Μύκονος: οι φάκελοι που περίμεναν αυτοψία

Όποιος κατήγγειλε αυθαίρετο στη Μύκονο μέσα σε ένα διάστημα 16 μηνών είχε ελάχιστες πιθανότητες να δει μηχανικό στο σημείο. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία ελέγχου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, 392 από τα 409 αιτήματα αυτοψίας, σχεδόν 96%, δεν είχαν εξεταστεί (Έθνος). Σήμερα η Πολεοδομία του νησιού είναι σφραγισμένη και η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. εξετάζει καταγγελίες για χαμένες εκθέσεις και πρόστιμα που δεν εισπράχθηκαν. Η παλιά εκκρεμότητα είναι καταγεγραμμένη. Η σύνδεσή της με χρήματα που χάθηκαν δεν έχει αποδειχθεί.

Το ποσοστό των αυτοψιών δεν είναι το μόνο βαρύ νούμερο. Τα ίδια δημοσιεύματα αποδίδουν στον έλεγχο ότι 870 από 929 εισερχόμενα έγγραφα για αυθαίρετες κατασκευές έμεναν εκκρεμή (Έθνος). Η Καθημερινή αποδίδει επίσης στον έλεγχο δύο ακόμη ευρήματα: για το 2023 και το 2024 δεν υπήρχε ηλεκτρονικό αρχείο εκθέσεων αυτοψίας, και υπήρχαν προβλήματα στον υπολογισμό ή στην αιτιολόγηση μειώσεων προστίμων (Καθημερινή). Το πλήρες πόρισμα, με τους ορισμούς και τα παραρτήματά του, δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Οι αριθμοί επομένως διαβάζονται όπως τους μεταφέρει ο Τύπος.

Γιατί μια έκθεση που λείπει κοστίζει

Η αυτοψία είναι το πρώτο χαρτί στην αλυσίδα του προστίμου. Ακολουθούν η αιτιολογημένη πράξη, η κοινοποίηση στον ιδιοκτήτη, η δυνατότητα προσφυγής και, στο τέλος, η αποστολή στην εφορία για ταμειακή βεβαίωση και είσπραξη (ν. 4495/2017). Όταν λείπει η έκθεση, κόβεται ο πρώτος κρίκος. Το in.gr αναφέρει περίπου 100 απαλλακτικές αποφάσεις σε πολεοδομικές υποθέσεις επειδή οι εκθέσεις έλειπαν από τις δικογραφίες, χωρίς πάντως να κατονομάζει τις αποφάσεις (in.gr). Η έκθεση προστατεύει εξίσου τον ιδιοκτήτη που θέλει να αμφισβητήσει λανθασμένο καταλογισμό. Χωρίς αυτήν, ούτε ο νόμιμος ούτε ο παραβάτης ξέρει πού στέκεται.

Τι ερευνάται από τις 16 Σεπτεμβρίου

Από τις 16 Σεπτεμβρίου η υπηρεσία φυλάσσεται από αστυνομικούς και η πρόσβαση έχει κλείσει ενόψει εισαγγελικού ελέγχου (ΕΡΤ). Ο δήμαρχος Χρήστος Βερώνης επιβεβαίωσε την εντολή. Είπε επίσης ότι ζητήθηκε έλεγχος του e-Πολεοδομία από δύο υπαλλήλους της Πολεοδομίας Σύρου, και το κλιμάκιο έφτασε στο νησί στις 21 Σεπτεμβρίου (ΣΚΑΪ). Στη συνέχεια η υπόθεση πέρασε σε προκαταρκτική εξέταση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Κυκλάδων, με τη συμμετοχή των Εσωτερικών Υποθέσεων. Κατά τον ΣΚΑΪ, η εξέταση αφορά τη λειτουργία των ψηφιακών συστημάτων και καταγγελίες για πρόστιμα και κατεδαφίσεις (ΣΚΑΪ). Η φρουρά στην πόρτα δείχνει ότι η διαδικασία τρέχει. Για το τι θα βρει δεν λέει τίποτα.

Ο δήμαρχος απέδωσε μέρος του προβλήματος σε τεχνική δυσλειτουργία του e-Πολεοδομία, το οποίο η ΕΡΤ περιγράφει ως σύστημα πρωτοκόλλησης εγγράφων (ΕΡΤ). Ανώνυμες πηγές του ΤΕΕ αντέτειναν ότι η κεντρική πλατφόρμα λειτουργούσε, όμως μιλούσαν για το e-Άδειες (Athensmagazine). Αφορούν δηλαδή δύο διαφορετικά συστήματα, οπότε δεν πρόκειται για διάψευση. Η διαφωνία θα κριθεί μόνο όταν βγουν αρχεία λειτουργίας.

Το πιο συγκεκριμένο νούμερο της εβδομάδας ήρθε από τον ANT1. Το κανάλι μετέδωσε υπόθεση περίπου 700 τ.μ. με υπολογιστέο πρόστιμο γύρω στα 4 εκατ. ευρώ, για την οποία φέρεται να πληρώθηκαν 840.000 ευρώ (ANT1). Το ρεπορτάζ δεν συνοδεύεται από πράξεις ή παραστατικά, και η διαφορά που αναγράφει δεν προκύπτει αριθμητικά από τα δύο ποσά. Μένει ισχυρισμός προς έλεγχο.

Υπάρχει και το ερώτημα της ευθύνης. Η Πολεοδομία είναι δημοτική υπηρεσία (ν. 3852/2010). Κατά την Καθημερινή, ο Βερώνης είχε γράψει τον Μάιο του 2024 στον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο ότι η λειτουργία της υπηρεσίας είχε φτάσει σε αδιέξοδο (Καθημερινή). Η επιστολή παρουσιάζει τον δήμαρχο ως αυτόν που προειδοποίησε. Δεν απαντά όμως τι έκανε ο ίδιος ο δήμος, που έχει την ευθύνη της υπηρεσίας, στα δύο και πλέον χρόνια που ακολούθησαν. Ούτε η απάντηση του υπουργείου έχει δημοσιοποιηθεί. Κανένα δημοσίευμα δεν ονομάζει ποιος υπέγραψε ελλιπή αυτοψία ή μείωση προστίμου.

Το επόμενο βήμα μπορεί να ελεγχθεί με έγγραφα. Πρέπει να αντιστοιχιστούν συγκεκριμένοι φάκελοι από τις εκκρεμότητες του ελέγχου της ΕΑΔ με πράξεις προστίμου, χρηματικούς καταλόγους, ιστορικό πληρωμών της ΑΑΔΕ και τις υπογραφές που τα συνόδευαν. Ως τότε, το μόνο αποδεδειγμένο είναι ότι οι φάκελοι της Μυκόνου έμεναν στο συρτάρι. Το αν κάποιος πλήρωσε λιγότερα απ' όσα χρωστούσε θα το δείξουν τα βιβλία της εφορίας, όχι η σφραγισμένη πόρτα.