Μάτι: Τίτλοι τέλους για τους 4 καταδικασθέντες – Η εισαγγελική «πόρτα» και η μισή δικαίωση

Έξι χρόνια μετά την εθνική τραγωδία, ο δικαστικός μαραθώνιος για το Μάτι πλησιάζει στο οριστικό του τέλος, σφραγίζοντας τις ευθύνες σε υπηρεσιακό επίπεδο, αλλά αφήνοντας ανοιχτή την πληγή της πολιτικής λογοδοσίας. Η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου εισηγήθηκε την απόρριψη των αιτήσεων αναίρεσης για τους τέσσερις καταδικασθέντες (Πηγή), μια κίνηση που πρακτικά σημαίνει ότι οι ποινές που επιβλήθηκαν από το Εφετείο –φτάνοντας έως και τα 15 χρόνια φυλάκιση– παραμένουν ισχυρές.

Γιατί έχει σημασία αυτή η εξέλιξη τώρα;

Διότι η διαδικασία της αναίρεσης δεν είναι μια «τρίτη δίκη». Ο Άρειος Πάγος δεν εξετάζει αν οι κατηγορούμενοι είναι αθώοι ή ένοχοι επί της ουσίας, αλλά αν τηρήθηκαν οι νομικοί τύποι στην προηγούμενη απόφαση (Πηγή). Η εισαγγελική πρόταση λέει ουσιαστικά ότι η Δικαιοσύνη λειτούργησε ορθά νομικά. Για τις οικογένειες των 104 θυμάτων, αυτό προσφέρει μια ανάσα ανακούφισης, καθώς βλέπουν να κλείνει η «κερκόπορτα» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακύρωση των ποινών.

Ποιοι πληρώνουν το μάρμαρο

Η απόφαση επικυρώνει τη λογική ότι για την τραγωδία έφταιξαν οι «κάτω»: υψηλόβαθμοι της Πυροσβεστικής και της Πολιτικής Προστασίας που απέτυχαν επιχειρησιακά – από την καθυστέρηση εκκένωσης μέχρι το χάος με τα εναέρια μέσα (Πηγή).

Ωστόσο, εδώ κρύβεται και η μεγάλη αντίφαση του ελληνικού κράτους δικαίου. Ενώ η Δικαιοσύνη εξάντλησε την αυστηρότητά της σε υπηρεσιακούς παράγοντες, η πολιτική ηγεσία έμεινε στο απυρόβλητο. Κανένας υπουργός δεν κάθισε στο σκαμνί για τις συστημικές παθογένειες δεκαετιών –την αυθαίρετη δόμηση και την ανυπαρξία σχεδίων πολιτικής προστασίας– που μετέτρεψαν μια πυρκαγιά σε εκατόμβη νεκρών.

Τι αλλάζει (και τι όχι) για τον πολίτη

Θεσμικά, το Μάτι άφησε κληρονομιά το 112 και ένα αυτόνομο Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας (Πηγή). Τεχνοκρατικά, είμαστε πιο έτοιμοι να εκκενώσουμε. Πολιτικά όμως, η κουλτούρα της μη ανάληψης ευθύνης παραμένει ακέραιη.

Η εισαγγελική πρόταση είναι το πιθανότερο προανάκρουσμα της τελικής απόφασης του Αρείου Πάγου. Ο φάκελος «Μάτι» κλείνει δικαστικά, με κάποιους στη φυλακή και κάποιους άλλους να συνεχίζουν την καριέρα τους, υπενθυμίζοντας ότι στην Ελλάδα η ευθύνη σπάνια σκαρφαλώνει ψηλά στην ιεραρχία.