Μόλις 1 στους 10 Ευρωπαίους βλέπει τις ΗΠΑ ως σύμμαχο, κι όμως η Ευρώπη αγόρασε ρεκόρ **76 δισ.** αμερικανικά όπλα

Δύο αριθμοί που δεν συμβιβάζονται. Ο πρώτος: μόλις το 11% των Ευρωπαίων βλέπει σήμερα τις ΗΠΑ ως σύμμαχο, από 16% πριν έξι μήνες και 22% τον Νοέμβριο του 2024 (ECFR, Guardian). Ο δεύτερος: το 2024 οι αμερικανικές πωλήσεις όπλων προς την Ευρώπη έφτασαν σε ιστορικό υψηλό 76 δισ. δολάρια (Bruegel). Η Ευρώπη δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται πια την Ουάσιγκτον, και ταυτόχρονα αγοράζει αμερικανικά όπλα σε επίπεδα ρεκόρ. Εκεί, ανάμεσα στην επιθυμία και την εξάρτηση, κρίνεται αν η «ευρωπαϊκή άμυνα» είναι πραγματικότητα ή σχέδιο επί χάρτου.

Η νέα έρευνα του ECFR, που βγήκε λίγο πριν τις συνόδους των G7 και του ΝΑΤΟ, δεν μετρά αν οι Ευρωπαίοι αγαπούν την Αμερική. Μετρά πώς την κατατάσσουν: σύμμαχο, «αναγκαίο εταίρο», αντίπαλο ή εχθρό. Η μετατόπιση από το «σύμμαχος» στο «αναγκαίος εταίρος» είναι η ουσία: η σχέση παύει να στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και γίνεται συναλλαγή. Το πιο βαρύ εύρημα, όμως, είναι αλλού. Σε όλες τις 15 χώρες του δείγματος η πλειοψηφία αμφιβάλλει πλέον ότι η Ουάσιγκτον θα έσπευδε να την υπερασπιστεί σε επίθεση (Guardian). Δεν πρόκειται για συναισθηματική απόσταση. Πρόκειται για αμφιβολία γύρω από την αξιοπιστία της αμερικανικής αποτροπής. Και έρχεται τη στιγμή που ο ίδιος ο Τραμπ είπε ότι η δέσμευση στο Άρθρο 5, τη ρήτρα του ΝΑΤΟ ότι επίθεση σε έναν σύμμαχο είναι επίθεση σε όλους, «εξαρτάται από τον ορισμό σου» (Politico). Η νομική δομή μένει όρθια. Η βούληση πίσω της είναι που αμφισβητείται.

Η δυσπιστία δεν γεννά απομονωτισμό, γεννά νομιμοποίηση

Εδώ είναι η ανατροπή. Η κατάρρευση εμπιστοσύνης δεν στρέφει τους Ευρωπαίους προς τα μέσα. Τους σπρώχνει προς τα δίπλα. Εμπιστεύονται περισσότερο τους Ευρωπαίους γείτονές τους παρά την Ουάσιγκτον για βοήθεια σε περίπτωση επίθεσης. Σχεδόν παντού, με εξαίρεση τη Βουλγαρία, πλειοψηφίες πιστεύουν ότι «τουλάχιστον κάποιες ευρωπαϊκές χώρες» θα έτρεχαν να βοηθήσουν (Guardian).

Αυτή η μετατόπιση δίνει στους ηγέτες κάτι που τους έλειπε: λαϊκή άδεια να ξοδέψουν. Η Γερμανία είναι το καθαρότερο παράδειγμα. Μόλις 21% των Γερμανών πιστεύει ότι οι ΗΠΑ υπό Τραμπ θα εγγυηθούν την ασφάλεια της Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, 90% θεωρεί σημαντικό η ήπειρος να μπορεί να αμυνθεί και χωρίς αυτές. Και το πιο εντυπωσιακό: 55% δέχεται ακόμη και υψηλό χρέος για να γίνει αυτό (Presseportal/ZDF).

Το όριο: η στήριξη εξατμίζεται μόλις η συζήτηση πάει σε φόρους

Η άδεια, όμως, έχει σύνορα. Το 47% των Ευρωπαίων τάσσεται υπέρ κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού για άμυνα και το 35% κατά. Μόλις η ερώτηση γίνει πιο επώδυνη, φόροι, περικοπές, ακριβότερη ζωή, η στήριξη καταρρέει (YouGov). Οι πολίτες θέλουν αυτονομία ως κατεύθυνση, όχι ως λογαριασμό.

Και το χρήμα, όταν ρέει, ρέει στην αντίθετη κατεύθυνση. Οι ΗΠΑ κάλυπταν ακόμη το 58% των μεγάλων εισαγωγών όπλων των ευρωπαϊκών κρατών του ΝΑΤΟ το 2021-2025. Δώδεκα χώρες έχουν παραγγείλει ή προεπιλέξει 466 F-35, το αμερικανικό μαχητικό stealth χαμηλής ραδιοδιακριτότητας (Defense News). Το νέο ευρωπαϊκό εργαλείο, το SAFE (Security Action for Europe), διαθέτει 150 δισ. ευρώ, αλλά είναι δάνεια έως 45 ετών, όχι επιχορηγήσεις. Η ΕΕ δανείζεται, τα κράτη αποπληρώνουν (European Commission). Και μόλις το 18% των αμυντικών επενδύσεων της ΕΕ το 2022 έγινε συνεργατικά, έναντι στόχου 35% (European Parliament Think Tank).

Η πιο σκληρή υπενθύμιση ήρθε στις 8 Ιουνίου. Το FCAS (Future Combat Air System), το γαλλογερμανικό πρόγραμμα μαχητικού επόμενης γενιάς, κατέρρευσε πάνω σε πατέντες, βιομηχανικό έλεγχο και το ερώτημα ποια κυριαρχία μοιράζεται κανείς (Le Monde). Όταν η πολιτική βούληση συναντά τη βιομηχανία, οι εθνικές κυριαρχίες επιστρέφουν βίαια.

Για την Αθήνα, που δεν περιλαμβάνεται καν στο δείγμα, το συμπέρασμα είναι ψύχραιμο. Λίγες μέρες πριν, αεροσκάφη με τους υπουργούς Άμυνας Ελλάδας, Γαλλίας και Ολλανδίας δέχθηκαν ραδιοπαρεμβολές καθώς πλησίαζαν τη Λευκωσία για ευρωπαϊκή σύνοδο (To Brief). Η ελληνική απάντηση παραμένει διπλή ασφάλιση: F-35 από τη μία, Rafale και οι φρεγάτες Belharra από την άλλη (primeminister.gr). Γιατί ούτε το Άρθρο 5 λύνει διαφορές μεταξύ συμμάχων στο Αιγαίο, ούτε το SAFE είναι ευρωπαϊκό Άρθρο 5. Ο Επίτροπος Άμυνας Αντριους Κουμπίλιους κοστολόγησε την αντικατάσταση των αμερικανικών στρατηγικών δυνατοτήτων στην Ευρώπη σε περίπου 500 δισ. ευρώ (Euronews). Αυτός είναι ο αριθμός που κρύβεται πίσω από κάθε δημοσκόπηση. Οι Ευρωπαίοι θέλουν να σταθούν μόνοι. Το ερώτημα που καμία δημοσκόπηση δεν απαντά είναι αν θα υπογράψουν την επιταγή.