Λιονέλ Ζοσπέν: Πέθανε στα 88 ο Γάλλος πρωθυπουργός που έχασε τους εργάτες

Ο Λιονέλ Ζοσπέν πέθανε χθες στα 88 του (Le Monde). Πρωθυπουργός της Γαλλίας από το 1997 ως το 2002, θεσμοθέτησε την 35ωρη εργάσιμη εβδομάδα και την καθολική υγειονομική κάλυψη. Την ίδια ακριβώς στιγμή, ιδιωτικοποίησε περισσότερες δημόσιες επιχειρήσεις από οποιονδήποτε δεξιό προκάτοχό του (Straits Times). Αυτή η αντίφαση δεν ήταν προσωπική αδυναμία. Ήταν το DNA μιας ολόκληρης γενιάς ηγετών.

Ο Ζοσπέν κυβέρνησε ταυτόχρονα με τον Κώστα Σημίτη στην Ελλάδα (1996-2004) και τον Γκέρχαρντ Σρέντερ στη Γερμανία (1998-2005). Η συνταγή ήταν κοινή: αποδοχή της αγοράς, δημοσιονομική πειθαρχία για το ευρώ, κοινωνικές παροχές στο περιθώριο. «Ναι στην οικονομία της αγοράς, όχι στην κοινωνία της αγοράς» ήταν ο σλόγκαν του Ζοσπέν (Independent). Ο Σημίτης δεν χρειαζόταν σλόγκαν. Έκανε ακριβώς τα ίδια χωρίς τη ρητορική.

Το αποτέλεσμα ήταν ταυτόσημο παντού: η εργατική τάξη ένιωσε εγκαταλειμμένη. Όταν κόμματα που υποτίθεται εκπροσωπούν τους εργαζόμενους ιδιωτικοποιούν, περικόπτουν και ευθυγραμμίζονται με τις αγορές, ο ψηφοφόρος τους αναρωτιέται: τι ακριβώς σας ξεχωρίζει από τη δεξιά; Η απάντηση, σταδιακά, ήταν: τίποτα (Cambridge Core).

Το τραύμα ήρθε στις 21 Απριλίου 2002, όταν ο ακροδεξιός Ζαν-Μαρί Λεπέν ξεπέρασε τον Ζοσπέν κατά 200.000 ψήφους στον πρώτο γύρο των προεδρικών. Ο Ζοσπέν αποσύρθηκε εκείνο το βράδυ, για πάντα. Η γαλλική αριστερά εφηύρε τότε τη «χρήσιμη ψήφο»: ψηφίζεις ενάντια στην ακροδεξιά, ακόμα κι αν δεν σου αρέσει ο υποψήφιος. Αυτός ο μηχανισμός κράτησε 20 χρόνια. Χθες, την ημέρα που πέθανε ο Ζοσπέν, τα αποτελέσματα των γαλλικών δημοτικών εκλογών έδειξαν ότι κατέρρευσε: η ακροδεξιά τριπλασίασε τους δήμους της (Le Monde).

Η πορεία του ΠΑΣΟΚ ακολούθησε τον ίδιο κανόνα με χρονική υστέρηση. Η κρίση αντιπροσώπευσης που ζει σήμερα η ελληνική κεντροαριστερά, σχισμένη ανάμεσα σε ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά (To Brief), είναι το ίδιο φαινόμενο που έθαψε τον Ζοσπέν το 2002: η αριστερά σχίζεται σε κομμάτια, κανένα δεν εκπροσωπεί πειστικά τους εργαζόμενους, και το κενό γεμίζει από αλλού. Στη Γαλλία και τη Γερμανία, από την ακροδεξιά του Λεπέν και του AfD. Στην Ελλάδα, από τη σιωπηρή πλειοψηφία της μόνιμης αποχής (To Brief).

Ο Ζοσπέν δεν ήταν ανίκανος πολιτικός. Ήταν ο τελευταίος που πίστεψε ότι μπορείς να κρατήσεις τον κόσμο της εργασίας ενώ παραδίνεις τα κλειδιά στην αγορά. Η γενιά του δοκίμασε. Η επόμενη πληρώνει.