Η κυβέρνηση προτείνει ανώτατο όριο στα διογκωμένα κόκκινα δάνεια

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση, έως τις 22 Οκτωβρίου, ένα σχέδιο για τα κόκκινα δάνεια. Το σχέδιο υποχρεώνει τράπεζες και servicers (τις εταιρείες που διαχειρίζονται δάνεια για λογαριασμό των κατόχων τους) να επανυπολογίσουν οφειλές με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, ανεξάρτητα από το ποσό ή το είδος του δανείου (Υπουργείο, συγκριτικό σημείωμα). Το σχέδιο δεν βάζει ανώτατο επιτόκιο. Βάζει ανώτατο όριο στο συνολικό ποσό που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής.

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Κάποιος δανείστηκε 100.000 ευρώ και σταμάτησε να πληρώνει. Με τα χρόνια, οι τόκοι υπερημερίας ανέβασαν την απαίτηση στις 500.000. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Financial News, αν το όριο είναι το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ο πιστωτής θα μπορεί να ζητήσει το πολύ 300.000 ευρώ και τα υπόλοιπα 200.000 θα σβήνουν. Αν ο οφειλέτης έχει ήδη πληρώσει 80.000, το ίδιο δημοσίευμα υπολογίζει ότι θα χρωστά το πολύ 220.000 ευρώ.

Εδώ βρίσκεται η βασική διάκριση. Ένα πλαφόν επιτοκίου θα όριζε πόσο ακριβαίνει κάθε χρέος κάθε χρόνο, για όλους τους δανειολήπτες. Το προτεινόμενο όριο λειτουργεί αλλιώς: ορίζει ένα συνολικό ποσό που η απαίτηση δεν μπορεί να ξεπεράσει, όσοι τόκοι κι αν έχουν τρέξει. Άρα ωφελείται μόνο όποιος χρωστά ήδη πάνω από αυτό το ποσό, αφού υπολογιστούν και όσα έχει πληρώσει. Ένα κόκκινο δάνειο που δεν έχει φουσκώσει τόσο δεν γλιτώνει τίποτα (News247).

Οι ίδιοι οι συντελεστές θέλουν προσοχή. Το τριπλάσιο, και το διπλάσιο που αναφέρεται για παλαιά αγροτικά δάνεια, προέρχονται από δημοσιεύματα που αναπαράγουν την ίδια δήλωση της γενικής γραμματέως Θεώνης Αλαμπάση στο ΑΠΕ-ΜΠΕ (Το Βήμα). Το ακριβές κείμενο του άρθρου της διαβούλευσης δεν έχει εντοπιστεί δημόσια. Μέχρι να εντοπιστεί, μένουν ανεπιβεβαίωτοι οι συντελεστές, ο τρόπος που υπολογίζονται οι παλαιότερες πληρωμές και τυχόν εξαιρέσεις.

Το υπουργείο λέει ότι επαναφέρει μια παλιότερη προστασία, του άρθρου 39 του νόμου 3259/2004, και ότι τη διευρύνει (Υπουργείο). Σύμφωνα με την πρόταση νόμου του ΠΑΣΟΚ, εκείνη η διάταξη έβαζε ήδη όριο στο τριπλάσιο του κεφαλαίου για ληξιπρόθεσμα τραπεζικά δάνεια. Το ΠΑΣΟΚ σημειώνει όμως ότι το όριο έπαυε να ισχύει μόλις ο πιστωτής έπαιρνε διαταγή πληρωμής ή κατέθετε αγωγή.

Το συγκριτικό σημείωμα του υπουργείου αναφέρει δύο διαφορές στη νέα εκδοχή. Η προστασία καλύπτει οφειλές οποιουδήποτε ύψους και είδους, και ο επανυπολογισμός γίνεται χωρίς να χρειαστεί ο οφειλέτης να προσφύγει στο δικαστήριο (συγκριτικό σημείωμα). Το αν καλύπτονται τώρα οι ίδιες κατηγορίες χρεών με τότε δεν μπορεί ακόμη να ελεγχθεί, γιατί δεν βρέθηκε το παλιό άρθρο μαζί με τις τροποποιήσεις του.

Ρυθμίσεις και πλειστηριασμοί

Την ισχυρότερη προστασία την παίρνουν όσοι πληρώνουν ήδη κανονικά μια ρύθμιση. Για αυτούς η κυβέρνηση προτείνει να απαγορευτεί ο πιστωτής να σπάσει μονομερώς τη ρύθμιση (η λεγόμενη καταγγελία), να βγάλει διαταγή πληρωμής, να κάνει κατάσχεση ή να συνεχίσει πλειστηριασμό (Κυβέρνηση). Αν ο πιστωτής παραβιάσει τον κανόνα, η πράξη του ακυρώνεται αυτόματα. Ο οφειλέτης πιστώνεται ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και παίρνει πεντάμηνη παράταση χωρίς επιβάρυνση, και ο πιστωτής πληρώνει πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ (Υπουργείο).

Για όποιον ζητά ρύθμιση απευθείας από τον πιστωτή, το σχέδιο βάζει προθεσμίες. Ο πιστωτής έχει τρεις μήνες για να απαντήσει αιτιολογημένα και έξι για να ολοκληρωθεί η διαδικασία, και η προκαταβολή δεν μπορεί να ξεπεράσει το 15% (Κυβέρνηση). Δεν είναι ακόμη σαφές αν το 15% υπολογίζεται πάνω στην οφειλή ή πάνω στο αρχικό κεφάλαιο. Σύμφωνα με την Ημερησία, η αίτηση μπορεί να γίνει και αφού έχει ξεκινήσει η εκτέλεση, αρκεί το ακίνητο να μην έχει ήδη κατακυρωθεί σε αγοραστή στον πλειστηριασμό. Η υποβολή της αίτησης πάντως δεν παγώνει από μόνη της τον πλειστηριασμό, και μια απάντηση μέσα στην προθεσμία δεν σημαίνει ότι θα υπάρξει συμφωνία.

Για τους πιστωτές, η πραγματική ζημιά είναι μικρότερη από το ποσό που σβήνει, γιατί αυτό που μετρά είναι πόσο πλήρωσαν για να αγοράσουν το δάνειο και πόσα περίμεναν να εισπράξουν. Αν το δάνειο ανήκει σε τράπεζα, τη ζημιά την απορροφά η τράπεζα. Αν έχει τιτλοποιηθεί (δηλαδή έχει γίνει ομόλογα που πουλήθηκαν σε επενδυτές), τη ζημιά την παίρνουν οι επενδυτές, πρώτα όσοι κρατούν τα πιο ριψοκίνδυνα ομόλογα. Το Δημόσιο έχει κι αυτό έκθεση, μέσω των εγγυήσεων που έδωσε στο πρόγραμμα «Ηρακλής» για τέτοια ομόλογα, αν και μια διαγραφή δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα πληρώσει την εγγύηση (ν. 4649/2019). Οι διαγραφές χρεών γίνονται ήδη: το 2025 η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραψε περίπου 0,8 δισ. ευρώ διαγραφών, όταν οι αποπληρωμές ήταν 2,2 δισ. (ΤτΕ). Ανώνυμες πηγές των servicers μιλούσαν για «γκρίζες περιοχές» ήδη από την 1η Οκτωβρίου, πριν δουν το κείμενο (Euro2day).

Η διαβούλευση κλείνει στις 22 Οκτωβρίου στις 10:00, και η κυβέρνηση θέλει να ψηφιστεί ο νόμος την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου (Υπουργείο). Στα χαρτιά, το μέτρο αφορά κάθε κόκκινο δάνειο. Στην πράξη, θα ελαφρύνει μόνο όσους χρωστούν ήδη πάνω από το όριο. Πόσοι είναι αυτοί και πόσο θα κοστίσει το μέτρο, το υπουργείο δεν το έχει δημοσιεύσει, και οφείλει να το πει πριν από την ψήφιση.