Νέο πλαφόν σε 63 προϊόντα: Παγώνει το κέρδος, όχι την τελική τιμή

Την περίοδο 2022-2025, με σχεδόν πανομοιότυπο πλαφόν σε ισχύ, οι τιμές τροφίμων στην Ελλάδα αυξήθηκαν +28,5%, ουσιαστικά ίδια με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (+28,9%) (Eurostat). Τώρα, η κυβέρνηση επαναφέρει το μέτρο σε 63 προϊόντα (news247.gr), από γάλα και ψωμί μέχρι σερβιέτες και τροφές κατοικιδίων, με πρόστιμα έως €5 εκατ. Ισχύει ως 30 Ιουνίου 2026.

Το μέτρο δεν αγγίζει την τελική τιμή στο ράφι. Περιορίζει μόνο το μικτό περιθώριο κέρδους (τη διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και τιμής πώλησης) ανά κωδικό προϊόντος, στον μέσο όρο του 2025 (government.gov.gr). Αν λοιπόν ακριβύνει η ενέργεια, τα λιπάσματα ή τα μεταφορικά, η τιμή στο ράφι ανεβαίνει κανονικά. Και η ενέργεια ακριβαίνει: η βενζίνη έχει φτάσει τα €1,87 το λίτρο, με το ενεργειακό κόστος σε ρεκόρ (To Brief). Το πλαφόν «παγώνει» μόνο το 3-8% της τελικής τιμής που αντιστοιχεί στο κέρδος. Το υπόλοιπο 92%, δηλαδή κόστος παραγωγής, φόροι και μεταφορικά, μένει ανέπαφο (marketplace.org).

Ακαδημαϊκή έρευνα δείχνει ότι τα ανώτατα όρια κέρδους λειτουργούν ως «σημείο αναφοράς» (focal point): εταιρείες που κέρδιζαν λιγότερο ανεβάζουν τα περιθώριά τους μέχρι το επιτρεπόμενο μέγιστο (Bohrium Research). Στην ελληνική αγορά, όπου οι πέντε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ κατέχουν ήδη το 80% και η συγκέντρωση επιταχύνεται (εξαγορά Κρητικός από Μασούτης, Αγορά Ναταλί από ΑΒ Βασιλόπουλο), ο κίνδυνος είναι διπλός: οι μεγάλοι ανεβάζουν περιθώρια έως το πλαφόν, οι μικροί δεν επιβιώνουν ούτε με αυτά. Η Ελλάδα κατέγραψε τα περισσότερα λουκέτα οικογενειακών επιχειρήσεων στην ΕΕ το 2025 (ot.gr).

Την ίδια εβδομάδα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έκανε αιφνιδιαστικό έλεγχο (dawn raid) σε εταιρείες ύδρευσης και άρδευσης για νόθευση δημόσιων διαγωνισμών, μία μέρα πριν ανακοινωθεί το πλαφόν (newsbeast.gr). Αν αποδειχθεί καρτέλ, σημαίνει ότι δήμοι πλήρωσαν φουσκωμένες τιμές για δίκτυα νερού, δηλαδή πλήρωσαν οι φορολογούμενοι. Στα τρόφιμα, πάντως, πέντε αλυσίδες μοιράζονται τέσσερα πέμπτα της αγοράς με εγγυημένο περιθώριο κέρδους. Εκεί δεν έγινε dawn raid.