Ο νέος πρωθυπουργός του Ιράκ Αλί αλ-Ζάιντι ορκίστηκε χωρίς στρατό και αστυνομία

Στις 16 Μαΐου 2026, ο Αλί αλ-Ζάιντι ορκίστηκε πρωθυπουργός του Ιράκ με μια υπόσχεση που ηχεί ωραία αλλά είναι κενή: «όλα τα όπλα στο κράτος» (DW Arabic). Είναι κενή γιατί η ίδια η Βουλή που του έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης δύο μέρες νωρίτερα, του αρνήθηκε ακριβώς εκείνα τα υπουργεία που θα του επέτρεπαν να την τηρήσει. Πέρασαν 14 από τους 23 υπουργούς. Εκτός έμειναν τα Υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών (ABC News, Shafaq News). Δηλαδή ο πρωθυπουργός που υπόσχεται να μαζέψει τα τουφέκια, δεν έχει ούτε στρατό ούτε αστυνομία υπό πολιτικό έλεγχο.

Αυτό δεν είναι τεχνική καθυστέρηση. Είναι το πραγματικό περιεχόμενο της εξουσίας στη μετά-2003 Βαγδάτη. Τα δύο «sovereign» χαρτοφυλάκια είναι το κλειδί για το ποιος διοικεί τη νόμιμη βία. Όσο μένουν κενά, οι PMF ως παραστρατιωτική ομπρέλα που νομιμοποιήθηκε το 2016 αλλά διατηρεί δικές της αλυσίδες διοίκησης και δεσμούς με την Τεχεράνη (Arab Center Washington DC) λειτουργούν ως de facto δεύτερος στρατός. Ρεπορτάζ από τη Βαγδάτη συνδέουν το μπλοκάρισμα των δύο υπουργείων ακριβώς με τη διαμάχη για το ποιος θα επιβλέψει το σύνθημα «όπλα στο κράτος» (Asharq Al-Awsat).

Η πραγματική δύναμη πέρασε στο τραπεζικό σύστημα

Επειδή η Ουάσινγκτον γνωρίζει ότι ο Ζάιντι δεν ελέγχει τα όπλα, χρησιμοποιεί άλλο μοχλό. Στις 21 Απριλίου, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους, οι ΗΠΑ ανέστειλαν συνεργασία ασφαλείας και αποστολές μετρητών δολαρίων προς τη Βαγδάτη ως μέσο πίεσης για κυβέρνηση χωρίς ιρανική επιρροή (The National). Λίγο πριν την ψηφοφορία, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράκ κίνησε ανεξάρτητο έλεγχο σε ιρακινές τράπεζες για να κριθεί ποιες θα ξανααποκτήσουν πρόσβαση όχι μόνο σε δολάρια αλλά και σε ευρώ, ντιρχάμ και γουάν (Shafaq).

Αυτό είναι το σκληρό όπλο. Όποιος ελέγχει ποια ιρακινή τράπεζα συνδέεται στο διεθνές σύστημα πληρωμών, ελέγχει ποιο εμπορικό δίκτυο επιβιώνει και ποιο πεθαίνει. Είναι πιο αποτελεσματικό από οποιαδήποτε υπουργική θέση: η Άμυνα μπορεί να μείνει στον αέρα για μήνες, ο SWIFT όχι. Το IMF δηλώνει ήδη ότι συντονίζεται με Παγκόσμια Τράπεζα και Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας για τον αντίκτυπο του πολέμου με το Ιράν, ενώ συζητά policy advice με κράτη-μέλη (IMF). Σε διπλωματική γλώσσα αυτό σημαίνει: η πρόσβαση σε χρηματοδότηση έρχεται με όρους.

Η εκτίμηση από την Τεχεράνη είναι αντίστοιχα ψυχρή. Δημόσια, το ιρανικό ΥΠΕΞ μίλησε για «αδελφικές σχέσεις» (PressTV). Πρακτικά, ο Ζάιντι είναι αποδεκτός όσο παραμένει διαχειρίσιμος. Αν προχωρήσει σε πραγματική αναδιάταξη των φιλοϊρανικών ένοπλων δικτύων, η συγκυβέρνηση στο σιιτικό Coordination Framework θα τρίξει (Al-Monitor).

Γιατί αφορά την Αθήνα

Εδώ μπαίνει η ελληνική διάσταση. Η Ελλάδα συμμετέχει στην NATO Mission Iraq με 6 στελέχη — αποστολή που χτίζει ικανότητες ακριβώς στους ιρακινούς θεσμούς ασφαλείας και έχει επεκταθεί προς το Υπουργείο Εσωτερικών (NATO, MFA). Η αποστολή δεν εκπαιδεύει αόριστα: εκπαιδεύει συγκεκριμένες δομές κάτω από συγκεκριμένους υπουργούς. Όταν αυτοί οι υπουργοί δεν υπάρχουν, ο σύμβουλος του ΝΑΤΟ δεν έχει συνομιλητή. Το ότι ο Φουάντ Χουσεΐν παρέμεινε στο ΥΠΕΞ διατηρεί ανοιχτό το διπλωματικό κανάλι (Bernama), αλλά το πεδίο όπου η Αθήνα έχει πραγματική, αν και μικρή, εμπλοκή είναι ακριβώς το πεδίο που πάγωσε.

Δευτερευόντως, η ίδια αδυναμία επιδρά στο μεταναστευτικό. Αν το ιρακινό κράτος δεν λειτουργεί σε επανένταξη επιστρεφόντων, υπηρεσίες εγγράφων και κοινωνική πρόνοια (UNDP), αυξάνει μεσοπρόθεσμα ο κίνδυνος δευτερογενών μετακινήσεων προς την Ευρώπη. Δεν είναι αύριο, δεν είναι αυτόματο. Είναι όμως το είδος της σιωπηρής διαρροής που η Αθήνα μετράει πρώτη.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν ο Ζάιντι μπορεί να μετατρέψει τη μερική νομιμοποίηση σε πραγματική εξουσία πριν τελειώσει η ανοχή της Ουάσινγκτον και η υπομονή της Τεχεράνης. Ένας πρωθυπουργός που κυβερνά χωρίς Άμυνα και Εσωτερικά δεν είναι πρωθυπουργός μιας χώρας. Είναι διαχειριστής μιας ισορροπίας που οι άλλοι αποφασίζουν πότε θα σπάσει.