Στέγαση: Το στοίχημα για φθηνότερα ενοίκια και η «παγίδα» του κωδικού Ε411 για τους ιδιοκτήτες

Μπορεί οι δείκτες της οικονομίας να ευημερούν, αλλά για τον μέσο ενοικιαστή στην Αθήνα η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Όταν το κόστος στέγασης ξεπερνά το 30-40% του εισοδήματος, παύουμε να μιλάμε απλώς για ακρίβεια και μιλάμε για κρίση διαβίωσης (affordability crisis).

Το πρόβλημα είναι δομικό: Ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ αυξάνεται, οι πραγματικοί μισθοί (δηλαδή η αγοραστική δύναμη μετά τον πληθωρισμό) παραμένουν καθηλωμένοι. Πρακτικά, ένας εργαζόμενος σήμερα δίνει μεγαλύτερο κομμάτι του μισθού του στον σπιτονοικοκύρη του σε σχέση με πριν από τρία χρόνια, περιορίζοντας δραματικά την κατανάλωση σε άλλους τομείς.

Το δίλημμα του Airbnb και η «μονοκαλλιέργεια»

Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρέμβει με αυστηρούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, στοχεύοντας να επιστρέψουν τα σπίτια στη μακροχρόνια μίσθωση. Η λογική είναι απλή προσφορά και ζήτηση: περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, χαμηλότερα ενοίκια.

Ωστόσο, η εξίσωση είναι δύσκολη. Η ελληνική οικονομία εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τον τουρισμό (περίπου 30% του ΑΕΠ). Τα μέτρα αυτά δημιουργούν άμεσα χαμένους: τους ιδιοκτήτες που είδαν τα εισοδήματά τους να πολλαπλασιάζονται μέσω πλατφορμών τύπου Airbnb. Το ερώτημα είναι αν η μείωση των τουριστικών καταλυμάτων θα πιέσει τις τιμές των ξενοδοχείων προς τα πάνω, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος, ή αν τελικά θα ανακουφίσει τους μόνιμους κατοίκους.

Η «κόκκινη σημαία» του Ε411

Πέρα από τα ενοίκια που ανεβαίνουν, υπάρχει και η αθέατη πλευρά της κρίσης: τα ενοίκια που δεν πληρώνονται. Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι ο κωδικός Ε411 στη φορολογική δήλωση.

Ο κωδικός αυτός επιτρέπει στους ιδιοκτήτες να δηλώσουν ανείσπρακτα ενοίκια. Αν ο ενοικιαστής έχει κηρύξει στάση πληρωμών, ο ιδιοκτήτης πρέπει να χρησιμοποιήσει αυτόν τον κωδικό για να μην φορολογηθεί για εισόδημα που δεν εισέπραξε ποτέ. Η διαδικασία απαιτεί νομικές ενέργειες, αλλά είναι μονόδρομος για να αποφευχθεί η φορολογική αφαίμαξη.

Η αυξημένη χρήση του Ε411 δεν είναι απλώς γραφειοκρατία· είναι ένας δείκτης οικονομικής δυσπραγίας. Δείχνει ότι τα νοικοκυριά έχουν εξαντλήσει τις αντοχές τους.

Ποιος πληρώνει τελικά;

Η στεγαστική κρίση λειτουργεί ως μηχανισμός αναδιανομής πλούτου, αλλά προς τη λάθος κατεύθυνση. Οι νέοι και οι χαμηλόμισθοι μεταφέρουν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους σε παλαιότερες γενιές ή επενδυτές που κατέχουν ακίνητα.

Τα νέα μέτρα είναι μια προσπάθεια διόρθωσης αυτής της ανισορροπίας. Το αν θα πετύχουν, θα κριθεί όχι από τις ανακοινώσεις, αλλά από το αν σε έξι μήνες από τώρα θα μπορείτε να βρείτε σπίτι χωρίς να θυσιάσετε το μισό σας μισθό. Μέχρι τότε, η αγορά ακινήτων παραμένει ένα παιχνίδι για λίγους και ισχυρούς.