Νέα πλήγματα Χούθι σε σαουδαραβικά τάνκερ, με ελληνικό αποτύπωμα στην άμυνα

Ένα σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο, το Encelia, έπλεε στα ανοιχτά της Τζιζάν όταν ένα βλήμα το χτύπησε στην πλώρη και εκδηλώθηκε φωτιά. Το πλήρωμα βγήκε ασφαλές, το πλοίο όχι (Telegraph). Η φωτιά αυτή δείχνει πόσο έχει προχωρήσει μια κρίση που πέρασε από τις απειλές στα πραγματικά χτυπήματα: οι Χούθι της Υεμένης, το ένοπλο κίνημα που ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, μεταφέρουν την πίεση από τα τάνκερ στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας. Η Ελλάδα δεν είναι θεατής. Στη Λάρισα εδρεύει το επιχειρησιακό στρατηγείο της ευρωπαϊκής ναυτικής αποστολής που προστατεύει τη ναυσιπλοΐα, ενώ ελληνική αντιπυραυλική πυροβολαρχία στη Σαουδική Αραβία φέρεται να έχει ρίξει πραγματικά πυρά για να αναχαιτίσει πυραύλους.

Τι επιβεβαιώνεται και τι μένει ισχυρισμός

Η ακρίβεια εδώ μετράει. Από όσα ανακοίνωσαν οι Χούθι, δύο περιστατικά ξεχωρίζουν επειδή τα επιβεβαίωσαν ανεξάρτητες ναυτιλιακές πηγές: το Encelia στις 22 Ιουλίου και το NCC Ghazal στις 28 Ιουλίου. Τα υπόλοιπα μένουν προς επιβεβαίωση.

Στις 22 Ιουλίου οι Χούθι ισχυρίστηκαν ότι χτύπησαν δύο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα, το Encelia και το Layla. Το Ριάντ επιβεβαίωσε μόνο το πρώτο (BBC, Guardian). Στις 28 Ιουλίου ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι Yahya Saree είπε ότι χτύπησε με βαλλιστικούς πυραύλους, όπλα μεγάλου βεληνεκούς, το δεξαμενόπλοιο NCC Ghazal. Ο διεθνής ναυτιλιακός μηχανισμός ειδοποιήσεων UKMTO κατέγραψε έκρηξη πάνω σε τάνκερ με ασφαλές πλήρωμα, όχι όμως τον τύπο του όπλου ούτε τον δράστη (Al Jazeera). Οι ανακοινωμένες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της Aramco σε Jizan και Yanbu παραμένουν χουθικοί ισχυρισμοί. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται από την περασμένη εβδομάδα, όταν το Ριάντ απάντησε με πλήγματα στην Υεμένη (To Brief).

Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία κατήγγειλε προσπάθεια επίθεσης με drones, μη επανδρωμένα αερόχημα, εναντίον πετρελαϊκών της εγκαταστάσεων και του Ριάντ. Λέει ότι τα αναχαίτισε και τα αποδίδει σε φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές που τα εκτόξευσαν από το Ιράκ (France 24). Εδώ χρειάζεται φρένο: η προέλευση «από το Ιράκ» είναι σαουδαραβική απόδοση, όχι αποδεδειγμένο γεγονός. Η Βαγδάτη δεν επιβεβαίωσε, διέταξε έρευνα και δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εδάφους της κατά γειτόνων (The National).

Η είσοδος του Πακιστάν, με νομική γλώσσα όχι με πλοία

Το νέο πρόσωπο στην εξίσωση είναι το Πακιστάν. Το Ισλαμαμπάντ καταδίκασε τις χουθικές απειλές και προειδοποίησε ότι επιφυλάσσεται να λάβει «κάθε αναγκαίο μέτρο, περιλαμβανομένης της νόμιμης χρήσης βίας» σε άσκηση αυτοάμυνας, αν χτυπηθούν πακιστανικά πλοία (DW). Ακούγεται δραματικό, είναι όμως κλασική διατύπωση επιφύλαξης δικαιώματος, όχι ανακοίνωση αποστολής δυνάμεων. Ερωτηθείς για στρατεύματα ή πολεμικά πλοία, ο εκπρόσωπος του πακιστανικού ΥΠΕΞ μίλησε για «επιχειρησιακές λεπτομέρειες» και αποκλιμάκωση (RFE/RL). Παρά τη συμφωνία ασφαλείας με το Ριάντ, το Πακιστάν έχει καταφέρει να μείνει εκτός του ενεργού πολέμου (The Hindu).

Γιατί αφορά την Αθήνα

Το πραγματικό ελληνικό διακύβευμα δεν είναι το κλισέ «κινδυνεύουν τα ελληνικά πλοία». Είναι ότι η Ελλάδα μετατρέπεται από ναυτιλιακά εκτεθειμένο κράτος σε κράτος διοίκησης και κράτος αναχαίτισης. Το πρώτο σκέλος είναι θεσμικό. Η ευρωπαϊκή αποστολή EUNAVFOR ASPIDES ιδρύθηκε ως αμυντική επιχείρηση για την προστασία της ελευθερίας ναυσιπλοΐας, με το επιχειρησιακό στρατηγείο της στη Λάρισα (Consilium). Η Αθήνα δεν συμμετέχει απλώς, διοικεί. Και η ίδια η αποστολή έχει ήδη συστήσει στα πλοία που συνδέονται με ΗΠΑ, Ισραήλ και Σαουδική Αραβία να αποφεύγουν την Ερυθρά Θάλασσα, δείχνοντας ότι δεν υπάρχει καθολική συνοδεία αλλά ταξινόμηση κινδύνου (HuffPost GR).

Το δεύτερο σκέλος είναι βαρύτερο. Η ελληνική πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία φέρεται να έχει εμπλακεί σε πραγματικές αναχαιτίσεις βαλλιστικών πυραύλων και drones υπέρ σαουδαραβικών ενεργειακών υποδομών (To Brief). Εκεί η Ελλάδα δεν προστατεύει πλέον εμπορικά πλοία με ευρωπαϊκή σημαία, αλλά συμμετέχει στην άμυνα σαουδαραβικού εδάφους, μέσα σε μια κρίση που η ΕΕ χαρακτηρίζει απαράδεκτη απειλή τόσο κατά του Ριάντ όσο και κατά της ναυσιπλοΐας (EEAS).

Το ουσιαστικό εύρημα δεν είναι πόσα πλοία χτυπήθηκαν. Είναι ότι η προστασία μιας πετρελαϊκής αρτηρίας του πλανήτη έγινε πολυεθνική στρατιωτική υπόθεση με ελληνικό δάχτυλο στη σκανδάλη, ενώ έναν μη κρατικό δρώντα από την Υεμένη κρατά τον ρυθμό. Όσο η κρίση απλώνεται σε Ιράκ, Πακιστάν και Ερυθρά Θάλασσα, το ερώτημα δεν είναι πια ποιος θα αποτρέψει τους Χούθι. Είναι πόσους παίκτες θα τραβήξει μέσα το πέρασμα πριν κάποιος υπολογίσει λάθος.