Μηδέν θάνατοι από καρκίνο τραχήλου σε νεαρές Αγγλίδες — το αποτέλεσμα του εμβολίου HPV

0. Τόσοι θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας καταγράφηκαν στην Αγγλία την πενταετία 2020-2024 σε γυναίκες 20-24 ετών, τη γενιά που εμβολιάστηκε για HPV στο σχολείο. Μηδέν, σε μια ηλικιακή ομάδα όπου ποτέ πριν δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο για ολόκληρη πενταετία. Μια νέα μελέτη του Queen Mary University of London στο The Lancet δείχνει ότι αυτό το μηδέν δεν είναι τύχη: είναι ο απόηχος μιας απόφασης που πάρθηκε το 2008 (The Lancet, BBC).

Τον Σεπτέμβριο του 2008 η Αγγλία άρχισε να εμβολιάζει κορίτσια 12-13 ετών κατά του HPV, του ιού που ευθύνεται για τη συντριπτική πλειονότητα των καρκίνων τραχήλου. Χρειάστηκαν 16 χρόνια για να μετρηθεί το απόλυτο αποτέλεσμα, όχι επειδή το εμβόλιο «άργησε» να δουλέψει, αλλά επειδή ο καρκίνος του τραχήλου είναι νόσος αργής εξέλιξης: από τη μόλυνση μέχρι τον διηθητικό καρκίνο μεσολαβούν συνήθως 15 με 20 χρόνια (BC Cancer).

Πώς ένα εμβόλιο σε 12χρονα σώζει 25χρονες

Το εμβόλιο δεν περιέχει ζωντανό ιό. Περιέχει πρωτεϊνικά «ομοιώματα» του κελύφους του, τα λεγόμενα virus-like particles, που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει τον HPV πριν αυτός προλάβει να εγκατασταθεί στα κύτταρα (NCIRS). Ευτυχώς, οι περισσότερες λοιμώξεις HPV φεύγουν μόνες τους μέσα σε ένα με δύο χρόνια. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι η επίμονη λοίμωξη από επικίνδυνο τύπο: αυτή προκαλεί, σιγά σιγά, προκαρκινικές αλλοιώσεις και, χρόνια αργότερα, καρκίνο (Cancer Council Australia).

Γι' αυτό ο εμβολιασμός στην εφηβεία, πριν από την πιθανή πρώτη έκθεση, έχει δυσανάλογα μεγάλο όφελος: κόβει την αλυσίδα στην αρχή της. Η πρώτη σχολική γενιά του 2008 έπρεπε απλώς να μεγαλώσει αρκετά ώστε το όφελος να φανεί όχι μόνο σε λοιμώξεις ή αλλοιώσεις, όπου φάνηκε νωρίτερα, αλλά στο πιο σκληρό τελικό μέγεθος: τους θανάτους.

Τι λένε ακριβώς οι αριθμοί

Οι ερευνητές δεν μέτρησαν απλώς «λιγότερους θανάτους μετά το 2008». Έφτιαξαν στατιστικό μοντέλο για το πόσοι θάνατοι θα αναμένονταν αν συνεχιζόταν η παλιά τάση, και το σύγκριναν με την πραγματικότητα (The Guardian). Στις γυναίκες 20-24 ετών το μοντέλο προέβλεπε περίπου 23 θανάτους την περίοδο 2020-2024. Καταγράφηκαν μηδέν (The Lancet). Συνολικά, το πρόγραμμα εκτιμάται ότι απέτρεψε περίπου 200 θανάτους έως το τέλος του 2024 (Cancer Research UK).

Το όφελος δεν σταματά στις νεότερες. Σε γενιές με χαμηλότερη κάλυψη η θνησιμότητα έπεσε κατά περίπου 69% στις 25-29 και 63% στις 30-34, μεγάλη μείωση αλλά όχι απόλυτη, ακριβώς επειδή αυτές οι γυναίκες εμβολιάστηκαν αργότερα ή σε μικρότερα ποσοστά (EMJ Reviews).

Το μηδέν πρέπει να διαβαστεί με προσοχή. Πρόκειται για παρατηρησιακή μελέτη πληθυσμού, όχι για τυχαιοποιημένη δοκιμή. Δεν αποδεικνύει ότι ο ατομικός κίνδυνος έγινε βιολογικά μηδέν για πάντα, ούτε ότι ο καρκίνος εξαφανίστηκε. Σημαίνει ότι στις πρώτες πλήρως εμβολιασμένες γενιές το αποτέλεσμα είναι ήδη τόσο μεγάλο που φαίνεται καθαρά ακόμη και στους θανάτους. Και το εμβόλιο δεν καταργεί τον προσυμπτωματικό έλεγχο: κανένα εμβόλιο δεν καλύπτει όλους τους ογκογόνους τύπους HPV, οπότε το μήνυμα παραμένει «εμβόλιο και screening» (NHS).

Η εικόνα κουμπώνει σε αλυσίδα που η Αγγλία είχε αρχίσει να βλέπει το 2021: τότε καταγράφηκε μείωση περίπου 87% στα περιστατικά καρκίνου και 97% στις σοβαρές προκαρκινικές αλλοιώσεις στις εμβολιασμένες στα 12-13 (The Lancet 2021). Λιγότερες λοιμώξεις, λιγότερες αλλοιώσεις, λιγότεροι καρκίνοι, τώρα λιγότεροι θάνατοι.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στοχεύει στην εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου ως πρόβλημα δημόσιας υγείας, με τη στρατηγική 90-70-90: 90% εμβολιασμός κοριτσιών έως τα 15, 70% screening, 90% θεραπεία (WHO). Είναι το ίδιο μοτίβο που είδαμε και με την προληπτική ένεση κατά του HIV, εργαλεία που περνούν από το εργαστήριο στη μαζική κλινική και αρχίζουν να σώζουν ζωές (To Brief). Στην Αγγλία η κάλυψη έχει πέσει στο 76%, κάτω από τον στόχο. Εκεί είναι πλέον το πραγματικό διακύβευμα: το επιστημονικό ερώτημα απαντήθηκε, 23 αναμενόμενοι θάνατοι έγιναν μηδέν. Ό,τι απομένει είναι ζήτημα εφαρμογής, όχι απόδειξης.