Μόλις 9% των νέων βλέπει ίσες ευκαιρίες στην Ελλάδα

30,7 έτη. Αυτή είναι η ηλικία στην οποία ο μέσος νέος στην Ελλάδα φεύγει επιτέλους από το πατρικό, έναντι 26,2 ετών στην ΕΕ (Eurostat). Δίπλα σε αυτόν τον αριθμό μπαίνει ένας δεύτερος, από την πανελλαδική έρευνα «Παρέμβαση Νέων 2026»: μόλις 9% πιστεύει ότι στη χώρα υπάρχουν πραγματικές ευκαιρίες για όλους, ενώ ακρίβεια (30%), στέγαση (25%) και χαμηλοί μισθοί (22%) εμφανίζονται ως τα μεγαλύτερα εμπόδια (News247, Newsit). Αν και η πλήρης μεθοδολογία της έρευνας δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, τα ευρήματά της αποτυπώνουν μια ισχυρή κοινωνική διάθεση.

Η ακρίβεια τη γνωρίζετε ήδη. Αυτό που η έρευνα προσθέτει είναι το αποτύπωμά της: η οικονομική πίεση έχει πάψει να είναι λογαριασμός και έχει γίνει ψυχική κατάσταση. Πάνω από 7 στους 10 νέους δηλώνουν συχνή συναισθηματική εξάντληση και πάνω από 60% δεν βλέπει την Ελλάδα ως ασφαλές περιβάλλον προοπτικής (SKAI). Μια διευκρίνιση εδώ έχει σημασία: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει το burnout αυστηρά ως φαινόμενο της εργασίας, όχι ως ετικέτα για κάθε κούραση (WHO). Αυτό που καταγράφεται εδώ είναι κάτι πιο διάχυτο, μια σιωπηλή κούραση που η διεθνής βιβλιογραφία συνδέει σταθερά με την οικονομική ανασφάλεια και τη στεγαστική αστάθεια: χρόνιο στρες, απώλεια ελέγχου, αβεβαιότητα (OECD).

Γιατί το αίσθημα δεν είναι υπερβολή

Τα νούμερα δικαιολογούν τη διάθεση. Σκέψου το: το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο μειώθηκε 5% στην Ελλάδα από το 2004 έως το 2024, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη αυξήθηκε 22% (Eurostat). Αυτό σημαίνει ότι ο μέσος Έλληνας σήμερα έχει λιγότερα χρήματα στην τσέπη απ’ ό,τι πριν από είκοσι χρόνια, ενώ ο γείτονάς του στην ΕΕ έχει σαφώς περισσότερα.

Στη στέγη η εικόνα είναι ακόμη πιο σκληρή. Το 2024 το 30,3% των νέων 15-29 ζούσε σε νοικοκυριά που έδιναν πάνω από το 40% του εισοδήματος για στέγη, το χειρότερο ποσοστό στην ΕΕ έναντι 9,7% του μέσου όρου (Eurostat). Και η ψαλίδα ανοίγει. Οι τιμές διαμερισμάτων ανέβηκαν 7,7% στο γ΄ τρίμηνο 2025 (Bank of Greece), ενώ οι ονομαστικοί μισθοί κινήθηκαν μόλις 1,5%-1,6% και, με τον πληθωρισμό υψηλότερα, οι πραγματικοί μισθοί υποχώρησαν ελαφρά (OT). Όταν η στέγη τρέχει πενταπλάσια από τον μισθό, η ανεξαρτησία γίνεται πολυτέλεια.

Εδώ σπάει το διαγενεακό συμβόλαιο: η σιωπηρή υπόσχεση ότι αν σπουδάσεις και δουλέψεις θα ζήσεις τουλάχιστον όχι χειρότερα από τους γονείς σου. Το 46% των νέων θεωρεί ήδη ότι έχει λιγότερες ευκαιρίες από εκείνους (News247). Δεν είναι αίσθημα στον αέρα: η ιδιοκατοίκηση έπεσε στο 69,7% από πάνω από 80% πριν την κρίση (Proto Thema), η γονιμότητα στα 1,26 παιδιά ανά γυναίκα (Destatis), και εκατοντάδες χιλιάδες έφυγαν στο εξωτερικό μετά το 2010.

Από την τσέπη στους θεσμούς

Το γεγονός ότι μόνο 9% βλέπει ίσες ευκαιρίες προδίδει μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση πως το σύστημα είναι στημένο. Όταν οι νέοι θεωρούν ότι προχωράς μόνο με γνωριμίες, το πρόβλημα δεν μένει στην αγορά εργασίας. Γίνεται αμφισβήτηση ότι οι θεσμοί παίζουν με ίσους κανόνες. Η εμπιστοσύνη στα κόμματα μετριέται στο 13,6% και το 65,5% των νέων 17-34 βλέπει τη διαφθορά του πολιτικού συστήματος ως μείζονα απειλή (Eteron), ενώ στο Eurobarometer το 97% των Ελλήνων θεωρεί τη διαφθορά διαδεδομένη, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ (European Commission).

Υπάρχουν και θετικές ενδείξεις, αληθινές: ο δείκτης NEET 15-29, που μετρά τους νέους εκτός εργασίας και εκπαίδευσης, έπεσε στο 13,6% το 2025 από 24,1% το 2015, μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις στην ΕΕ (Eurostat). Λιγότεροι νέοι μένουν στο περιθώριο. Το ζήτημα είναι ότι αυτή η πρόοδος δεν έγινε αυτονομία. Και τα μέτρα στοχεύουν λάθος: το «Σπίτι μου» βοηθά όσους είναι ήδη κοντά στην ιδιοκατοίκηση, με πάνω από τους μισούς δικαιούχους να μένουν χωρίς σπίτι (To Brief), όχι τον επισφαλή 28χρονο που δεν περνά καν τον πιστοληπτικό έλεγχο.

Η σιωπηλή κούραση που καταγράφει η έρευνα είναι, τελικά, η λογική απάντηση μιας γενιάς που της ζητούν να χτίσει σπίτι και οικογένεια χωρίς προσιτή στέγη, σταθερό μισθό και ορατή κινητικότητα. Το ερώτημα δεν είναι αν οι νέοι αντέχουν. Είναι πόσο κρατά ένα συμβόλαιο που η μία πλευρά έχει ήδη πάψει να εμπιστεύεται.