Στέγη: Γιατί το πακέτο των €450 εκατ. δύσκολα θα ρίξει το ενοίκιό σας

Η ελληνική κυβέρνηση μόλις ανακοίνωσε ένα πακέτο μέτρων ύψους €450 εκατομμυρίων για τη στέγαση (Housing crisis: 9 new support measures). Το ποσό ακούγεται εντυπωσιακό, αλλά αν είστε ενοικιαστής που βλέπει το μισό μισθό του να φεύγει στο ενοίκιο, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή: τα μέτρα αυτά είναι «ασπιρίνες» σε μια αγορά που νοσεί δομικά.

Γιατί μας αφορά; Διότι η Ελλάδα κατέχει πλέον μια θλιβερή ευρωπαϊκή πρωτιά: ξοδεύουμε το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός μας για στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. (ERED.gr Analysis).

Τι περιλαμβάνει το νέο πακέτο (και ποιοι μένουν εκτός)

Το σχέδιο εστιάζει σε δύο πυλώνες: την αύξηση της προσφοράς και την επιδότηση συγκεκριμένων ομάδων.

• Το Δημόσιο ως Εγγυητής: Εισάγεται το πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω», όπου ιδιώτες θα χτίζουν σε δημόσια γη με αντάλλαγμα την εκμετάλλευση, αφήνοντας ένα 30% των διαμερισμάτων στο κράτος για κοινωνική κατοικία (Greece Unveils New Measures).
• Bonus στους Δημοσίους Υπαλλήλους: Γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης θα λάβουν επιδότηση ίση με δύο ενοίκια ετησίως.

Εδώ εντοπίζεται η πρώτη μεγάλη ανισότητα. Αν είστε ιδιωτικός υπάλληλος, εποχικός στον τουρισμό ή φοιτητής, η κρατική βοήθεια είναι μηδενική. Το κράτος επιλέγει να επιδοτήσει τους δικούς του υπαλλήλους για να καλύψει κενά σε νοσοκομεία και σχολεία, αφήνοντας την υπόλοιπη αγορά εκτεθειμένη.

Η «φούσκα» που δεν σπάει

Για να καταλάβουμε γιατί τα ενοίκια δεν πέφτουν, πρέπει να δούμε τους αριθμούς. Από το 2015 έως το 2025, οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν κατά 70%, ενώ οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι στο 59% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (Bank of Greece).

Το πρόβλημα είναι ξεκάθαρα θέμα προσφοράς. Έχουμε 2,3 εκατομμύρια κενές κατοικίες (το 35% του συνόλου), οι οποίες όμως παραμένουν «φαντάσματα» λόγω νομικών προβλημάτων, πολυιδιοκτησίας ή απλώς επειδή οι ιδιοκτήτες φοβούνται να νοικιάσουν. Τα νέα φορολογικά κίνητρα (μείωση φόρου ενοικίων) προσπαθούν να ανοίξουν αυτά τα σπίτια, αλλά η γραφειοκρατία και η δυσπιστία των ιδιοκτητών είναι ισχυρότερες.

Airbnb: Η δειλή ελληνική απάντηση

Η κυβέρνηση επεκτείνει τους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, «παγώνοντας» τις νέες άδειες Airbnb στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, ακολουθώντας το μοντέλο της Αθήνας.

Είναι αυτό αρκετό; Η διεθνής εμπειρία λέει «όχι». Η Βαρκελώνη προχώρησε σε ολική απαγόρευση των Airbnb έως το 2028 και η Λισαβόνα κατήργησε χιλιάδες άδειες (Barcelona Tourism Regulation). Η Ελλάδα, εξαρτώμενη κατά 20% από τον τουρισμό στο ΑΕΠ της, επιλέγει μια μέση λύση: σταματάμε τους νέους, αλλά δεν πειράζουμε τους παλιούς. Πρακτικά, αυτό προστατεύει τα εισοδήματα των υφιστάμενων ιδιοκτητών Airbnb, χωρίς να επιστρέφει σπίτια στη μακροχρόνια μίσθωση.

Το χρήμα είναι ακριβό

Την ώρα που τα ενοίκια καλπάζουν, η αγορά σπιτιού φαντάζει όνειρο. Με τα επιτόκια της ΕΚΤ να παραμένουν στο 2% (Pepperstone Analysis) και τις ελληνικές τράπεζες να ζητούν προκαταβολή 35-50%, ο μέσος 30άρης είναι αποκλεισμένος από τον δανεισμό.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: Επειδή δεν μπορούν να αγοράσουν, οι νέοι αναγκάζονται να νοικιάσουν, αυξάνοντας τη ζήτηση και άρα τις τιμές των ενοικίων.

Τι λείπει από την εξίσωση

Το μεγάλο κενό στην ελληνική στρατηγική είναι η απουσία πραγματικής κοινωνικής κατοικίας. Στην Ολλανδία το 30% των σπιτιών ανήκει στο κράτος ή σε μη κερδοσκοπικούς φορείς. Στην Ελλάδα το ποσοστό είναι σχεδόν 0%. Μετά την κατάργηση του ΟΕΚ το 2012, το κράτος αποσύρθηκε πλήρως από την κατασκευή σπιτιών.

Τα νέα μέτρα των €450 εκατ. είναι μια αρχή, αλλά μοιάζουν με προσπάθεια να σβήσουμε πυρκαγιά με νεροπίστολο. Όσο το εισόδημα μένει χαμηλό και τα σπίτια αντιμετωπίζονται ως επενδυτικά προϊόντα για τουρίστες και όχι ως κοινωνικό αγαθό, ο λογαριασμός στο τέλος του μήνα δεν πρόκειται να μειωθεί.