Ο Λίβανος καταργεί τη θανατική ποινή έπειτα από 22 χρόνια μορατόριουμ

Για είκοσι δύο χρόνια, ο Λίβανος είχε σταματήσει να εκτελεί ανθρώπους, αλλά όχι να τους καταδικάζει σε θάνατο. Στις 11 Αυγούστου 2026 η Βουλή έκλεισε αυτό το κενό. Ψήφισε να αφαιρεθεί η ίδια η θανατική ποινή από τους νόμους της χώρας, με ισόβια κάθειρξη στη θέση της (AP/ABC, Al Jazeera). Είναι η στιγμή που ένα άτυπο μορατόριουμ, δηλαδή μια σιωπηρή παύση εκτελέσεων που κρατούσε από τον Ιανουάριο του 2004, γίνεται νόμος του κράτους.

Η διάκριση δεν είναι λεπτομέρεια. Από το 2004, καμία εκτέλεση δεν μπορούσε να γίνει χωρίς διάταγμα υπογεγραμμένο από πρόεδρο, πρωθυπουργό και υπουργό Δικαιοσύνης. Τέτοιο διάταγμα δεν υπογράφηκε ποτέ ξανά (BBC). Στο μεταξύ, όμως, τα δικαστήρια συνέχιζαν να στέλνουν κόσμο στον θάλαμο των μελλοθανάτων. Η ποινή παρέμενε ζωντανή σε 19 εγκλήματα του Ποινικού Κώδικα και σε πάνω από 41 διατάξεις συνολικά (NHRC). Ο Λίβανος δεν είχε «κόψει» τη θανατική ποινή. Απλώς σταμάτησε να πατάει το τελευταίο κουμπί. Τώρα αφαιρέθηκε το ίδιο το κουμπί.

Τι αλλάζει για τους περίπου 85 κρατούμενους

Το πιο άμεσο ερώτημα αφορά όσους ήδη περιμένουν. Οι οργανώσεις μιλούσαν για περίπου 84 κρατούμενους στο τέλος του 2024, ενώ νεότερα επίσημα στοιχεία της Διεύθυνσης Φυλακών έδειχναν 85 στα τέλη Ιανουαρίου 2026 (HRW, Amnesty). Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι ήδη καταδικασμένοι «ωφελούνται» από τον νόμο (NHRC-CPT). Με άλλα λόγια, η μετατροπή των ποινών είναι αναδρομική. Δεν έχει ξεκαθαριστεί δημόσια αν θα γίνει αυτόματα με τη δημοσίευση του νόμου ή αν κάθε φάκελος θα χρειαστεί χωριστή διοικητική ή δικαστική πράξη.

Ένα σημείο που πολλοί τίτλοι προσπερνούν: η ψηφοφορία δεν κάνει τον νόμο ενεργό. Το κείμενο πρέπει πρώτα να υπογραφεί από τον Πρόεδρο και να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα (Amnesty, BBC). Μέχρι τότε, ο Λίβανος οδεύει προς την κατάργηση, δεν την έχει ήδη ολοκληρώσει.

Στη θέση της εκτέλεσης μπαίνει η ισόβια κάθειρξη με «επιβαρυμένη καταναγκαστική εργασία». Ο όρος ακούγεται σκληρός, αλλά στην πράξη είναι μάλλον κενός. Η Human Rights Watch και η λιβανική νομική οργάνωση Legal Agenda σημειώνουν ότι η καταναγκαστική εργασία δεν εφαρμόζεται συστηματικά σε φυλακές με υπερπληθυσμό και έλλειψη πόρων (HRW). Έτσι το πραγματικό διακύβευμα μετατοπίζεται. Δεν αφορά πια την εκτέλεση, αλλά τις συνθήκες κράτησης και το αν θα υπάρξει καθόλου δρόμος για αναθεώρηση της ποινής.

Η Χεζμπολάχ, οι εκδόσεις και ο αστερίσκος

Η πρωτοβουλία ήταν διακομματική, με σχέδιο επτά βουλευτών βασισμένο σε καμπάνια οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (Amnesty). Η κοινοβουλευτική πτέρυγα της Χεζμπολάχ ήταν η βασική εξαίρεση που καταψήφισε και αποχώρησε (The National). Η οργάνωση δεν αιτιολόγησε δημόσια την αντίθεσή της, μέσα σε μια συνεδρίαση που είχε ήδη ανάψει για ένα ξεχωριστό νομοσχέδιο αμνηστίας. Έτσι το μείγμα ιδεολογίας και κοινοβουλευτικού τακτικισμού πίσω από τη στάση της παραμένει ερμηνεία, όχι γεγονός.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Adel Nassar πρόσθεσε ένα πρακτικό επιχείρημα. Η κατάργηση αίρει εμπόδιο στις εκδόσεις υπόπτων, καθώς αρκετά κράτη αρνούνται να παραδώσουν πρόσωπα που κινδυνεύουν με θάνατο (CNN Arabic). Και η περίφημη «περιφερειακή πρωτιά» θέλει αστερίσκο. Το Τζιμπουτί έχει ήδη νομική κατάργηση, οπότε το ακριβές είναι ότι ο Λίβανος γίνεται η πρώτη χώρα της αραβόφωνης Μέσης Ανατολής που περνά από μακρύ, άτυπο μορατόριουμ σε πλήρη νομική κατάργηση (ACHPR).

Το Τσαντ κατήργησε τη θανατική ποινή το 2020 και το 2025 συζητούσε ήδη την επαναφορά της, επικαλούμενο την εγκληματικότητα (OMCT). Για τον Λίβανο, η πρώτη πραγματική δοκιμασία δεν είναι η υπογραφή του Προέδρου. Είναι η πρώτη υπόθεση φόνου ή τρομοκρατίας που θα ξαναφέρει την εκτέλεση στο τραπέζι ως πολιτικό σύνθημα.