Μητσοτάκης: Στο 25% θα είχαν λόγο να τον αμφισβητήσουν

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε την Παρασκευή στον ΣΚΑΪ ότι, αν η ΝΔ έπαιρνε 25% στις εκλογές, όσοι βουλευτές ζητούσαν αλλαγή αρχηγού «καλά θα έκαναν να τα έλεγαν αυτά» (ΣΚΑΪ). Δεν δεσμεύτηκε ότι θα παραιτηθεί. Το ποσοστό όμως έχει και δεύτερη σημασία: από εκεί αρχίζει ο εκλογικός νόμος να δίνει μπόνους εδρών στο πρώτο κόμμα, και κοντά σε αυτό κινείται σήμερα η ΝΔ σε ορισμένες δημοσκοπήσεις.

Τον αριθμό δεν τον έβαλε ο ίδιος. Σύμφωνα με την πλήρη απομαγνητοφώνηση, ο Άρης Πορτοσάλτε περιέγραψε ένα σενάριο: η ΝΔ φέρνει 25%, η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη σχηματιστεί και βουλευτές ζητούν άλλον αρχηγό. Ο πρωθυπουργός δέχθηκε την υπόθεση και πρόσθεσε ότι οι αρχηγοί κρίνονται από το αποτέλεσμα. Αυτό είναι το νέο: ο Μητσοτάκης αναγνώρισε από πριν ότι μια τέτοια αμφισβήτηση θα ήταν θεμιτή, χωρίς να ορίσει για τον εαυτό του αυτόματο όριο αποχώρησης.

Στην ίδια συνέντευξη κράτησε τη γνωστή γραμμή του: όχι πρόωρες εκλογές, στόχος η αυτοδυναμία και τρίτη τετραετία. Τις εκλογές τις έχει ήδη τοποθετήσει την άνοιξη του 2027 (To Brief). Η ερώτηση πάντως δεν ήρθε από το πουθενά. Τρεις μέρες νωρίτερα, ο ανεξάρτητος βουλευτής Μάριος Σαλμάς είχε προβλέψει ότι ένα αποτέλεσμα γύρω στο 25% θα έθετε θέμα για τον Μητσοτάκη (Αθήνα 9.84).

Δύο κατώφλια στον ίδιο αριθμό

Το πρώτο κατώφλι είναι νομικό. Οι δημοσιευμένες αναλύσεις του ν. 4654/2020 συγκλίνουν σε μια κλίμακα. Το πρώτο κόμμα παίρνει 20 έδρες μπόνους από το 25% και μία ακόμη για κάθε επιπλέον μισή μονάδα, έως 50 έδρες στο 40% (Έθνος, σχέδιο νόμου του 2020). Λίγο κάτω από το 25%, το πρώτο κόμμα δεν παίρνει τίποτα.

Το μπόνους όμως δεν φτάνει μόνο του για τις 151 από τις 300 έδρες. Ο τελικός λογαριασμός εξαρτάται και από το πόσα κόμματα θα μείνουν κάτω από το όριο εισόδου του 3%. Το 2023 έδειξε πόσο ρευστό είναι αυτό: με σχεδόν 41%, η ΝΔ πήρε 146 έδρες τον Μάιο και 158 τον Ιούνιο, με διαφορετικό σύστημα (Ναυτεμπορική).

Πόσο κοντά στο όριο βρίσκεται σήμερα η ΝΔ; Εξαρτάται από το ποιο νούμερο κοιτάς. Η «πρόθεση ψήφου» κρατά τους αναποφάσιστους μέσα στο σύνολο, ενώ η «εκτίμηση» τους μοιράζει στα κόμματα. Η Metron Analysis για το MEGA μέτρησε τη ΝΔ γύρω στο 25% στην πρόθεση και περίπου στο 30% στην εκτίμηση (MEGA). Η Prorata την έβγαλε μισή μονάδα ψηλότερα στην πρόθεση (Εφ.Συν.). Το 25% δεν είναι λοιπόν πρόβλεψη κάλπης. Ως τελικό αποτέλεσμα όμως θα σήμαινε ότι η ΝΔ χάνει σχεδόν 16 μονάδες από το σχεδόν 41% του Ιουνίου 2023 (Ναυτεμπορική).

Το δεύτερο κατώφλι είναι πολιτικό, και κανένας νόμος δεν το ορίζει. Ρεπορτάζ αποδίδουν στο καταστατικό της ΝΔ του 2026 μια ειδική πρόβλεψη, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί επίσημο αντίγραφο: όποιος προταθεί από την Κοινοβουλευτική Ομάδα και γίνει πρωθυπουργός αναλαμβάνει και πρόεδρος του κόμματος όσο κρατά το αξίωμα (Εστία). Από την κυβέρνηση, ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης φέρεται να είπε ότι ο πρωθυπουργός δεν θεωρεί τον εαυτό του αναντικατάστατο και ότι η ΝΔ θα ξεπεράσει το 30% (News247).

Τι κρίνεται μόνο μετά την κάλπη

Αν κανένα κόμμα δεν φτάσει τις 151 έδρες, νέες εκλογές δεν προκηρύσσονται αυτόματα. Το άρθρο 37 του Συντάγματος προβλέπει διερευνητικές εντολές προς τους αρχηγούς των κομμάτων, με πρώτο τον αρχηγό του πρώτου κόμματος (Dnews). Οι πιθανοί εταίροι ήδη κλείνουν πόρτες. Ο βουλευτής της ΝΔ Στέφανος Πέτσας ανέφερε το ΠΑΣΟΚ ως πιθανό εταίρο (MEGA). Ο γενικός γραμματέας του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Σπυρόπουλος απάντησε ότι το κόμμα δεν συζητά κυβέρνηση με τη ΝΔ (Εφ.Συν.).

Η διερευνητική εντολή και η αμφισβήτηση αρχηγού είναι χωριστές διαδικασίες. Στο 25% όμως θα συναντιούνταν στο ίδιο πρόσωπο, γιατί ο άνθρωπος που θα έψαχνε εταίρους στο Προεδρικό Μέγαρο θα ήταν ο ίδιος για τον οποίο θα συζητούσε η Κοινοβουλευτική Ομάδα. Ο Μητσοτάκης θα ζητούσε τότε την πρώτη εντολή ως ο αρχηγός που έχει ήδη πει δημόσια στους βουλευτές του ότι θα είχαν δίκιο να τον αμφισβητήσουν.