Μητσοτάκης εξαγγέλλει ΦΠΑ 13% στα προϊόντα περιόδου

Μία στις οκτώ γυναίκες στην Ελλάδα δηλώνει ότι κάποιον μήνα της τελευταίας χρονιάς δεν μπόρεσε να αγοράσει σερβιέτες ή ταμπόν (The Press Project). Στις 3 Νοεμβρίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι ο ΦΠΑ σε αυτά τα προϊόντα θα πέσει από 24% σε 13% την 1η Ιανουαρίου 2027 (Γραφείο Πρωθυπουργού). Η διάταξη που θα ορίσει ποια προϊόντα φθηναίνουν δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί.

Το εύρημα έρχεται από πανελλαδική έρευνα των οργανώσεων WHEN, It's Just Period και Deon Policy Institute, με ερευνητικό συνεργάτη τη MRB. Σε υποδείγμα 552 γυναικών 17 έως 55 ετών με περίοδο, το 12,5% απάντησε ότι τουλάχιστον έναν μήνα δεν είχε τα χρήματα, το 16,6% ότι έκοψε από άλλες βασικές ανάγκες για να τα αγοράσει και το 10,2% ότι κατέφυγε σε αυτοσχέδια μέσα λόγω κόστους (έκθεση WHEN). Πρόκειται για εμπειρίες που δηλώνουν οι ίδιες οι ερωτηθείσες, όχι για επίσημη στατιστική, και η μελέτη δεν καλύπτει κορίτσια κάτω των 17 ετών.

Τι ακριβώς ανακοινώθηκε

Στη συνέντευξή του στον Alpha Radio, ο πρωθυπουργός ξεκίνησε λέγοντας ότι ο προϋπολογισμός δεν αντέχει μεγάλες γενικές μειώσεις ΦΠΑ, γιατί θα άνοιγαν «μεγάλη τρύπα» στα δημόσια οικονομικά. Έπειτα χαρακτήρισε «στρέβλωση» το 24% στα προϊόντα περιόδου, έφερε ως σύγκριση τις πάνες και το βρεφικό γάλα και είπε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Οικονομικών να εντάξει τη μείωση στο νομοσχέδιο με τα μέτρα της ΔΕΘ (Γραφείο Πρωθυπουργού). Το νομοσχέδιο αυτό, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη μείωση των εισφορών των εργαζομένων (To Brief), ήταν σε δημόσια διαβούλευση έως την 1η Νοεμβρίου, και η παρουσίαση του υπουργείου δεν ανέφερε τα προϊόντα περιόδου (ΥΠΕΘΟΟ). Η ρύθμιση προστίθεται δηλαδή στο τέλος, με την ψήφιση να αναμένεται την επόμενη εβδομάδα (Liberal).

Ο πρωθυπουργός ζήτησε επίσης να εξεταστούν πιλοτικά προγράμματα δωρεάν διάθεσης σε σχολεία περιοχών με μεγαλύτερη ανάγκη (ΕΡΤ). Για αυτό δεν υπάρχει ακόμη δημόσιο σχέδιο με δικαιούχους, κόστος ή χρονοδιάγραμμα.

Το 13% και το μηδέν που επιτρέπει η ΕΕ

Η ευρωπαϊκή οδηγία για τον ΦΠΑ, όπως άλλαξε το 2022, εντάσσει τα προϊόντα γυναικείας υγιεινής στις κατηγορίες που μπορούν να έχουν μειωμένο συντελεστή και, από το 2025, επιτρέπει υπό όρους κάτι που λειτουργεί ως μηδενικός ΦΠΑ (EUR-Lex). Νομικά λέγεται «απαλλαγή με δικαίωμα έκπτωσης»: ο πωλητής δεν χρεώνει φόρο στον πελάτη, αλλά παίρνει πίσω τον ΦΠΑ που πλήρωσε στους προμηθευτές του, οπότε ο φόρος φεύγει από όλη την αλυσίδα. Ο όρος είναι ότι κάθε χώρα χωρά αυτή την επιλογή σε έως επτά κατηγορίες προϊόντων. Η Κύπρος, η Ιρλανδία και η Μάλτα έχουν ήδη μηδενικό ΦΠΑ στα ταμπόν, σύμφωνα με στοιχεία της υπηρεσίας έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που επικαλείται Το Βήμα. Άρα το 13% είναι επιλογή της κυβέρνησης, όχι το κατώτατο όριο που της επιτρέπουν οι Βρυξέλλες.

Πόσο κοστίζει η επιλογή, το κράτος δεν το έχει πει. Η μόνη δημόσια εκτίμηση, από την ίδια μελέτη των οργανώσεων, υπολογίζει τη μείωση στο 13% σε περίπου 10,6 εκατ. ευρώ τον χρόνο (έκθεση WHEN), λίγο πάνω από ένα ευρώ ανά κάτοικο. Ο Νίκος Παππάς του ΣΥΡΙΖΑ ζήτησε μηδενισμό και κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι παραδέχεται πως υπήρχε ο δημοσιονομικός χώρος που αρνούνταν (Αυγή). Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Λευτέρης Καρχιμάκης αποκάλεσε το 13% «ημίμετρο» και θύμισε ότι το κόμμα του προτείνει μηδενισμό από το 2025 (in.gr).

Τι σημαίνει στο ταμείο

Ένα πακέτο Always Ultra Plus Normal των 9 τεμαχίων ήταν σε προσφορά στα 1,99 ευρώ τον Οκτώβριο (ΣΥΝ.ΚΑ). Με ΦΠΑ 13% και ίδια τιμή πριν από τον φόρο, το ίδιο πακέτο θα κόστιζε 1,81 ευρώ, περίπου 18 λεπτά λιγότερο. Με μηδενικό ΦΠΑ η μείωση θα έφτανε περίπου το ένα πέμπτο της τιμής. Και τα δύο σενάρια προϋποθέτουν ότι το κατάστημα περνά όλη τη μείωση στον αγοραστή. Μελέτη για αντίστοιχες ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις βρήκε ότι αυτό συνέβη πλήρως μέσα σε 12 μήνες (RePEc), ενώ στην Αυστρία το 2025 η μετακύλιση κυμάνθηκε από πλήρη έως μηδενική, ανάλογα με το προϊόν και το κατάστημα (CEPweb). Ό,τι δεν φτάνει στην ετικέτα μένει στον παραγωγό ή στον έμπορο.

Πριν από την τιμή, όμως, κρίνεται η λίστα. Η εξαγγελία μιλά γενικά για «προϊόντα περιόδου», και το τελικό κείμενο θα πει αν καλύπτει μόνο σερβιέτες και ταμπόν ή όλα όσα χωρά η ευρωπαϊκή κατηγορία, με ποιες εξαιρέσεις και από πότε ακριβώς. Μέχρι να κατατεθεί η διάταξη, το 13% είναι συντελεστής χωρίς κατάλογο προϊόντων, και αυτόν τον κατάλογο οφείλει να τον δώσει το υπουργείο Οικονομικών πριν από την ψήφιση της επόμενης εβδομάδας.