Μισό δισ. ευρώ τον μήνα κοστίζει η ακριβή ενέργεια

Σε υπολογισμό που δημοσίευσε η Καθημερινή στις 18 Οκτωβρίου, καύσιμα, ρεύμα και φυσικό αέριο κοστίζουν φέτος στην ελληνική οικονομία περίπου 648 εκατ. ευρώ τον μήνα περισσότερα από πέρυσι, πριν από κάθε στήριξη. Μετά τα μέτρα, κατά τον ίδιο υπολογισμό, νοικοκυριά και επιχειρήσεις πληρώνουν περίπου 450 εκατ. (GovNews). Αν όμως όλες οι παρεμβάσεις μετρηθούν σε μηνιαία βάση, το υπόλοιπο βγαίνει κοντά στα 505 εκατ. Μοιρασμένα ισόποσα, τα 505 εκατ. αντιστοιχούν σε σχεδόν 50 ευρώ τον μήνα για κάθε κάτοικο.

Από πού βγαίνουν τα 648 εκατ.

Ο υπολογισμός δεν αθροίζει λογαριασμούς που εκδόθηκαν. Πάρει την κατανάλωση ενός μήνα του 2025, τη χρεώνει ξανά με τις μέσες τιμές του φετινού Οκτωβρίου και κρατά τη διαφορά. Το μεγαλύτερο μέρος της διαφοράς, περίπου 522 εκατ., αφορά τα υγρά καύσιμα. Το ντίζελ φτάνει μόνο του κοντά στα 243 εκατ., η αμόλυβδη τα 139 και το πετρέλαιο θέρμανσης τα 129. Το ρεύμα προσθέτει περίπου 76 εκατ. και το φυσικό αέριο τουλάχιστον 50 (Καθημερινή). Πρακτικά, τέσσερα στα πέντε ευρώ της επιβάρυνσης πληρώνονται στην αντλία και στη δεξαμενή του καλοριφέρ. Για το αέριο δεν έχουν δημοσιευθεί οι πλήρεις τιμές και παραδοχές, γι' αυτό το ποσό μένει ελάχιστη εκτίμηση.

Η άνοδος ξεκινά έξω από την Ελλάδα. Η BNP Paribas τη συνδέει με διαταραχές στις διαδρομές του Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας, με περιορισμένες ροές υγροποιημένου αερίου και με τον ανταγωνισμό Ευρώπης και Ασίας για προμήθειες πριν από τον χειμώνα (BNP Paribas). Στην Ελλάδα το σοκ φαίνεται στα ενεργειακά είδη που ανέβασαν τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου (To Brief). Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μέσα σε έναν χρόνο το φυσικό αέριο ακρίβυνε 55%, το πετρέλαιο θέρμανσης 53% και το ντίζελ σχεδόν 39% (ΣΚΑΪ).

Τι αφαιρεί η στήριξη

Από τις 15 έως τις 31 Οκτωβρίου το κράτος επιδοτεί το πετρέλαιο θέρμανσης με 16 λεπτά το λίτρο και το ντίζελ με 12 λεπτά, προ ΦΠΑ. Με τον ΦΠΑ, η έκπτωση στην τελική τιμή είναι περίπου 20 και 15 λεπτά αντίστοιχα (ΚΥΑ 166190 ΕΞ 2026). Η HELLENiQ ENERGY πρόσθεσε δική της έκπτωση, περίπου 20 λεπτά στη θέρμανση και 5 λεπτά στο ντίζελ (HELLENiQ ENERGY). Στη βενζίνη η κρατική μείωση των 10 λεπτών ξεκίνησε στις 17 Οκτωβρίου. Αντικατέστησε όμως μια εταιρική έκπτωση ίδιου ύψους που έληξε την προηγούμενη μέρα, άρα η απόδειξη στο πρατήριο δεν μίκρυνε.

Η εκτίμηση εφαρμόζει αυτές τις εκπτώσεις στις μηνιαίες ποσότητες. Έτσι το κράτος καλύπτει περίπου 99 εκατ., τα διυλιστήρια περίπου 44,5 εκατ., και μένουν περίπου 505 εκατ. (Καθημερινή). Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, κοστολογεί τις άμεσες επιδοτήσεις στην αντλία στα 46 εκατ. ευρώ για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου (government.gov.gr). Τα δύο ποσά δεν συγκρίνονται μεταξύ τους. Το πρώτο είναι μηνιαίο ισοδύναμο υπολογισμένο στις ποσότητες βάσης, ενώ το δεύτερο είναι το κόστος του πακέτου για δεκαπέντε μέρες.

Για να προκύψουν τα 450 εκατ., η εκτίμηση αφαιρεί επιπλέον τα περίπου 52 εκατ. της αύξησης του επιδόματος θέρμανσης κατά 30%. Η κυβέρνηση όμως κοστολογεί αυτό το ποσό για ολόκληρη τη χειμερινή περίοδο (ΥΠΕΝ). Όταν ένα ποσό που μοιράζεται σε πολλούς μήνες αφαιρείται ολόκληρο από έναν, ο μήνας φαίνεται φθηνότερος απ' ό,τι είναι. Το επίδομα έχει επιπλέον εισοδηματικά κριτήρια, άρα δεν φτάνει σε όλους. Για το ρεύμα και το αέριο δεν υπάρχει καμία οριζόντια έκπτωση στον λογαριασμό.

Μένει ανοιχτό ποιος πληρώνει τελικά τα 505 εκατ. Ο υπολογισμός δείχνει σε ποιο καύσιμο εμφανίζεται το κόστος, όχι πόσο σηκώνουν τα νοικοκυριά, οι μικρές επιχειρήσεις και οι μεγάλες εταιρείες. Αυτή την κατανομή δεν την έχει δημοσιεύσει κανείς. Η έκπτωση ανά λίτρο ωφελεί ανάλογα όσους καταναλώνουν περισσότερο. Στη γερμανική μείωση φόρου καυσίμων του 2022, το 62% του οφέλους κατέληξε στο πλουσιότερο μισό των νοικοκυριών (RePEc).

Για ένα σπίτι με καλοριφέρ, ο λογαριασμός είναι απλός. Στις 15 Οκτωβρίου, την πρώτη μέρα διάθεσης, το πετρέλαιο θέρμανσης πουλήθηκε κατά μέσο όρο 1,564 ευρώ το λίτρο, έναντι 1,128 πέρυσι την ίδια μέρα (HuffPost). Μια παραγγελία 1.000 λίτρων κοστίζει έτσι 436 ευρώ περισσότερα από πέρυσι, και αυτό με τις επιδοτήσεις και τις εκπτώσεις ήδη μέσα στην τιμή.