Μέσα μηνύουν τον Λευκό Οίκο για τον αποκλεισμό τους

Ένας πρόεδρος εγκαινιάζει το νέο ελικοδρόμιο του Λευκού Οίκου, στέκεται μπροστά στους δημοσιογράφους και μιλά, αλλά η φωνή του βγαίνει σχεδόν ακατάληπτη, πνιγμένη στον θόρυβο του ελικοπτέρου. Δεν ήταν τεχνική βλάβη. Ήταν το ορατό αποτέλεσμα μιας διαμάχης για το ποιος επιτρέπεται να στήσει κάμερα δίπλα στον Ντόναλντ Τραμπ, μιας υπόθεσης που αφορά κάτι πιο βαθύ από την πρόσβαση λίγων ρεπόρτερ: το αν η κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να αφαιρεί διαπιστεύσεις ως αντίποινα για κάλυψη που δεν της αρέσει.

Στις 18 Σεπτεμβρίου, μέσω Truth Social, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αποκλείει «με άμεση ισχύ» τα CNN, MS NOW και Politico για «διαρκή μετάδοση FAKE NEWS», χωρίς να κατονομάσει κανένα συγκεκριμένο ψευδές ρεπορτάζ (AP). Τη νύχτα απενεργοποιήθηκαν οι μόνιμες κάρτες εισόδου των δημοσιογράφων (τα «hard passes») και την επομένη η Μυστική Υπηρεσία τούς αρνήθηκε την είσοδο και κατέσχεσε τις κάρτες (NPR). Στις 21 Σεπτεμβρίου οι τρεις οργανισμοί προσέφυγαν σε ομοσπονδιακό δικαστήριο ζητώντας προσωρινή διαταγή, και ο δικαστής Timothy Kelly ζήτησε ταχεία απάντηση από την κυβέρνηση (CBS News, Reuters).

Ποιος στήνει την κάμερα δίπλα στον πρόεδρο

Δεν χωρούν όλα τα συνεργεία στους στενούς χώρους όπου κινείται ο πρόεδρος. Γι' αυτό λειτουργεί το προεδρικό «TV pool», το κοινό τηλεοπτικό συνεργείο που εναλλάσσεται ανάμεσα σε πέντε δίκτυα (ABC, CBS, CNN, Fox και NBC) και μοιράζει εικόνα και καθαρό ήχο σε όλα τα μέσα. Στις 21 Σεπτεμβρίου το CNN είχε βάρδια· ABC, CBS, NBC και Fox αρνήθηκαν να την καλύψουν, και ο επικεφαλής του κοινού συνεργείου ανακοίνωσε ότι δεν θα υπάρξει αντικαταστάτης (Politico). Το τίμημα το πλήρωσε και το κοινό: στο ελικοδρόμιο υπήρχε κυβερνητική ζωντανή μετάδοση, αλλά έλειπε η ανεξάρτητη κάμερα και το κοντινό μικρόφωνο, γι' αυτό η φωνή του Τραμπ ακούστηκε σαν ψίθυρος (The Hill, PBS).

Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η πρόσβαση είναι «προνόμιο, όχι δικαίωμα» (White House), και έχει βάση όταν μιλάμε για μια θέση στο Οβάλ Γραφείο ή στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One, όπου η ασφάλεια και ο χώρος επιβάλλουν επιλογή. Η αγωγή όμως δεν διεκδικεί θέση σε κάθε προεδρική στιγμή· ισχυρίζεται ότι ο Λευκός Οίκος αφαίρεσε εκ των υστέρων από ήδη διαπιστευμένους οργανισμούς τη γενική πρόσβαση στο συγκρότημα επειδή ο πρόεδρος αποδοκίμαζε την κάλυψή τους, χωρίς κριτήρια, ειδοποίηση ή δυνατότητα προσφυγής, κάτι που παραβιάζει την Πρώτη (ελευθερία Τύπου) και την Πέμπτη (δέουσα διαδικασία) Τροπολογία (δικόγραφο, First Amendment Encyclopedia).

Η διάκριση αυτή έχει ιστορία. Το 2018 ο ίδιος δικαστής Kelly είχε διατάξει την επαναφορά της κάρτας του δημοσιογράφου του CNN Τζιμ Ακόστα, κρίνοντας ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να ανακαλεί χορηγημένη διαπίστευση χωρίς να πει τους πραγματικούς λόγους και να δώσει δυνατότητα απάντησης (National Review). Όταν όμως το Associated Press αποκλείστηκε από στενούς χώρους επειδή συνέχιζε να γράφει «Κόλπος του Μεξικού» αντί «Κόλπος της Αμερικής», εφετείο τον Ιούνιο του 2025 ανέστειλε την προστασία που είχε κερδίσει πρωτόδικα, κρίνοντας πιθανό ότι ο πρόεδρος έχει σε τέτοιους στενούς χώρους ευρεία διακριτική ευχέρεια (Clearinghouse). Τα δύο μαζί χαράζουν τη γραμμή: η επιλογή λίγων για έναν στενό χώρο είναι νόμιμη· η τιμωρητική αφαίρεση της γενικής διαπίστευσης λόγω άποψης, όχι.

Εξίσου σημαντική ήταν η στάση των άλλων δικτύων. Το 2017, όταν ο τότε εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Σον Σπάισερ είχε αποκλείσει CNN, New York Times και Politico από ενημέρωση, η αλληλεγγύη διασπάστηκε και αρκετά δίκτυα συμμετείχαν κανονικά (Variety). Τώρα, ακόμη και το Fox αρνήθηκε να επωφεληθεί από τον αποκλεισμό ανταγωνιστή του. Ο λόγος είναι ψυχρά πρακτικός: αν ο Λευκός Οίκος μπορεί να τιμωρεί ένα μέλος και να παίρνει αμέσως ισοδύναμη κάλυψη από άλλο, τότε ο έλεγχος του τι βλέπει το κοινό περνά ολόκληρος στα χέρια της εξουσίας.

Το δικαστήριο του Timothy Kelly θα κληθεί σύντομα να χαράξει αυτή τη γραμμή: πού τελειώνει η νόμιμη επιλογή ενός περιορισμένου συνεργείου και πού αρχίζει η τιμωρία για δυσάρεστη κάλυψη. Από την απόφασή του κρίνεται αν η διαπίστευση Τύπου παραμένει θεσμός ή γίνεται εύνοια που δίνεται και αφαιρείται ανάλογα με το αν αρέσει το ρεπορτάζ.