Μετά την πτώση ελικοπτέρου στο Ορμούζ, τα ιρανικά αντίποινα φτάνουν στην Ιορδανία

Ένα αμερικανικό ελικόπτερο έπεσε στη θάλασσα κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Οι πύραυλοι, λίγες ώρες αργότερα, έσκασαν εκατοντάδες χιλιόμετρα δυτικότερα, στην έρημο της Ιορδανίας. Την πτώση του Apache την καταγράψαμε ήδη το πρωί (To Brief). Η πραγματική είδηση τώρα είναι ότι τα ιρανικά αντίποινα έφτασαν για πρώτη φορά στην Ιορδανία, επεκτείνοντας την κρίση πέρα από τον Περσικό Κόλπο. Για τον Έλληνα πολίτη η συνέπεια έχει ήδη αντίκρυσμα: η αβεβαιότητα ανέβασε ξανά το πετρέλαιο.

Πρώτα τα επιβεβαιωμένα, γιατί απέχουν πολύ από τη ρητορική. Η αμερικανική πλευρά λέει ότι ένα AH-64 Apache, επανδρωμένο επιθετικό ελικόπτερο, «έπεσε» κοντά στις ακτές του Ομάν και ότι οι δύο χειριστές διασώθηκαν σε περίπου δύο ώρες. Η αιτία παραμένει υπό διερεύνηση (Straits Times, NYT). Η διάσωση έγινε με μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας τύπου Corsair. Είναι η πρώτη γνωστή αμερικανική διάσωση πληρώματος στη θάλασσα με αυτόνομο μέσο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε πολύ πιο πέρα από την προσεκτική στρατιωτική διατύπωση. Δήλωσε ότι «οι Ιρανοί κατέρριψαν» το ελικόπτερο και ότι οι ΗΠΑ «πρέπει» να απαντήσουν (Politico, ABC). Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) παρουσίασε τα πλήγματα που ακολούθησαν ως «αυτοάμυνα» και «αναλογική απάντηση», με στόχους ιρανικά συστήματα αεράμυνας, σταθμούς ελέγχου εδάφους και ραντάρ επιτήρησης κοντά στα Στενά (CNBC). Καμία αμερικανική παραδοχή για πλήγμα σε πολιτικές υποδομές.

Το άλμα στην Ιορδανία

Εδώ είναι η ποιοτική αλλαγή. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC, το επίλεκτο στρατιωτικό σώμα του Ιράν) απάντησαν με πυραύλους και drones. Στόχευσαν βάσεις σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ, αλλά και, για πρώτη φορά, την al-Azraq στην Ιορδανία (Al Jazeera). Η al-Azraq φιλοξενεί αμερικανική αεροπορική πτέρυγα και λειτουργεί ως κόμβος αποστολών στον Λεβάντε, δηλαδή έξω από τον στενό πυρήνα του Κόλπου.

Η Ιορδανία δεν είναι κράτος του Κόλπου ούτε μέτωπο του Ορμούζ. Η στόχευσή της μεταφέρει την κρίση σε ένα καθεστώς που επιμένει δημόσια ότι δεν είναι πλατφόρμα επίθεσης κατά του Ιράν. Το Αμμάν ανακοίνωσε ότι κατέρριψε πέντε πυραύλους που κατευθύνονταν στην al-Azraq, χωρίς θύματα ή ζημιές. Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι σχεδόν όλα τα εισερχόμενα μέσα αναχαιτίστηκαν (RTE). Το IRGC ισχυρίστηκε ότι έπληξε καταφύγια F-35 και κέντρο διοίκησης, αλλά ο ισχυρισμός παραμένει ανεπιβεβαίωτος (Mehr). Το μοτίβο επαναλαμβάνεται: η Τεχεράνη δείχνει ικανότητα, οι χώρες-οικοδεσπότες αναφέρουν αναχαιτίσεις.

Παράλληλα, ιρανικά κρατικά μέσα κάνουν λόγο για αμερικανικά πλήγματα σε δύο δεξαμενές νερού στο Σιρίκ, που άφησαν περίπου 20.000 ανθρώπους χωρίς υδροδότηση (DW). Δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση, ούτε δορυφορικό υλικό ή έκθεση ανθρωπιστικού φορέα. Αν επιβεβαιωθεί, εγείρεται σοβαρό ζήτημα διεθνούς δικαίου: οι εγκαταστάσεις πόσιμου νερού τεκμαίρονται πολιτικά αντικείμενα και απαραίτητα για την επιβίωση αμάχων (ICRC).

Στο διπλωματικό σκέλος, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν «άργησε πολύ» στη συμφωνία και θα πληρώσει το τίμημα, την ώρα που μεσολαβητές συνεχίζουν επαφές στην Τεχεράνη (CBS). Η κρίση πέρασε από την πίεση για συμφωνία στον κίνδυνο πλήρους κατάρρευσης της εκεχειρίας.

Γιατί αφορά την Ελλάδα; Από τα Στενά του Ορμούζ περνούν περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαϊκών υγρών την ημέρα, το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης (EIA). Δεν χρειάζεται να κλείσει το πέρασμα για να αυξηθεί το κόστος. Αρκεί η αβεβαιότητα. Η Aegean έχει ήδη αναστείλει δρομολόγια προς Τελ Αβίβ, Ντουμπάι, Ερμπίλ και Βαγδάτη (Reuters), ενώ ο Νίκος Δένδιας έθεσε στις 8 Ιουνίου την ευρωπαϊκή αποστολή ASPIDES, που διοικεί η Ελλάδα, στο κέντρο της συζήτησης για την ασφάλεια ναυσιπλοΐας (Newsbomb).

Όσο τα αντίποινα μετακινούνται σε νέες βάσεις και η συμφωνία απομακρύνεται, οι αγορές το τιμολογούν με νευρικότητα, όχι πανικό. Αυτός είναι ο αριθμός που μετρά σήμερα το ρίσκο: το αμερικανικό αργό WTI κινήθηκε γύρω στα 89 δολάρια και το διεθνές αργό Brent στα 93 δολάρια (OE Digital/Reuters).