Μείωση στα καύσιμα με 40 εκατ. από τα διυλιστήρια

Η κυβέρνηση βρήκε τρόπο να ρίξει την τιμή στην αντλία χωρίς να ξοδέψει ούτε ευρώ από τον προϋπολογισμό. Στην Ώρα του Πρωθυπουργού, την Παρασκευή 10 Ιουλίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε μείωση 10 λεπτών το λίτρο στη βενζίνη και 5 λεπτών στο diesel έως το τέλος Αυγούστου, μετά από συνεννόηση με τα δύο ελληνικά διυλιστήρια (Newsit, LiFO). Ο υπουργός Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης εξειδίκευσε το χρήμα. Η HELLENiQ Energy και η Motor Oil θα βάλουν 40 εκατ. ευρώ συνολικά, 20 η καθεμία, «χωρίς δημοσιονομικό κόστος», με σημείο αναφοράς τις τιμές της 10ης Ιουλίου (Newsit).

Ας δούμε πρώτα αν βγαίνει η αριθμητική, γιατί εκεί κρύβεται η κλίμακα του μέτρου. Η εξίσωση είναι απλή: 10 λεπτά επί τα λίτρα βενζίνης συν 5 λεπτά επί τα λίτρα diesel πρέπει να δώσουν 40 εκατ. Αυτό σημαίνει ότι το ποσό καλύπτει το πολύ 400 εκατ. λίτρα αν πήγαινε όλο στη βενζίνη, ή 800 εκατ. λίτρα αν πήγαινε όλο στο diesel, με ένα μεσαίο μικτό σενάριο γύρω στα 530 εκατ. λίτρα. Για σύγκριση, η προηγούμενη επιδότηση diesel των 20 λεπτών το λίτρο για Απρίλιο-Μάιο κόστισε περίπου 105 εκατ. ευρώ, υπερδιπλάσιο ποσό για ένα μόνο καύσιμο (World Bank). Τα 40 εκατ. δεν είναι εκτός κλίμακας για ένα δίμηνο, αλλά είναι μια περιορισμένη παρέμβαση, όχι γενναία κάλυψη όλης της αγοράς.

Γιατί βολεύει το Μαξίμου

Η γοητεία της λύσης για την κυβέρνηση είναι διπλή. Πρώτον, εμφανίζει ορατή παρέμβαση χωρίς να αγγίξει ΕΦΚ ή ΦΠΑ, τους δύο φόρους που φορτώνουν το μεγαλύτερο μέρος της τιμής στην αντλία (ο ΦΠΑ επιβάλλεται μάλιστα πάνω στην ήδη φορολογημένη βάση, άρα και πάνω στον ΕΦΚ). Μια μείωση φόρου θα σήμαινε καθαρή απώλεια εσόδων για το Δημόσιο, εδώ το βάρος μετατοπίζεται εκτός προϋπολογισμού. Δεύτερον, η «εθελοντική εισφορά» αποφεύγει τη μετωπική σύγκρουση ενός φόρου υπερκερδών.

Αυτή ακριβώς η αποφυγή θεσμικού κανόνα είναι η πεμπτουσία της συμφωνίας: το κράτος δεν φορολογεί, διαπραγματεύεται. Στην ενεργειακή κρίση, η ΕΕ είχε ορίσει έναν θεσμικό κανόνα: προσωρινή εισφορά αλληλεγγύης στα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών που ξεπερνούσαν κατά 20% τον μέσο όρο προηγούμενων ετών, με ελάχιστο συντελεστή 33% (EUR-Lex). Εκεί ο νομοθέτης ορίζει ποιος πληρώνει, πόσο και πού πάνε τα λεφτά, και η εταιρεία υποχρεούται. Η σημερινή συμφωνία είναι το ακριβώς αντίθετο. Είναι διαπραγμάτευση δύο παικτών, όπου το κράτος ζητά χάρη αντί να επιβάλλει κανόνα. Τα διυλιστήρια, που εμφάνιζαν διευρυμένα περιθώρια στην περίοδο των υψηλών τιμών, προτιμούν προφανώς ένα προσωρινό discount 40 εκατ. από ένα μόνιμο προηγούμενο φορολόγησης.

Ο έλεγχος που λείπει

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα φτάσει η έκπτωση στον οδηγό. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε το ύψος της μείωσης, όχι τον μηχανισμό μετακύλισης. Δεν έχει διευκρινιστεί αν τα 10 και τα 5 λεπτά είναι τελική μείωση στην αντλία ή έκπτωση σε προηγούμενο στάδιο της αλυσίδας, αν αφορά όλα τα είδη βενζίνης, ούτε ποιος θα ελέγχει την εφαρμογή (News247). Σε μια αγορά με δύο διυλιστήρια στην κορυφή και το κλασικό μοτίβο ασύμμετρης μετακύλισης, όπου οι αυξήσεις περνούν γρήγορα και οι μειώσεις αργά, αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Χωρίς baseline τιμών και καθημερινό έλεγχο ανά πρατήριο, η έκπτωση μπορεί να χαθεί στα ενδιάμεσα περιθώρια εμπορίας, ή απλώς να συμπέσει με μια φυσιολογική αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών που θα την πιστωθεί η κυβέρνηση.

Μένει το diesel. Το πολιτικά ορατό καύσιμο του ιδιώτη οδηγού παίρνει τη διπλάσια μείωση από το καύσιμο που κινεί μεταφορές, εφοδιασμό και αγροτική παραγωγή, άρα τελικά το ράφι του σούπερ μάρκετ (To Brief). Μεταφορείς και αγρότες, που δεν καλύπτονται από κανένα ειδικό μέτρο, παίρνουν τα μισά. Το «diesel blind spot» δεν διορθώνεται εδώ, συγκαλύπτεται.

Το κρίσιμο τεστ έχει ημερομηνία και τιμή αναφοράς: τις 10 Ιουλίου. Αν έως τις 31 Αυγούστου η αμόλυβδη δεν βρεθεί σταθερά 10 λεπτά κάτω από εκείνη τη μέρα σε μετρήσιμο, δημόσιο πίνακα ανά περιοχή (gov.gr), η «συμφωνία κυρίων» θα έχει αποδειχθεί ανακοίνωση, όχι μείωση.