Μαχητικό F-4 συνετρίβη στην αεροπορική γιορτή της Τανάγρας

Ένα μαχητικό F-4 Phantom της Πολεμικής Αεροπορίας συνετρίβη το μεσημέρι του Σαββάτου μπροστά στους θεατές της αεροπορικής γιορτής Athens Flying Week, στην αεροπορική βάση της Τανάγρας, και η πρόσκρουση προκάλεσε έκρηξη και πυρκαγιά. Στο διθέσιο επέβαιναν δύο χειριστές· νεότερα ρεπορτάζ έκαναν λόγο για δύο νεκρούς, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση από το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας έως το απόγευμα (CNN Greece).

Η επίδειξη των αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας είχε ξεκινήσει λίγα λεπτά νωρίτερα όταν, λίγο πριν τις 15:00, το Phantom «ξαφνικά άρχισε να χάνει ύψος» και έπεσε (ΕΡΤ). Για ώρα δεν υπήρχε ούτε επίσημη ενημέρωση για χρήση εκτίναξης ούτε οπτική επαφή με αλεξίπτωτα, ενώ στο σημείο έτρεχε επιχείρηση εντοπισμού των δύο χειριστών (Workenter).

Από την επίδειξη στην πυρκαγιά

Η φωτιά που άναψε από την πτώση μετέτρεψε το δυστύχημα σε δεύτερο μέτωπο. Μήνυμα 112 στάλθηκε στις 15:34 για «δασική πυρκαγιά στην περιοχή Σχηματαρίου της Περιφερειακής Ενότητας Βοιωτίας», με εντολή ετοιμότητας, όχι εκκένωσης (Flash). Στην πρώτη κινητοποίηση αναφέρθηκαν 95 πυροσβέστες, 29 οχήματα, 9 αεροσκάφη και 4 ελικόπτερα, μαζί με ομάδες πεζοπόρων και της ΕΜΑΚ (ειδική μονάδα αντιμετώπισης καταστροφών της Πυροσβεστικής), ενώ διακόπηκε η κυκλοφορία στη συμβολή της Εθνικής Οδού Αθηνών-Λαμίας με την επαρχιακή οδό Οινόης (Newsit). Λίγο αργότερα οι δυνάμεις κατάσβεσης ενισχύθηκαν.

Τα βίντεο και οι μαρτυρίες περιγράφουν την αλληλουχία, όχι την αιτία: χαμηλό ύψος, στροφή, πρόσκρουση και φωτιά. Το σενάριο μιας απώλειας στήριξης σε μεγάλη ταχύτητα διατυπώθηκε ως πιθανό ενδεχόμενο, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση (Αυγή). Το ίδιο το ατύχημα δεν αποδεικνύει από μόνο του παραβίαση κανόνων ή οργανωτική πλημμέλεια, και το τεχνικό αίτιο παραμένει ανοιχτό μέχρι το πόρισμα.

Γιατί πετούσε ένα Phantom

Το F-4 Phantom είναι διθέσιο μαχητικό της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, που η Ελλάδα απέκτησε από το 1974 μέσω του προγράμματος Peace Icarus και κράτησε σε υπηρεσία με διαδοχικούς εκσυγχρονισμούς, προς το τέλος πλέον της επιχειρησιακής του ζωής (CNN Greece). Στην Athens Flying Week τα Phantom είχαν προαναγγελθεί ως μία από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις τους πριν από την απόσυρση (Πρώτο Θέμα). Η ηλικία εξηγεί γιατί ένα σχεδόν πενηντάχρονο αεροσκάφος πετούσε ακόμη, όχι όμως γιατί έπεσε: για το αίτιο χρειάζονται σειριακός αριθμός, ώρες πτήσης, ιστορικό συντήρησης και καταγραφές πτήσης.

Τη διερεύνηση αναλαμβάνουν οι στρατιωτικές αρχές υπό την εποπτεία του υπουργείου Άμυνας, με το βιντεοσκοπημένο υλικό των διοργανωτών να μπαίνει στον φάκελο (Dnews). Το θεσμικό κενό είναι γνωστό από φέτος: για τα στρατιωτικά ατυχήματα δεν προβλέπεται ανεξάρτητη δημόσια αρχή υποχρεωμένη να εκδώσει πλήρες πόρισμα, όπως στα πολιτικά. Το είδαμε στην αναγκαστική προσγείωση F-16 «με την κοιλιά» στη Ζάκυνθο (To Brief) και στο Agusta Bell στην Κρήτη (To Brief).

Δύο πράγματα κρίνονται τώρα. Το πρώτο, η Πολεμική Αεροπορία δεν είχε βγάλει ανακοίνωση για την τύχη του πληρώματος έως το απόγευμα, και αυτή η ενημέρωση αφορά πρώτα τις οικογένειες των δύο χειριστών. Το δεύτερο, η στρατιωτική διερεύνηση χρωστά πόρισμα για το αν τηρήθηκε η ασφάλεια της επίδειξης: σε μια αεροπορική επίδειξη οι πτήσεις γίνονται μέσα σε προκαθορισμένο χώρο, χωρισμένο από τους θεατές, και το αν αυτός ο διαχωρισμός κρατήθηκε το δείχνει η έρευνα, όχι το πλάνο της πτώσης. Χωρίς δημόσιο προκαταρκτικό πόρισμα, σειριακό αριθμό και τεχνικό ιστορικό, ο πολίτης δεν μπορεί να ξεχωρίσει ένα μεμονωμένο δυστύχημα από πίεση στη συντήρηση ή τις διαδικασίες· την απάντηση τη χρωστά η ίδια η αεροπορία.