Η Μπας φεύγει, η σύνταξη χωρίς περικοπή μένει

Η Μπέρμπελ Μπας αποχώρησε τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου από το υπουργείο Εργασίας της Γερμανίας και από τη συμπροεδρία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), του εταίρου του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς στην κυβέρνηση. Στην επιστολή της έγραψε ότι χρειάζεται χρόνο να πενθήσει τη θετή κόρη της. Ανέφερε επίσης ότι οι δημόσιες επιθέσεις εναντίον της συνεχίστηκαν, ακόμη και από τον κυβερνητικό εταίρο (ZEIT, Deutschlandfunk). Με την αποχώρησή της μένουν κενές δύο θέσεις: το υπουργείο που γράφει τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και η ηγεσία του εταίρου. Η σύγκρουση για την πρόωρη σύνταξη μετά από 45 έτη εισφορών παραμένει ανοιχτή (Reuters, Γερμανικός φορέας συντάξεων).

Ο Μερτς εξέφρασε συλλυπητήρια. Απάντησε ότι οι δικές του διαφωνίες με την Μπας αφορούσαν πολιτικές θέσεις και όχι το πρόσωπό της (Tagesschau, Reuters). Ο συμπρόεδρος του SPD Λαρς Κλίνγκμπαϊλ χαρακτήρισε απρεπείς τις επιθέσεις σε μια περίοδο πένθους. Η επιστολή της Μπας δεν κατονομάζει κανέναν. Οι δύο εταίροι, ωστόσο, δίνουν δημόσια αντίθετη εκτίμηση για το τι προηγήθηκε.

Δύο κενές θέσεις, δύο διαφορετικά ρολόγια

Η Μπας κρατούσε δύο ρόλους που σπάνια συμπίπτουν. Ήταν επικεφαλής του κόμματος και ταυτόχρονα υπουργός στο χαρτοφυλάκιο που γράφει τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Η αποχώρησή της ανοίγει δύο διαδικασίες με διαφορετικό χρονοδιάγραμμα.

Για το υπουργείο, το SPD επέλεξε τον Αλεξάντερ Σβάιτσερ, πρώην πρωθυπουργό της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Ο Μερτς ανακοίνωσε ότι θα τον προτείνει στον ομοσπονδιακό πρόεδρο, στον οποίο ανήκει ο διορισμός (SWR). Η επίσημη τελετή είχε προγραμματιστεί για τις 17:00 ώρα Γερμανίας της 13ης Οκτωβρίου (BR). Κατά τη σύνταξη του κειμένου, ο διορισμός δεν έχει ολοκληρωθεί επίσημα.

Η ηγεσία του κόμματος θα αργήσει περισσότερο. Το προεδρείο του SPD αποφάσισε ομόφωνα να θέσει σε νέα εκλογή ολόκληρη την ηγεσία, όχι μόνο τη θέση της Μπας. Ο Κλίνγκμπαϊλ ανακοίνωσε συνέδριο τον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο, χωρίς ημερομηνία, και ως τότε ηγείται μόνος (Spiegel). Θέλει να συνεχιστεί η διπλή ηγεσία από μια γυναίκα και έναν άνδρα, αλλά δεν έχει πει αν θα είναι ο ίδιος υποψήφιος. Το 2019 το κόμμα είχε διαλέξει την ηγεσία του με ψηφοφορία των μελών (bpb). Αυτό αποτελεί προηγούμενο. Δεν έχει ανακοινωθεί ως βήμα της σημερινής διαδικασίας.

Η αριθμητική της κυβέρνησης δεν αλλάζει. Το συντηρητικό μπλοκ του Μερτς (CDU/CSU) και το SPD κρατούν 328 από τις 630 έδρες της Ομοσπονδιακής Βουλής, δηλαδή λίγο πάνω από τις μισές (Ομοσπονδιακή Εκλογική Επιτροπή). Αλλάζουν τα πρόσωπα. Οι δύο εταίροι εξακολουθούν να χρειάζονται συμφωνία για κάθε μεταρρύθμιση.

Τι βρίσκει στο γραφείο του ο διάδοχος

Ο Σβάιτσερ δεν παραλαμβάνει έτοιμο πακέτο αλλά ανοιχτά σχέδια. Στο εργατικό δίκαιο, το υπουργείο είχε στείλει ένα σχέδιο στην καγκελαρία για προκαταρκτικό συντονισμό. Σύμφωνα με αυτό, οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου χωρίς ειδική αιτιολόγηση θα μπορούσαν να διαρκούν έως 48 μήνες αντί για 24, με ισχύ ως το τέλος του 2030 (Tagesschau). Το ίδιο σχέδιο θα διευκόλυνε την απόλυση ορισμένων υψηλόμισθων εργαζομένων με αποζημίωση. Χωριστά διαπραγματεύονται οι εταίροι την αντικατάσταση του ημερήσιου ορίου εργασίας με εβδομαδιαίο. Τα συνδικάτα και στελέχη του SPD ζητούν σε αυτή την περίπτωση προστασία από πολύ μεγάλες εργάσιμες ημέρες και πλήρη καταγραφή των υπερωριών.

Το μεγαλύτερο κεφάλαιο είναι οι συντάξεις. Μια επιτροπή για την ασφάλιση γήρατος παρουσίασε 33 συστάσεις στις 23 Ιουνίου, και ο συνασπισμός δεσμεύτηκε τον Ιούλιο να τις εφαρμόσει (Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση). Οι συστάσεις δεν είναι νόμος. Ο στόχος είναι να εγκρίνει το υπουργικό συμβούλιο το νομοσχέδιο ως το τέλος του 2026 και να το ψηφίσει η Βουλή την άνοιξη του 2027 (Γερμανικός φορέας συντάξεων). Τα δημόσια ρεπορτάζ διαφέρουν ως προς το ακριβές στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Το νομοσχέδιο το ετοίμαζε το υπουργείο της Μπας και περνά τώρα στο γραφείο του Σβάιτσερ, στη μέση της διαδρομής.

Στο περιεχόμενο, μία πρόταση συνδέει το όριο ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής μετά το 2031. Μια άλλη προβλέπει πρόσθετη εισφορά 2% του μικτού μισθού για επενδυτικό συνταξιοδοτικό λογαριασμό, την οποία θα πληρώνουν μισή ο εργαζόμενος και μισή ο εργοδότης (Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση). Καμία από τις δύο δεν ισχύει ακόμη.

Πού δεν αλλάζει η γραμμή

Η κεντρική σύγκρουση αφορά την πρόωρη σύνταξη χωρίς περικοπή μετά από 45 ασφαλιστικά έτη (Γερμανικός φορέας συντάξεων). Η Ένωση ζητά να καταργηθεί. Επικαλείται το κόστος και την ανάγκη να μένουν περισσότεροι εργαζόμενοι στην αγορά εργασίας. Το SPD απαντά ότι η ρύθμιση προστατεύει όσους δούλεψαν δεκαετίες, ιδίως σε βαριά επαγγέλματα.

Ο Σβάιτσερ έχει ταχθεί κι αυτός κατά της κατάργησης (Tagesschau). Η πρόταση μένει ανοιχτή, και ο υπουργός που θα τη διαπραγματευτεί έχει την ίδια αντίρρηση με την Μπας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι αλλάζουν τα πρόσωπα και ότι ξεκινά μια νέα εσωκομματική διαδικασία. Δεν δείχνουν, προς το παρόν, αλλαγή πολιτικής γραμμής.