Ο λογαριασμός του Ορμούζ έρχεται το φθινόπωρο

Ο αριθμός των 270 ευρώ για την ενεργειακή επιβάρυνση είναι μια δημοσιογραφική προβολή χωρίς μεθοδολογία, η οποία ξεκινά από μηνιαία δαπάνη 1.725 ευρώ, παίρνει πληθωρισμό 2,8% και στη συνέχεια αθροίζει ετήσιους ρυθμούς Μαρτίου, Απριλίου και Μαΐου για να βγάλει τριμηνιαία επιβάρυνση (Newsbomb). Έτσι όμως δεν μετριέται πληθωρισμός. Άλλωστε, ο επίσημος αριθμός του Μαΐου δεν είχε καν δημοσιευθεί όταν κυκλοφόρησε ο υπολογισμός, καθώς η Eurostat έβγαζε το flash inflation στις 2 Ιουνίου (Eurostat).

Ο πραγματικός κίνδυνος κρύβεται στη χρονοκαθυστέρηση 3-6 μηνών που χρειάζεται ένα γεωπολιτικό σοκ για να φτάσει στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Αυτός είναι ο λόγος που το φθινόπωρο, και όχι ο Μάιος, είναι η κρίσιμη στιγμή.

Πώς ταξιδεύει το σοκ από το Ορμούζ στο ράφι

Η αλυσίδα έχει συγκεκριμένα στάδια και κάθε στάδιο τρέχει με δική του ταχύτητα. Όταν το Ορμούζ μπαίνει σε κίνδυνο, τα πρώτα που ανατιμολογούνται είναι τα ασφάλιστρα πολέμου, σχεδόν αμέσως, από περίπου 0,25% της ασφαλισμένης αξίας πλοίου εκτοξεύονται σε 1%-1,5% ανά ταξίδι (LMA). Ακολουθούν ναύλα, Brent και τιμές αερίου. Η Bundesbank μέτρησε Brent και TTF περίπου 60% πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα στο σοκ του 2026, με τη μετάδοση να περνά σε μεταφορές, ψύξη, θέρμανση, λιπάσματα και ενδιάμεσα αγαθά (Bundesbank).

Τα καύσιμα, η χονδρική ρεύματος και τα ναύλα αντιδρούν σε μέρες. Η ψυγμένη εφοδιαστική, τα επεξεργασμένα και τα συσκευασμένα τρόφιμα σε εβδομάδες. Τα φρέσκα τρόφιμα μέσω λιπασμάτων και αγροτικής παραγωγής σε μήνες. Δεν αλλάζει κάθε τιμή κάθε μέρα, οι επιχειρήσεις έχουν αποθέματα, συμβόλαια, τιμοκαταλόγους, προωθητικές συμφωνίες.

Γιατί τα λιπάσματα κρύβουν τη φθινοπωρινή πληρωμή

Το φυσικό αέριο δεν είναι μόνο καύσιμο, είναι πρώτη ύλη, η οποία σύμφωνα με την Κομισιόν αντιστοιχεί περίπου στο 70% του κόστους παραγωγής αζωτούχων λιπασμάτων (European Commission). Παράλληλα, η Μέση Ανατολή ευθύνεται για περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών αζωτούχων λιπασμάτων, ενώ το IFPRI εκτιμά ότι ένα κλείσιμο του Ορμούζ απειλεί το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων (IFPRI).

Η συνέπεια είναι μηχανική: ακριβότερα λιπάσματα τώρα σημαίνει ακριβότερη παραγωγή στην επόμενη σπορά, ακριβότερες ζωοτροφές, ακριβότερα δημητριακά, αλεύρι, ψωμί, ζυμαρικά, λαχανικά και έμμεσα γαλακτοκομικά και κρέας. Ο πλήρης αγροτικός κύκλος μπορεί να πάρει 6 έως 12 μήνες για να εμφανιστεί στις τιμές καταναλωτή (FAO).

Οι αριθμοί που ήδη έχουμε

Το επίσημο σοκ είναι ορατό. Ο ΔΤΚ της Ελλάδας έφτασε 5,4% τον Απρίλιο, με diesel +32,4% και ηλεκτρικό +14%, ενώ ο εναρμονισμένος δείκτης HICP της Eurostat κατέγραψε 4,6% για την ίδια περίοδο (OT, Eurostat).

Ο μέσος πληθωρισμός όμως κρύβει την κατανομή. Στην Ελλάδα, τα τρόφιμα και μη αλκοολούχα αντιστοιχούν στο 23% της κατανάλωσης, ενώ η Eurostat έδειξε ότι το 2024 η Ελλάδα είχε το υψηλότερο ποσοστό καθυστερήσεων σε ενοίκιο, στεγαστικό ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας στην ΕΕ, στο 43% (Eurostat). Όποιος έχει μεγαλύτερο μερίδιο εισοδήματος σε τρόφιμα, ενέργεια και μεταφορές, πληρώνει δυσανάλογα.

Το φθινόπωρο, όταν θα έχουν περάσει στους τιμοκαταλόγους τα φετινά κόστη λιπασμάτων, καυσίμων και ψυκτικής αλυσίδας, ο πραγματικός λογαριασμός θα είναι μετρήσιμος. Και θα πέσει πάνω σε ένα νοικοκυριό που από το 2020 έχει ήδη δει τις τιμές τροφίμων να ανεβαίνουν σωρευτικά 34,9% (MacroPolis).