Η Meridiam παίρνει το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου, η Λευκωσία περιμένει

Ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam μπήκε ως πλειοψηφικός μέτοχος στο υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που θα συνδέσει την Κύπρο με την Κρήτη και το ευρωπαϊκό δίκτυο, ένα έργο δισεκατομμυρίων που έμενε μπλοκαρισμένο εδώ και μήνες. Στις 5 Αυγούστου στο Μέγαρο Μαξίμου υπογράφηκαν δύο διακριτές συμφωνίες: η είσοδος της Meridiam στη Great Sea Interconnector (GSI) και μια χωριστή τριμερής ΑΔΜΗΕ-GSI-Nexans για την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών βυθού (primeminister.gr). Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το έργο «στρατηγικής σημασίας» που «βγάζει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση», ενώ ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ Μανούσος Μανουσάκης ευχαρίστησε τη Meridiam «για την εμπιστοσύνη». Για τον Κύπριο καταναλωτή, το ερώτημα δεν είναι αν υπογράφτηκαν χαρτιά, αλλά ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό (To Brief).

Ας ξεχωρίσουμε τι πραγματικά άλλαξε. Η Meridiam δεν είναι κερδοσκοπικό fund, ένα ταμείο που μπαίνει για γρήγορο κέρδος. Είναι μακροπρόθεσμος διαχειριστής υποδομών με πάνω από 130 έργα και πάνω από €23 δισ. υπό διαχείριση, με ορίζοντα που φτάνει δεκαετίες (Meridiam). Αυτό που φέρνει είναι κεφαλαιακή αξιοπιστία και ευρωπαϊκό πολιτικό βάρος. Αλλάζει το ποιος σηκώνει το επενδυτικό ρίσκο, όχι τη διαδρομή ή την τεχνολογία του καλωδίου. Η ίδια η εταιρεία επιβεβαίωσε δημόσια μόνο ότι οι συμφωνίες «επισημοποιούν» την είσοδό της ως πλειοψηφικού μετόχου, χωρίς να δώσει τίμημα ή πλήρες μετοχικό σύμφωνο (Meridiam). Η κατανομή 66%-34% που κυκλοφορεί δεν έχει κλειδωθεί από πρωτογενές έγγραφο, παρότι αναπαράχθηκε σε περισσότερα από ένα κανάλια (Newpost).

Η Meridiam αποδεικνύει ότι το έργο «μπορεί να χρηματοδοτηθεί», όχι ότι «μπορεί να χτιστεί και να πληρωθεί». Το συνολικό κόστος υπολογίζεται περίπου στα €1,9 δισ., με ευρωπαϊκή επιχορήγηση περίπου €657 εκατ. (PowerGame). Μένει δηλαδή κενό πάνω από €1,2 δισ., που πρέπει να καλυφθεί από ίδια κεφάλαια, δανεισμό και χρεώσεις στους λογαριασμούς ρεύματος. Και το κρίσιμο: η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) δεν έχει εγκρίνει δημόσια κανένα δάνειο. Ελλάδα και Κύπρος έχουν ζητήσει νέα μελέτη δέουσας επιμέλειας, και πιθανή στήριξη έρχεται μόνο αν η αξιολόγηση βγει θετική (Knews).

Η απόφαση δεν είναι στην Αθήνα, είναι στη Λευκωσία

Ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός χαιρέτισε την είσοδο της Meridiam ως «ψήφο εμπιστοσύνης» και «νέα δυναμική», αλλά ξεκαθάρισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα περιμένει τη μελέτη της ΕΤΕπ πριν αποφασίσει αν θα μπει ως μέτοχος (Kanali 6, RIK). Τα κριτήρια που θέτει είναι σαφή: επικαιροποιημένη βιωσιμότητα, τελικό κόστος, χρηματοδοτικό μοντέλο μετά τη Meridiam και επίπτωση στους λογαριασμούς. Ο λόγος που η Λευκωσία κρατά την ανάσα της είναι αριθμητικός. Περίπου τα δύο τρίτα του ανακτήσιμου κόστους βαραίνουν την Κύπρο και το υπόλοιπο την Ελλάδα (Cyprus Mail). Ακριβές χρονοδιάγραμμα δεν υπάρχει· οι δημόσιες αναφορές μιλούν για «τους επόμενους μήνες», πριν το τέλος του έτους (Economy Today).

Η τριμερής με τη Nexans ενισχύει την εικόνα, αλλά όχι όσο δείχνει ο τίτλος. Ξεκλειδώνει έρευνες βυθού, όχι πλήρη εντολή κατασκευής. Στα επίσημα αποτελέσματα εξαμήνου η εταιρεία γράφει ρητά ότι η πρόβλεψή της για το 2026 «δεν προϋποθέτει εκτέλεση του GSI μέσα στη χρονιά», παρότι κρατά ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών (backlog) ύψους περίπου €1,2 δισ. για το έργο (GlobeNewswire). Δηλαδή, καράβι για μετρήσεις ναι, πλήρης πόντιση όχι ακόμη.

Και πάνω από όλα κρέμεται το τουρκικό πεδίο. Η Άγκυρα παρουσιάζει τμήματα της διαδρομής νότια της Κάσου και της Καρπάθου ως δική της υφαλοκρηπίδα και επιμένει ότι οι έρευνες απαιτούν προηγούμενο συντονισμό μαζί της (Hürriyet Daily News). Η ελληνική θέση είναι ότι η πόντιση καλωδίου δεν είναι γεώτρηση και δεν προϋποθέτει τουρκική άδεια (DW). Αυτή η αβεβαιότητα προσθέτει ένα στρώμα γεωπολιτικού ρίσκου που η Λευκωσία πρέπει να συνυπολογίσει πριν βάλει κεφάλαιο. Η υποβρύχια διασύνδεση Δανίας-Βρετανίας Viking Link δείχνει ότι τα καλώδια δουλεύουν όταν κλειδώσουν σταθερά έσοδα, θεσμική κάλυψη και χρηματοδότηση (Power Technology). Το GSI έχει το πρώτο, όχι ακόμη τα άλλα δύο.

Η γαλλική σφραγίδα άλλαξε το ποιος βάζει τα λεφτά. Δεν άλλαξε ποιος θα τα πληρώσει. Η ημερομηνία που θα δημοσιοποιηθεί η μελέτη της ΕΤΕπ είναι εκείνη που θα κρίνει αν το καλώδιο γίνεται πράξη ή μένει σχέδιο.