Μισθοί +19,7%, αγοραστική δύναμη πίσω απ’ το ’21

Κοιτάξτε δύο νούμερα από το ίδιο εκκαθαριστικό. Το πρώτο λέει ότι ο μέσος ονομαστικός μισθός στην Ελλάδα έφτασε τα 18.134 ευρώ το 2025, δηλαδή 19,7% πάνω από το 2019. Το δεύτερο, αυτό που μετράει, λέει ότι η πραγματική αγοραστική δύναμη αυτού του μισθού έπεσε στα 14.998 ευρώ, στάσιμη έναντι του 2019, 1,3% κάτω από το 2021 και 31% κάτω από το 2009 (ΓΣΕΕ, iEidiseis). Η ετήσια έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, που δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου, βάζει σε αριθμούς κάτι που εκατομμύρια νοικοκυριά ήδη νιώθουν: η αύξηση υπάρχει στο χαρτί, όχι στο πορτοφόλι.

Αυτό ακριβώς είναι η «ονομαστική ψευδαίσθηση». Ο ονομαστικός μισθός είναι πόσα ευρώ γράφει η απόδειξη πληρωμής. Ο πραγματικός μισθός είναι τι αγοράζουν αυτά τα ευρώ αφού αφαιρέσεις τον πληθωρισμό. Το παράδειγμα είναι απλό: αν έπαιρνες 100 ευρώ το 2019 και ο μισθός σου ανέβηκε 19,7%, τώρα παίρνεις 119,7 ευρώ. Αν όμως το ίδιο καλάθι που κόστιζε 100 ευρώ κοστίζει σήμερα περίπου 121, τα 119,7 ευρώ αγοράζουν λιγότερα απ' ό,τι πριν έξι χρόνια. Περισσότερα ευρώ στο χέρι, λιγότερη ζωή μέσα σε αυτά.

Γιατί η στέγη σβήνει την αύξηση πρώτη

Ο λόγος που η ψευδαίσθηση είναι τόσο ανθεκτική κρύβεται στο πού τρέχουν οι τιμές. Δεν ανεβαίνουν όλα το ίδιο. Τον Μάιο του 2026, με γενικό πληθωρισμό 5,2%, τα τρόφιμα κινήθηκαν στο 3,5%, αλλά η στέγαση εκτοξεύτηκε στο 11,6%, τα ενοίκια στο 7,7% και το πετρέλαιο θέρμανσης στο 53,2% (Fortune Greece). Η στέγη είναι ακριβώς η δαπάνη που κανείς δεν μπορεί να κόψει. Γι' αυτό το πρώτο κανάλι που εξουδετερώνει μια αύξηση δεν είναι το σούπερ μάρκετ, είναι το ενοίκιο. Η ΕΛΣΤΑΤ δείχνει ότι οι ενοικιαστές έχουν κίνδυνο φτώχειας 30,6% και ότι το 82,6% του φτωχού πληθυσμού δηλώνει υπερβολική επιβάρυνση από το κόστος κατοικίας (ΕΛΣΤΑΤ).

Εδώ φαίνεται η αντίφαση που κάνει την ιστορία δύσκολη να την πιστέψει κανείς όταν ακούει για «ισχυρή οικονομία». Το ΑΕΠ ανεβαίνει, αλλά το 27,5% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το δεύτερο χειρότερο ποσοστό στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία (Eurostat).

Το κλειδί βρίσκεται στο ποιος καρπώνεται την ανάπτυξη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει την πρόσφατη μεγέθυνση σε επενδύσεις, κατανάλωση και εξαγωγές, όχι σε διάχυτη άνοδο μισθών (European Commission). Και το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η αδύναμη παραγωγικότητα κρατά πίσω τα εισοδήματα (IMF). Ο πιο καθαρός αριθμός είναι αυτός: την περίοδο 2019-2024 η παραγωγικότητα ανέβηκε 1,2%, αλλά οι πραγματικοί ωριαίοι μισθοί έπεσαν 4,7% (News247). Η αξία που παρήγαγε η εργασία δεν εξαφανίστηκε, μετακινήθηκε από τους μισθούς προς τα κέρδη.

Ο σωρευμένος λογαριασμός δεν μηδενίζεται

Άλλο ο ρυθμός του πληθωρισμού, άλλο το ήδη ανεβασμένο επίπεδο τιμών. Ο ελληνικός εναρμονισμένος πληθωρισμός υποχώρησε στο 3,9% τον Ιούνιο του 2026, από 4,9% τον Μάιο, όμως παραμένει πάνω από το 2,8% της ευρωζώνης (Eurostat). Η αποκλιμάκωση όμως δεν επιστρέφει τις τιμές στη βάση του 2021, απλώς προσθέτει λιγότερο πάνω σε ένα ήδη φουσκωμένο επίπεδο. Η Τράπεζα της Ελλάδος περιγράφει ότι η αποπληθωριστική πορεία διακόπηκε φέτος από ένα ενεργειακό σοκ (ΤτΕ). Σύμφωνα με δευτερογενή αναφορά, ο ΟΟΣΑ προβλέπει πληθωρισμό 4,2% για το 2026 (OT).

Η ελληνική ιδιαιτερότητα δεν είναι ότι ο πληθωρισμός έφαγε μισθούς, αυτό συνέβη παντού. Στην ευρωζώνη οι πραγματικές αμοιβές σχεδόν ανέκτησαν το χαμένο έδαφος, μόλις 0,5% κάτω από το 2021 (ECB). Η Ελλάδα μπήκε στην ακρίβεια με μισθούς ήδη συμπιεσμένους από τη μνημονιακή δεκαετία. Έτσι η υστέρηση δεν μετριέται σε μήνες, μετριέται σε δεκαπέντε χρόνια. Όσο το ενοίκιο τρέχει γρηγορότερα από τον μισθό, η ψευδαίσθηση του «μεγαλύτερου εισοδήματος» είναι πραγματική μόνο για τους δείκτες του ΑΕΠ, όχι για εκείνον που ανοίγει κάθε μήνα το εκκαθαριστικό δίπλα στον λογαριασμό του σπιτιού.