Λήγει η προσωρινή χαλάρωση βιομετρικών ελέγχων της ΕΕ

Στις 6 Σεπτεμβρίου λήγει η άδεια που επιτρέπει στα ευρωπαϊκά σύνορα να «παγώνουν» για λίγες ώρες τους βιομετρικούς ελέγχους όταν οι ουρές ξεφεύγουν, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει δημοσιοποιηθεί (Biometric Update). Πρόκειται για τη μοναδική βαλβίδα αποσυμπίεσης του EES, του ψηφιακού συστήματος εισόδου-εξόδου που από τον Απρίλιο καταγράφει ηλεκτρονικά, με φωτογραφία και δακτυλικά αποτυπώματα, κάθε ταξιδιώτη τρίτης χώρας αντί για τη σφραγίδα στο διαβατήριο, το ίδιο σύστημα που όλο το καλοκαίρι δημιουργεί ουρές σε αεροδρόμια και χερσαία περάσματα (To Brief). Αν δεν παραταθεί, τα πιο πιεσμένα σημεία θα πρέπει να παίρνουν πλήρη βιομετρικά ακόμη και στην αιχμή, εκεί που φέτος σχηματίστηκαν αναμονές δύο και τριών ωρών.

Το πιο διαφωτιστικό στοιχείο δεν βρίσκεται σε αεροδρόμιο, αλλά στο τελωνείο των Ευζώνων. Στις αρχές Αυγούστου οι ελληνικές αρχές είχαν ήδη αναστείλει τους βιομετρικούς ελέγχους για να ξεμπλοκάρουν το πέρασμα, κι όμως η ουρά έφτανε τα 3 χιλιόμετρα και η αναμονή παρέμενε από 1,5 έως 3 ώρες (ΕΡΤ). Οι διελεύσεις ξεπερνούσαν τις 35.000 την ημέρα, με αιχμή περίπου 42.000 στις 4 Αυγούστου (ΕΡΤ). Ακόμη και χωρίς τα βιομετρικά, δηλαδή, η ουρά δεν εξαφανίστηκε: το μποτιλιάρισμα ήταν και ζήτημα φυσικής χωρητικότητας, λωρίδων και προσωπικού.

Ποιος έχει την εξουσία να πατήσει το κουμπί

Η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται στα μεγάλα αεροδρόμια, όπου τα μηχανήματα δεν εξαργυρώνονται σε χωρητικότητα. Στο Άμστερνταμ, το Schiphol διαθέτει 161 σταθμούς αυτοεξυπηρέτησης για προεγγραφή, κι όμως παραδέχεται ότι οι αφικνούμενοι με μη ευρωπαϊκό διαβατήριο περιμένουν κατά μέσο όρο μία έως δύο ώρες (Luchtvaartnieuws, Dagblad010). Στη Φρανκφούρτη, με 218 τέτοια συστήματα, οι μέγιστες ουρές τον Ιούλιο διπλασιάστηκαν σε 120 λεπτά από 60 έναν χρόνο πριν, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times (Financial Times). Τα κιόσκια καταγράφουν πρόσωπα και αποτυπώματα, αλλά αν το γκισέ πίσω τους είναι αστελέχωτο, η ουρά μετατοπίζεται λίγα μέτρα πιο πέρα.

Γι' αυτό το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τεχνικό, αλλά ποιος αποφασίζει. Η αρμοδιότητα είναι μοιρασμένη σε τρία επίπεδα. Η Κομισιόν ορίζει τον κανόνα και, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, τη διάρκεια της ευελιξίας. Ο ευρωπαϊκός οργανισμός eu-LISA, που λειτουργεί τα μεγάλα πληροφοριακά συστήματα της ΕΕ, κρατά την κεντρική τεχνική υποδομή. Αλλά η απόφαση να παγώσουν προσωρινά τα βιομετρικά σε ένα συγκεκριμένο πέρασμα, για έως έξι ώρες κάθε φορά όταν οι ουρές γίνονται υπερβολικές (Biometric Update), ανήκει στην εθνική συνοριακή αρχή. Στην Ελλάδα αυτό σημαίνει την ΕΛ.ΑΣ.: η Fraport Greece επιβεβαιώνει ότι ο έλεγχος EES γίνεται αποκλειστικά στα σημεία ελέγχου διαβατηρίων και ότι τις τεχνικές δοκιμές τις τρέχει η Ελληνική Αστυνομία (Fraport Greece). Ποιος διοικητής ενεργοποιεί τη 6ωρη παύση, με ποιο κατώφλι ουράς και με ποια γραπτή αναφορά, δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Η Αθήνα ζητά, οι Βρυξέλλες γυρίζουν τον λογαριασμό πίσω

Η Ελλάδα δεν περιμένει παθητικά. Μαζί με άλλες οκτώ χώρες, ανάμεσά τους η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ολλανδία, ζήτησε από τον αρμόδιο Επίτροπο Μάγκνους Μπρούνερ γραπτές διαβεβαιώσεις ότι η δυνατότητα χαλάρωσης θα συνεχιστεί και μετά τις 6 Σεπτεμβρίου (Euronews). Στο ίδιο πλευρό, η ένωση ευρωπαϊκών αεροδρομίων ACI Europe και η διεθνής ένωση αεροπορικών εταιρειών IATA ζήτησαν δυνατότητα πλήρους αναστολής όπου η ροή ξεπερνά τη χωρητικότητα, αν και τα πιο δραματικά τους νούμερα, ουρές τεσσάρων και πέντε ωρών, παραμένουν κλαδικοί ισχυρισμοί (ACI Europe).

Η δημόσια απάντηση της Κομισιόν, όμως, δεν είναι «θα παρατείνουμε». Είναι ότι τα κράτη οφείλουν να εξασφαλίσουν επαρκείς συνοριοφύλακες, υποδομή και αυτόματες πύλες, με ευρωπαϊκή στήριξη αλλά όχι ευρωπαϊκή ανάληψη της ουράς (Al Jazeera). Στην Αθήνα, μάλιστα, οι Βρυξέλλες υπενθύμισαν ότι επιτρέπονται μόνο τοπικές, προσωρινές αναστολές, όχι εξαιρέσεις ανά υπηκοότητα (Politico). Από τη σκοπιά τους, το σύστημα δουλεύει: πάνω από 52 εκατομμύρια διελεύσεις και 27.000 αρνήσεις εισόδου είχαν καταγραφεί ήδη ως τον Απρίλιο (European Commission). Ο αριθμός όμως μετρά κλίμακα, όχι άνεση.

Στις 6 Σεπτεμβρίου η βαλβίδα κλείνει και κανείς δεν έχει δείξει δημόσια με τι την αντικαθιστά. Το ερώτημα που μένει είναι αν η ΕΛ.ΑΣ. και το ελληνικό κράτος πρόλαβαν να βάλουν τις λωρίδες και το προσωπικό που η ίδια η Κομισιόν ορίζει ως δική τους ευθύνη, πριν λήξει το περιθώριο.