκία μετατρέπει μια γεωπολιτική θεωρία σε «μόνιμο κρατικό δόγμα με θεσμική ισχύ» (Pentapostagma).

Η Αθήνα εργαλειοποιεί την ΕΕ εκεί που το ΝΑΤΟ δηλώνει αναρμόδιο. Η Συμμαχία δεν λύνει τη διαφορά, λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός αποφυγής ατυχήματος μεταξύ συμμάχων (NATO). Η Ευρώπη, αντίθετα, αποκτά λαβή όταν υπάρχει συγκεκριμένη πράξη: η Αθήνα έχει ήδη ζητήσει ευρωπαϊκή παρέμβαση για παράνομη τουρκική αλιεία (gCaptain). Στόχος είναι να μετατραπεί μια διμερής διαφορά σε ευρωπαϊκό πρόβλημα (Al Majalla).

Το πραγματικό τεστ δεν θα είναι ο διάλογος Μητσοτάκη-Ερντογάν, ούτε το κείμενο του νόμου. Θα είναι η πρώτη φορά που η Άγκυρα θα προσπαθήσει να τον χρησιμοποιήσει πάνω στο νερό. Και το πιο εκτεθειμένο σημείο είναι ενεργειακό. Η τουρκική πλευρά έχει ήδη εμποδίσει την πορεία του Great Sea Interconnector, του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα (Globes). Ένας εσωτερικός νόμος για «ειδικές» θαλάσσιες περιοχές δίνει στην Άγκυρα το πρόσχημα να μπλοκάρει καλώδια και ενεργειακές διασυνδέσεις που περνούν από νερά τα οποία διεκδικεί (The Media Line). Τότε η υπόθεση παύει να είναι ελληνοτουρκική διαφωνία για χάρτες και γίνεται ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας τριών κρατών και της ίδιας της Ευρώπης.