Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος προτείνει επίδομα ανεργίας δύο μηνών

Το επίδομα ανεργίας είναι το βοήθημα που καταβάλλει η ΔΥΠΑ (ο πρώην ΟΑΕΔ) σε όποιον έχασε τη δουλειά του όσο ψάχνει νέα. Στις 9 Σεπτεμβρίου, στην εκπομπή «Στο Κέντρο» του ERTnews, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης πρότεινε να μην ξεπερνά τους δύο μήνες, και τα χρήματα που θα εξοικονομούνταν να κατευθύνονται στη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των επιχειρήσεων (Capital, LiFO). Δύο μέρες αργότερα, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για «αυστηρά προσωπική του θέση» που «δεν αποτελεί θέση της κυβέρνησης» (News247).

Η ίδια η Κεραμέως εξήγησε γιατί η πρόταση προκάλεσε αντιδράσεις: «Το επίδομα ανεργίας είναι ασφαλιστικό, ανταποδοτικό δικαίωμα. Δεν είναι προνοιακό». Με απλά λόγια, δεν είναι δώρο του κράτους αλλά κάτι που ο εργαζόμενος έχει ήδη πληρώσει, μέσα από τις εισφορές που κρατούνταν από τον μισθό του όσο δούλευε. Γι' αυτό και ο βουλευτής της ΝΔ Γιάννης Παππάς διαφοροποιήθηκε δημόσια, λέγοντας ότι το επίδομα «δεν είναι προνόμιο ούτε δώρο της Πολιτείας» (in.gr).

Τι ισχύει σήμερα, και τι θα άλλαζε

Πώς λειτουργεί η προστασία σήμερα; Για τον κοινό άνεργο η τακτική επιδότηση κρατά από πέντε έως δώδεκα μήνες, ανάλογα με τις ημέρες ασφάλισης που έχει συγκεντρώσει: αρκούν 250 ημέρες για να φτάσει κανείς τους δώδεκα (gov.gr). Παράλληλα τρέχει από το 2024 ένα πιλοτικό πρόγραμμα για περίπου 15.000 δικαιούχους, με διάρκεια που κυμαίνεται από τρεις έως εικοσιτέσσερις μήνες (ΦΕΚ Β΄7047/2024). Ένα πλαφόν δύο μηνών, δηλαδή, δεν κόβει απλώς λίγες μέρες· ανατρέπει ολόκληρη την υπάρχουσα κλίμακα.

Η ομάδα πάνω στην οποία θα δοκιμαζόταν πρώτα η ιδέα είναι οι εποχικοί του τουρισμού. Ο εργαζόμενος σε ξενοδοχείο ή εστίαση σε νησί δουλεύει εντατικά το καλοκαίρι και μένει προβλέψιμα χωρίς δουλειά τον χειμώνα, μέχρι να ανοίξουν ξανά οι επιχειρήσεις την επόμενη σεζόν. Το επίδομα καλύπτει ακριβώς αυτό το κενό, και ένα όριο δύο μηνών θα άφηνε ακάλυπτο τον περισσότερο χειμώνα. Γι' αυτό ο Παππάς, βουλευτής Δωδεκανήσου, στάθηκε σε αυτή την ομάδα, ενώ η Ομοσπονδία Υπαλλήλων της ΔΥΠΑ προειδοποίησε ότι η απότομη διακοπή θα ανάγκαζε ανέργους να δεχτούν χειρότερους μισθούς και όρους, απλώς για να επιβιώσουν (Insider).

Ποιος πληρώνει, ποιος ωφελείται

Εδώ κρύβεται η ουσία της πρότασης. Τα λεφτά του επιδόματος δεν βγαίνουν από τον αέρα: προέρχονται από εισφορές πάνω στη μισθωτή εργασία (e-ΕΦΚΑ). Αν περικοπεί η κάλυψη και το ποσό διοχετευθεί στη μείωση των εργοδοτικών εισφορών, το κόστος μισθοδοσίας των επιχειρήσεων πέφτει άμεσα, ενώ τον λογαριασμό τον σηκώνει όποιος θα έμενε άνεργος τον τρίτο, τον πέμπτο ή τον δέκατο μήνα. Η μεταφορά αλλάζει ποιος πληρώνει και ποιος ωφελείται: λιγότερη προστασία για τον εργαζόμενο, χαμηλότερο κόστος για τον εργοδότη. Το αν αυτό το όφελος θα γίνει νέες προσλήψεις ή απλώς μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους, είναι ξεχωριστό ερώτημα που κανείς δεν έχει απαντήσει.

Η ιδέα έχει κάποια βάση: μελέτες από τη Γερμανία δείχνουν ότι όσο πιο μακρύ το επίδομα, τόσο παρατείνεται κατά μέσο όρο ο χρόνος χωρίς δουλειά (NBER), ενώ στη Σουηδία η στοχευμένη μείωση εισφορών για νέους αύξησε την απασχόλησή τους κατά δύο έως τρεις ποσοστιαίες μονάδες (AER). Το σουηδικό μέτρο όμως ωφέλησε και επιχειρήσεις για θέσεις που υπήρχαν ήδη, ακριβώς το ρίσκο που περιγράφηκε πιο πάνω: μέρος του χρήματος επιδοτεί δουλειές που θα υπήρχαν έτσι κι αλλιώς. Η επίδραση εξάλλου απέχει πολύ από το ένα-προς-ένα, και κανένα από αυτά τα πειράματα δεν αξιολογεί ένα οριζόντιο δίμηνο πλαφόν σαν αυτό που περιέγραψε ο Μαρινάκης.

Το πρόβλημα όμως είναι και πρακτικό. Τον Απρίλιο του 2026 η ΔΥΠΑ πλήρωσε τακτικό επίδομα σε 294.483 ανθρώπους, με δαπάνη περίπου 139 εκατ. ευρώ τον μήνα (ΔΥΠΑ), αλλά κανένας δημόσιος πίνακας δεν δείχνει πόσοι από αυτούς πληρώνονται πέρα από τον δεύτερο μήνα, ούτε πόσα ακριβώς θα εξοικονομούνταν. Χωρίς αυτόν τον αριθμό, δεν υπάρχει τρόπος να υπολογιστεί πόση μείωση εισφορών θα χρηματοδοτούσε η περικοπή.

Χωρίς κοστολόγηση και χωρίς υιοθέτηση από την κυβέρνηση, αυτό που υπάρχει σήμερα δεν είναι έτοιμη μεταρρύθμιση: είναι μια σύγκρουση κατεύθυνσης μέσα στην ίδια τη ΝΔ, με τον εκπρόσωπό της να δείχνει τον έναν δρόμο και την υπουργό Εργασίας να τον κλείνει την ίδια εβδομάδα.