EU Pushes 'Made in Europe' Industrial Strategy to Counter US and China

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει μια στροφή που, αν περάσει όπως συζητείται, θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αγοράζει, επιδοτεί και τελικά “χτίζει” την παραγωγή της: ο λεγόμενος Industrial Accelerator Act (IAA), ένα πακέτο βιομηχανικής πολιτικής που θέλει να δώσει προβάδισμα σε προϊόντα «Made in Europe» όταν μπαίνει δημόσιο χρήμα. Στο τραπέζι έχουν ακουστεί ποσοστά 60% έως 80% για “ευρωπαϊκό περιεχόμενο” σε επιλεγμένες αλυσίδες (π.χ. πράσινος χάλυβας, τσιμέντο, υδρογόνο, εξοπλισμός). (https://www.aol.co.uk/news/european-commission-urges-heavy-industry-151520294.html)

Το κίνητρο είναι καθαρό: η Ευρώπη νιώθει ότι βρίσκεται στη μέση μιας παγκόσμιας κούρσας επιδοτήσεων. Από τη μία οι ΗΠΑ με τον Inflation Reduction Act (IRA), έναν νόμο που ενεργοποίησε τεράστια κίνητρα για καθαρές τεχνολογίες και βιομηχανική εγκατάσταση. (https://www.investopedia.com/biden-signs-inflation-reduction-act-6452601) Από την άλλη η Κίνα, με παραγωγική κλίμακα και κρατική στήριξη που “σπάει” τιμές και κερδίζει μερίδια αγοράς.

Αυτή η ιστορία όμως δεν είναι μόνο γεωπολιτική. Είναι και απολύτως καθημερινή, διότι η Ευρώπη σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την αγοραστική δύναμη του κράτους (δημόσιες προμήθειες, επιδοτήσεις, κρατικές εγγυήσεις) ώστε να “τραβήξει” παραγωγή εντός ΕΕ, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ακριβότερες εισροές βραχυπρόθεσμα. Και εκεί αρχίζει η πραγματική σύγκρουση: ποιος πληρώνει το premium και ποιος εισπράττει το συμβόλαιο.

Πώς φτάσαμε ως εδώ (και γιατί τώρα)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν ξύπνησε μια μέρα και αποφάσισε “Buy European”. Η διαδρομή έχει σταθμούς και όλοι έχουν ένα κοινό στοιχείο: φόβος αποβιομηχάνισης την ώρα που η πράσινη μετάβαση απαιτεί τεράστιες επενδύσεις.

Το 2023 η Κομισιόν παρουσίασε το Green Deal Industrial Plan, ένα πλαίσιο για να στηρίξει την ευρωπαϊκή “net-zero” βιομηχανία (δηλαδή βιομηχανία που στοχεύει σε μηδενικές καθαρές εκπομπές). (https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/green-deal-industrial-plan_en) Λίγο μετά ήρθε η πρόταση για το Net-Zero Industry Act (NZIA), που στόχευε να κλιμακώσει την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών στην ΕΕ και να απλοποιήσει αδειοδοτήσεις. (https://single-market-economy.ec.europa.eu/publications/net-zero-industry-act_en)

Το 2025, η Επιτροπή “έδεσε” την ανταγωνιστικότητα με την αποανθρακοποίηση στο λεγόμενο Clean Industrial Deal, δηλαδή μια προσπάθεια να μην γίνει η πράσινη μετάβαση συνώνυμο απώλειας βιομηχανίας. (https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/clean-industrial-deal_en) Και στην ομιλία State of the Union προαναγγέλθηκε πιο καθαρά ότι η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει και κριτήρια «made in Europe» στις δημόσιες προμήθειες, με όχημα τον Industrial Accelerator Act. (https://enlargement.ec.europa.eu/news/2025-state-union-address-president-von-der-leyen-2025-09-10_en)

Σήμερα, το IAA εμφανίζεται ως το επόμενο κομμάτι: λιγότερο “γενικές αρχές”, περισσότερο εργαλείο ζήτησης. Η Επιτροπή αναμένεται να το παρουσιάσει επισήμως στα τέλη Ιανουαρίου 2026, με ημερομηνία που έχει αναφερθεί δημόσια ως 29/01/2026. (https://www.mlex.com/articles/2423582/incoming-eu-chair-aims-to-get-states-aligned-on-clean-industry-investment-law)

Τι είναι το Industrial Accelerator Act με απλά λόγια

Ο IAA, όπως περιγράφεται στις διαρροές και στην πολιτική συζήτηση, επιχειρεί κάτι συγκεκριμένο: να φτιάξει μια εγγυημένη αγορά (lead markets) για “πράσινα” βιομηχανικά προϊόντα.

Lead market σημαίνει: το κράτος, ή η Ευρώπη συνολικά, δημιουργεί ζήτηση που δεν υπάρχει ακόμη σε επαρκή κλίμακα, ώστε να γίνουν βιώσιμες οι επενδύσεις. Για παράδειγμα, “πράσινος χάλυβας” (χάλυβας που παράγεται με πολύ χαμηλότερες εκπομπές CO₂) κοστίζει περισσότερο από τον συμβατικό. Αν δεν υπάρχει πελάτης να πληρώσει το premium, κανείς δεν επενδύει. Αν όμως οι δημόσιες συμβάσεις (γέφυρες, σιδηρόδρομοι, δημόσια κτίρια) ζητούν ένα ποσοστό πράσινου χάλυβα, τότε η επένδυση “γράφει” έσοδα στο Excel και το έργο μπορεί να χρηματοδοτηθεί.

Το “Made in Europe” έρχεται ως φίλτρο: όταν μπαίνει δημόσιο χρήμα, η προτίμηση πάει σε ευρωπαϊκή παραγωγή. Σε επιστολή που αποδίδεται στον αρμόδιο εκτελεστικό αντιπρόεδρο της Κομισιόν, η λογική παρουσιάζεται ως δίλημμα βιομηχανικής κυριαρχίας, με ρητή αναφορά σε ποσοστά 60% έως 80% που συζητούνται. (https://www.aol.co.uk/news/european-commission-urges-heavy-industry-151520294.html)

Το μεγάλο όπλο λέγεται “δημόσιες προμήθειες”

Ο λόγος που γίνεται τόσος θόρυβος είναι ότι οι δημόσιες προμήθειες στην Ευρώπη δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι τεράστια αγορά, περίπου 14% του ΑΕΠ της ΕΕ, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στοιχεία για το βάρος των δημοσίων συμβάσεων. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023SC0314&utm_source=openai)

Άρα, αν αλλάξει ο κανόνας του παιχνιδιού σε αυτό το 14% (έστω και σε ένα μέρος του), αλλάζει η ζήτηση για τσιμέντο, χάλυβα, καλώδια, σωληνώσεις, μηχανολογικό εξοπλισμό, ακόμη και για ηλεκτρολύτες (μηχανές που χρησιμοποιούνται για να παραχθεί υδρογόνο από ηλεκτρισμό και νερό).

Εδώ μπαίνει και ο “λογαριασμός”: δημοσίευμα έχει αναφέρει ότι ένα σενάριο υψηλού “ευρωπαϊκού περιεχομένου” (ως 70%) θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος για τις επιχειρήσεις συνολικά πάνω από 10 δισ. ευρώ ετησίως, ακριβώς επειδή υποχρεώνει ακριβότερες επιλογές προμήθειας. (https://www.ft.com/content/b0200e50-dd3a-4e9e-8908-40ead49e7daa)

Το νούμερο αυτό χρειάζεται προσοχή (διότι προέρχεται από σενάρια και συζητήσεις, όχι από τελικό νόμο). Παρ’ όλα αυτά, περιγράφει σωστά τον μηχανισμό: η αυτάρκεια κοστίζει, ειδικά όταν αγοράζεις σε περιβάλλον όπου η Κίνα έχει κλίμακα και οι ΗΠΑ έχουν φορολογικά κίνητρα.

Η “τιμή του χρήματος” αλλάζει τα πάντα

Ο IAA αφορά βιομηχανικές επενδύσεις με πολύ μεγάλο αρχικό κόστος (CAPEX). Αυτό σημαίνει ότι ο παράγοντας-κλειδί δεν είναι μόνο η επιδότηση. Είναι και το επιτόκιο.

Στην ευρωζώνη, η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που καθορίζει τα επιτόκια για το ευρώ) τα τελευταία χρόνια κράτησε το χρήμα ακριβό σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Το αποτέλεσμα είναι πρακτικό: ένα έργο “πράσινου τσιμέντου” ή “πράσινου χάλυβα” που βγαίνει οριακά με 3% κόστος κεφαλαίου, μπορεί να μην βγαίνει με 6%.

Για την Ελλάδα αυτό είναι διπλό χτύπημα και διπλή ευκαιρία:

1. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που θέλουν να επενδύσουν σε αποανθρακοποίηση χρειάζονται χρηματοδότηση σε ανταγωνιστικούς όρους. Οι τράπεζες μετά την κρίση είναι πολύ πιο προσεκτικές, άρα η “τραπεζική όρεξη” εξαρτάται από το αν το έργο έχει σταθερά έσοδα (π.χ. μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων πώλησης).

2. Το κράτος, με υψηλό χρέος, δεν έχει απεριόριστο περιθώριο να καλύπτει υπερβάσεις κόστους σε έργα. Κάθε 1% παραπάνω κόστος στα δημόσια έργα μεταφράζεται σε πολιτική πίεση, είτε μέσω περικοπών είτε μέσω αναζήτησης επιπλέον ευρωπαϊκών πόρων.

Ποιος πληρώνει, ποιος αποφασίζει (και γιατί οι μικρές χώρες ανησυχούν)

Ο IAA δεν έπεσε σε κενό. Αντιμετωπίζει αντίσταση από μια ομάδα μικρότερων κρατών-μελών (μεταξύ των οποίων έχουν αναφερθεί χώρες όπως η Ιρλανδία, η Σουηδία και η Ολλανδία), τα οποία ζητούν προσοχή επειδή βλέπουν κίνδυνο για τον ανταγωνισμό, τις τιμές και την ποιότητα. (https://finance.yahoo.com/news/nine-eu-nations-urge-extreme-145157100.html)

Η ανησυχία τους έχει μια οικονομική βάση: η βιομηχανική πολιτική “με επιδοτήσεις” τείνει να ευνοεί τους δημοσιονομικά ισχυρούς.

Τα επίσημα ευρωπαϊκά δεδομένα για τις κρατικές ενισχύσεις (state aid, δηλαδή χρήματα ή φοροαπαλλαγές που δίνει το κράτος σε επιχειρήσεις, υπό έγκριση της Κομισιόν) δείχνουν πόσο άνισα μπορεί να κατανεμηθεί η στήριξη όταν ανοίγουν οι στρόφιγγες, ειδικά σε περιόδους κρίσης. Το State Aid Scoreboard της Κομισιόν καταγράφει μεγέθη και συγκεντρώσεις που τροφοδοτούν ακριβώς αυτόν τον φόβο: ότι η “νέα βιομηχανική Ευρώπη” μπορεί να χτιστεί γύρω από λίγους μεγάλους πόλους. (https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/cc9cdf4e-97e9-4f8e-ac7d-5f094a9fd12d_en?filename=state_aid_scoreboard_note_2025.pdf)

Αν το κίνητρο είναι “δώσε επιδότηση για αποανθρακοποίηση”, ο Γερμανός και ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να το κάνουν γρήγορα και σε μεγάλο ύψος. Αν δεν υπάρξει ισχυρό ευρωπαϊκό ταμείο που να μοιράζει “κοινό χρήμα”, τότε η ενιαία αγορά (το ευρωπαϊκό σύστημα όπου θεωρητικά ανταγωνίζονται ισότιμα όλες οι εταιρείες εντός ΕΕ) αρχίζει να μοιάζει με αγορά δύο ταχυτήτων.

Το εμπόριο επιστρέφει ως πολιτική άμυνα

Η Ευρώπη έχει μάθει να σκέφτεται ως “ρυθμιστική υπερδύναμη” (γράφει κανόνες). Ο IAA δείχνει μια πιο σκληρή πραγματικότητα: οι κανόνες μόνοι τους δεν αρκούν όταν οι άλλοι πληρώνουν λογαριασμούς.

Ο IRA στις ΗΠΑ έδειξε ότι ένα κράτος μπορεί να χρησιμοποιήσει φορολογικά κίνητρα για να τραβήξει εργοστάσια, αλυσίδες μπαταριών, υδρογόνο και επενδύσεις. (https://www.investopedia.com/biden-signs-inflation-reduction-act-6452601) Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει πλεονέκτημα σε κλίμακα και κόστη. Σε ευρωπαϊκή συζήτηση έχει μπει και το στοιχείο του εμπορικού ελλείμματος, με αναφορές ότι το έλλειμμα με την Κίνα έφτασε σε “ρεκόρ” επίπεδα το 2025. (https://www.aol.co.uk/news/european-commission-urges-heavy-industry-151520294.html)

Το “Made in Europe” συνεπώς λειτουργεί ως ανακατεύθυνση ζήτησης: λιγότερες εισαγωγές σε κρίσιμους τομείς, περισσότερη ενδοευρωπαϊκή παραγωγή. Αυτό όμως έχει παρενέργειες:

• αν ακριβύνουν οι εισροές, ακριβαίνουν έργα και προϊόντα,
• αν οι τρίτες χώρες απαντήσουν με αντίμετρα, πιέζονται οι ευρωπαϊκές εξαγωγές,
• αν οι κανόνες γίνουν υπερβολικά “τοπικού περιεχομένου”, ανοίγουν νομικά και εμπορικά μέτωπα.

Η Επιτροπή καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε “στρατηγική αυτονομία” και σε ένα μοντέλο που, επί δεκαετίες, βασίστηκε στο άνοιγμα του εμπορίου.

Η πραγματική οικονομία: βαριά βιομηχανία, βαριά διλήμματα

Οι κλάδοι-στόχοι (χάλυβας, τσιμέντο, χημικά, υδρογόνο) έχουν ένα κοινό: καταναλώνουν πολλή ενέργεια και εκπέμπουν πολύ CO₂. Για να αποανθρακοποιηθούν, χρειάζονται:

• φθηνή καθαρή ηλεκτρική ενέργεια,
• τεχνολογία (π.χ. ηλεκτρικούς κλιβάνους, CCS, ηλεκτρόλυση),
• δίκτυα και υποδομές,
• και κυρίως πελάτες που θα αγοράσουν το ακριβότερο “πράσινο” προϊόν.

Η ευρωπαϊκή χαλυβουργία, για παράδειγμα, πιέζει για “lead markets” ώστε να υπάρξει πραγματική ζήτηση για πράσινο χάλυβα και για συναφή προϊόντα που θα χρειαστούν στην ενεργειακή μετάβαση. (https://www.eurofer.eu/press-releases/councils-recognition-of-net-zero-steel-technologies-boosts-expectations-for-green-markets-in-europe-says-eurofer?utm_source=openai)

Εδώ φαίνεται και το “κρυφό” στοίχημα: ο IAA δεν είναι απλώς εμπορικό φίλτρο. Είναι προσπάθεια να μετατραπεί η πράσινη μετάβαση σε βιομηχανικό πλεονέκτημα, αντί να γίνει κόστος που θα οδηγήσει εργοστάσια εκτός Ευρώπης.

Ελλάδα: μικρότερη βιομηχανική βάση, μεγαλύτερη ευαισθησία στο κόστος

Η Ελλάδα μπαίνει σε αυτή τη συζήτηση με ιδιαιτερότητες:

1. Η οικονομία της στηρίζεται έντονα σε υπηρεσίες, ειδικά τουρισμό και ναυτιλία. Αυτά είναι πλεονεκτήματα, αλλά δεν παράγουν τα ίδια “βιομηχανικά οικοσυστήματα” με τη Γερμανία ή τη Γαλλία.

2. Το κόστος ενέργειας παραμένει κρίσιμο. Για παράδειγμα, έχουν αναφερθεί επίπεδα χονδρικής τιμής ηλεκτρισμού για την Ελλάδα το 2024 γύρω στα 100,7 ευρώ ανά MWh, που για ενεργοβόρες βιομηχανίες είναι βασικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας. (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/KOM%282025%290208/forslag/2146533/3035147/index.htm?utm_source=openai)

3. Το κράτος λειτουργεί με περιορισμούς. Ακόμη και χωρίς να μπούμε σε τεχνικές λεπτομέρειες, η Ελλάδα στην ευρωζώνη δεν έχει δική της νομισματική πολιτική, ενώ το υψηλό χρέος σημαίνει ότι οι αγορές κοιτούν τα ελληνικά ομόλογα με μεγαλύτερη αυστηρότητα. Αυτό φαίνεται στα spreads (τη διαφορά απόδοσης μεταξύ ελληνικών και γερμανικών ομολόγων), που λειτουργούν ως θερμόμετρο εμπιστοσύνης. Αν μια ευρωπαϊκή πολιτική ανεβάσει το κόστος δημοσίων έργων και πιέσει τον προϋπολογισμό, η αγορά το τιμολογεί.

Πού μπορεί να κερδίσει η Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει συγκεκριμένους βιομηχανικούς παίκτες που μπορούν να ωφεληθούν αν δημιουργηθεί “αγορά” για low-CO₂ υλικά:

• Τσιμέντο: Η αποανθρακοποίηση στον κλάδο έχει ήδη ενεργοποιήσει μεγάλα projects. Παραδείγματα και αναφορές σε έργα όπως αυτά που συνδέονται με ελληνική παραγωγή τσιμέντου δείχνουν ότι υπάρχει βάση για “πράσινο” προϊόν, εφόσον υπάρξει ζήτηση και χρηματοδότηση. (https://www.worldcement.com/europe-cis/04042024/titan-groups-kamari-plant-invests-in-new-technologies-supporting-greeces-decarbonisation/?utm_source=openai)

• Μέταλλα (αλουμίνιο, χαλκός, κατεργασία): Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή βιομηχανική παρουσία σε αλουμίνιο και προϊόντα μετάλλου. Αν ο IAA δημιουργήσει σταθερή ζήτηση για ευρωπαϊκά μέταλλα σε δημόσια έργα και ενεργειακές υποδομές, ενισχύεται η πιθανότητα να μείνουν ή να έρθουν επενδύσεις εδώ. (https://www.edisongroup.com/research/cash-flow-miner-growth-generator/23936/?utm_source=openai)

• Κατασκευές και EPC (εταιρείες που αναλαμβάνουν μελέτη-προμήθεια-κατασκευή μεγάλων έργων): Οι νέοι κανόνες προμηθειών μπορούν να ευνοήσουν όσους έχουν πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αλυσίδες.

Πού μπορεί να χάσει η Ελλάδα

Το πιο πιθανό σημείο πίεσης είναι το κόστος:

• Αν τα δημόσια έργα υποχρεωθούν να αγοράζουν ακριβότερα υλικά, το επιπλέον κόστος θα πάει είτε στον προϋπολογισμό είτε στην περικοπή έργων, άρα σε καθυστερήσεις και λιγότερη επένδυση.

• Στην κατοικία, η επιβάρυνση δεν έρχεται μόνο από τα επιτόκια. Έρχεται και από τα υλικά. Σε μια αγορά όπου η προσφορά νέας κατοικίας έχει ήδη δυσκαμψίες, κάθε ανοδικό σοκ κόστους τείνει να περνάει σε τιμές και ενοίκια, έστω και με καθυστέρηση.

Ποιος κερδίζει στην πράξη (και ποιος θα γκρινιάζει στα χαμηλά)

Σε τέτοιες πολιτικές, η σωστή ερώτηση είναι μία: πού θα κάτσουν τα συμβόλαια.

Οι πιθανότεροι κερδισμένοι

1. Μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι σε Γαλλία και Γερμανία (και γενικά στις χώρες με μεγάλη βαριά βιομηχανία), γιατί έχουν ήδη την παραγωγική βάση, την τεχνογνωσία, και κυρίως την ικανότητα να τρέξουν γρήγορα projects αποανθρακοποίησης.

2. Εταιρείες τεχνολογίας και εξοπλισμού (ηλεκτρολύτες, βιομηχανικός εξοπλισμός, λύσεις αποθήκευσης, δικτυακές υποδομές). Σε κάθε “κύμα” επενδύσεων, το πρώτο χρήμα πάει σε μηχανές και έργα.

3. Χώρες με δημοσιονομική ισχύ, διότι μπορούν να συμπληρώσουν ευρωπαϊκή πολιτική με εθνικό χρήμα. Τα δεδομένα των κρατικών ενισχύσεων δείχνουν γιατί αυτό είναι κρίσιμο. (https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/cc9cdf4e-97e9-4f8e-ac7d-5f094a9fd12d_en?filename=state_aid_scoreboard_note_2025.pdf)

4. Ευρωπαϊκοί προμηθευτές υλικών (τσιμέντο, χάλυβας, αλουμίνιο) που μπορούν να πιστοποιήσουν χαμηλό CO₂ ή να πιάσουν τα κριτήρια “ευρωπαϊκού περιεχομένου”.

Οι πιθανότεροι χαμένοι

1. Εισαγωγείς και αλυσίδες που βασίζονται σε φθηνές εισαγωγές. Αν ο κανόνας λέει “δημόσιο χρήμα μόνο με ευρωπαϊκή προμήθεια”, χάνουν κομμάτι αγοράς.

2. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) σε χώρες που δεν έχουν μεγάλη βιομηχανική βάση, διότι μπορεί να δουν υψηλότερες τιμές εισροών χωρίς να έχουν πρόσβαση στα μεγάλα πακέτα στήριξης.

3. Φορολογούμενοι και καταναλωτές, αν το premium περάσει στις τιμές. Ειδικά όταν μιλάμε για δημόσια έργα, ο τελικός πληρωτής είναι πάντα ένας συνδυασμός προϋπολογισμού και χρηστών υπηρεσιών.

4. Μικρότερα κράτη-μέλη, αν ο IAA εξελιχθεί σε μηχανισμό συγκέντρωσης επενδύσεων. Γι’ αυτό και εμφανίστηκε η πολιτική αντίδραση των εννέα χωρών που προειδοποιούν για επιπτώσεις σε ανταγωνισμό, τιμές και επιχειρήσεις. (https://finance.yahoo.com/news/nine-eu-nations-urge-extreme-145157100.html)

“Οι αγορές θα το λατρέψουν”; Εξαρτάται ποια αγορά κοιτάς

Σε επίπεδο χρηματιστηρίων, μια πιο επιθετική βιομηχανική πολιτική συνήθως ακούγεται θετικά: περισσότερα έργα, περισσότερες παραγγελίες, μεγαλύτερη ορατότητα εσόδων.

Στην πραγματική οικονομία όμως, το αποτέλεσμα κρίνεται σε δύο ερωτήσεις:

• Μπορεί η Ευρώπη να αυξήσει παραγωγή χωρίς να “σπάσει” την ενιαία αγορά και χωρίς να εκτινάξει το κόστος;
• Μπορεί να ρίξει το ενεργειακό κόστος αρκετά ώστε η “πράσινη” παραγωγή να γίνει ανταγωνιστική χωρίς μόνιμες επιδοτήσεις;

Για χώρες όπως η Ελλάδα, αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη: μια άνοδος σε μετοχές βιομηχανίας στην Ευρώπη δεν σημαίνει αυτόματα φθηνότερα σπίτια ή χαμηλότερα επιτόκια στα δάνεια.

Το ευρώ, το δολάριο και οι “κρυφές” επιπτώσεις

Το νόμισμα μπαίνει από την πίσω πόρτα. Πολλές πρώτες ύλες (και μεγάλο μέρος της ενέργειας) τιμολογούνται σε δολάρια. Όταν το ευρώ είναι αδύναμο, ακριβαίνουν οι εισαγωγές ενέργειας, άρα και τα κόστη παραγωγής σε τσιμέντο και μέταλλα. Αυτό δυσκολεύει την ευρωπαϊκή προσπάθεια να ανταγωνιστεί, ειδικά όταν στηρίζεται σε ενεργοβόρες διαδικασίες.

Για τον τουρισμό, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου αλλάζει και την “αίσθηση τιμής” για τους Αμερικανούς επισκέπτες. Η Ελλάδα, που ζει από τουριστικές εισπράξεις, δεν μπορεί να αγνοήσει τέτοιες δευτερογενείς επιδράσεις, ακόμη κι αν η συζήτηση ξεκινά από χάλυβα και υδρογόνο.

Ποιότητα δεδομένων: τι ξέρουμε, τι υποθέτουμε, τι μένει να γραφτεί

Υπάρχουν τρία σημεία που χρειάζονται καθαρή ανάγνωση, για να μη χαθούμε σε συνθήματα:

1. Τα ποσοστά 60% έως 80% έχουν αναφερθεί ως εύρος συζήτησης, όχι ως τελική διάταξη νόμου. (https://www.aol.co.uk/news/european-commission-urges-heavy-industry-151520294.html)

2. Το κόστος “πάνω από 10 δισ. ευρώ ετησίως” είναι εκτίμηση σεναρίου που έχει κυκλοφορήσει στο δημόσιο διάλογο, όχι λογιστικό αποτέλεσμα εφαρμοσμένου νόμου. (https://www.ft.com/content/b0200e50-dd3a-4e9e-8908-40ead49e7daa)

3. Η πιο κρίσιμη λεπτομέρεια θα είναι ο ορισμός του “Made in Europe”. Αν, για παράδειγμα, μετράει η παραγωγή εντός ΕΕ ακόμη κι όταν η εταιρεία είναι μη ευρωπαϊκή, τότε οι νικητές αλλάζουν. Αν μετράει η αλυσίδα αξίας (π.χ. ευρωπαϊκά εξαρτήματα, ευρωπαϊκές πρώτες ύλες), τότε οι αλλαγές στις ροές εμπορίου θα είναι πιο απότομες.

Τι να παρακολουθήσουμε τους επόμενους μήνες

1. Το τελικό κείμενο του Industrial Accelerator Act και κυρίως αν οι προτιμήσεις θα είναι “σκληρές” ποσοστώσεις ή πιο “έξυπνα” κριτήρια (π.χ. CO₂ ένταση προϊόντος).

2. Τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων: το πού θα κάτσει η έγκριση, πόσο γρήγορα, και με ποιες δικλίδες για να μη δημιουργηθεί Ευρώπη δύο ταχυτήτων, ζήτημα που ήδη αναδεικνύεται από τα δεδομένα κρατικής στήριξης. (https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/cc9cdf4e-97e9-4f8e-ac7d-5f094a9fd12d_en?filename=state_aid_scoreboard_note_2025.pdf)

3. Το ενεργειακό κόστος: χωρίς φθηνότερη καθαρή ενέργεια, η ευρωπαϊκή βαριά βιομηχανία θα χρειάζεται διαρκή “στήριξη”. Η Ελλάδα ειδικά έχει λόγο να πιέσει για λύσεις που ρίχνουν δομικά το κόστος ηλεκτρισμού. (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/KOM%282025%290208/forslag/2146533/3035147/index.htm?utm_source=openai)

4. Τα έργα “πράσινων υλικών” στην Ελλάδα: αν υπάρξει ευρωπαϊκή ζήτηση, ελληνικές μονάδες τσιμέντου και μετάλλων μπορούν να κερδίσουν μερίδιο, επενδύσεις και θέσεις εργασίας, με προϋπόθεση ότι θα χρηματοδοτηθούν εγκαίρως και θα πιάσουν τα πρότυπα. (https://www.worldcement.com/europe-cis/04042024/titan-groups-kamari-plant-invests-in-new-technologies-supporting-greeces-decarbonisation/?utm_source=openai) (https://www.edisongroup.com/research/cash-flow-miner-growth-generator/23936/?utm_source=openai)

Η μεγάλη εικόνα είναι απλή: η Ευρώπη πάει να αγοράσει χρόνο και κυριαρχία με δημόσιο χρήμα. Ο λογαριασμός θα φανεί σε τιμές έργων, σε επιδοτήσεις, σε επιτόκια χρηματοδότησης. Τα οφέλη θα φανούν σε εργοστάσια, μισθούς βιομηχανίας και τεχνογνωσία. Η πολιτική σύγκρουση μέσα στην ΕΕ προμηνύει ότι το τελικό σχέδιο θα είναι συμβιβασμός. Το ποιος θα τον πληρώσει και ποιος θα τον γράψει, μένει να φανεί στην εφαρμογή, όχι στα συνθήματα.