Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε την «Ασπίδα του Αχιλλέα» 4,3 δισ.

Το ανώτατο κυβερνητικό όργανο άμυνας και εξωτερικής πολιτικής, το ΚΥΣΕΑ, ενέκρινε πολιτικά την περασμένη Τετάρτη ένα εξοπλιστικό πακέτο άνω των 4,2-4,3 δισ. ευρώ, με πυρήνα μια νέα πολυστρωματική αεράμυνα, την «Ασπίδα του Αχιλλέα» (Newsbomb, Athens Voice). Για τον πολίτη η ουσία δεν είναι το ύψος του λογαριασμού. Είναι ότι η Αθήνα αλλάζει δόγμα: σταματά να αγοράζει μεμονωμένα όπλα και επιχειρεί να αγοράσει μια ολόκληρη αρχιτεκτονική άμυνας.

Η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια. Μέχρι τώρα η ελληνική αεράμυνα ήταν ένα άθροισμα συστημάτων διαφορετικών εποχών, από τα ρωσικά S-300 μέχρι τα αμερικανικά Patriot, που το καθένα «έβλεπε» και «χτυπούσε» σχεδόν μόνο του. Το νέο δόγμα λέγεται «σύστημα συστημάτων»: αισθητήρες, ραντάρ, εκτοξευτές και διοίκηση δένουν σε ένα δίκτυο, ώστε μια απειλή που εντοπίζει ένα ραντάρ να την χτυπά ο καταλληλότερος εκτοξευτής με το φθηνότερο επαρκές βλήμα. Ο Νίκος Δένδιας παρουσίασε την Ασπίδα ακριβώς έτσι: αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και αντι-drone θόλο, δηλαδή ικανό να πλήττει και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με «ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου» (in.gr, Ethnos).

Γιατί τώρα: το μάθημα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής

Η στροφή δεν είναι θεωρητική. Στην Ουκρανία και στη σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν φάνηκε ότι ο πραγματικός εφιάλτης δεν είναι ένας πύραυλος, αλλά ο κορεσμός. Δεκάδες φθηνά drones και πύραυλοι μαζί, από διαφορετικά ύψη και κατευθύνσεις, εξαντλούν ραντάρ, χειριστές και αποθέματα αναχαιτιστών. Στο Αιγαίο, με τις μικρές αποστάσεις και τους πολλούς νησιωτικούς στόχους, ένα τέτοιο συνδυασμένο «σμήνος» είναι το πιο ρεαλιστικό σενάριο. Η λογική του θόλου δεν «κλειδώνει» τον ουρανό. Ακριβαίνει, όμως, το επιθετικό σχέδιο του αντιπάλου, αναγκάζοντάς τον να ρίξει περισσότερα και πιο σύνθετα πακέτα για το ίδιο αποτέλεσμα.

Στον πυρήνα, σύμφωνα με τα ελληνικά ρεπορτάζ, μπαίνουν τρία ισραηλινά στρώματα: το SPYDER για drones και κοντινές απειλές, το David's Sling για κατευθυνόμενους πυραύλους χαμηλής πτήσης και βαρύτερες ρουκέτες, και το Barak MX ως ανώτερο δικτυοκεντρικό στρώμα, με κόστος έως περίπου 3,5 δισ. ευρώ (aftodioikisi.gr). Εδώ όμως αρχίζει η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και την τεκμηρίωση.

Ο εγκέφαλος που λείπει από τα χαρτιά

Το πιο ακριβό κομμάτι ενός τέτοιου συστήματος δεν είναι οι εκτοξευτές. Είναι ο «εγκέφαλος», το σύστημα διοίκησης μάχης (battle management): το λογισμικό που αποφασίζει ποια απειλή είναι πιο επικίνδυνη, ποιος θα ρίξει και με τι. Όποιος ελέγχει αυτόν τον εγκέφαλο, τις αναβαθμίσεις του και την πιστοποίηση νέων βλημάτων, κρατά το κλειδί της μελλοντικής εξέλιξης. Η IAI πουλά ρητά το Barak MX ως αρχιτεκτονική που ορίζεται από λογισμικό, με πλήρη ιδιοκτησία του συστήματος από άκρη σε άκρη μέσα στο ίδιο βιομηχανικό σπίτι (IAI, Globes).

Και όμως, από την απόφαση του ΚΥΣΕΑ δεν εντοπίστηκε δημόσια κείμενο ή τεχνικό παράρτημα που να ορίζει τον εγκέφαλο, τις ζεύξεις δεδομένων που ανταλλάσσουν τα συστήματα στόχους σε πραγματικό χρόνο, ή τη διαλειτουργικότητα με τα υπάρχοντα Patriot (Reporter, Euronews). Εγκρίθηκε πολιτικά η κατεύθυνση προς έναν ενοποιημένο θόλο, όχι η απόδειξη ότι η ενοποίηση κλείδωσε συμβατικά. Αυτό είχε ήδη προδιαγραφεί όταν το ΚΥΣΕΑ κλήθηκε να αποφασίσει (To Brief).

Το ευρωπαϊκό αγκάθι και το ελληνικό 25%

Εδώ μπαίνει το SAFE, ο νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός δανείων για κοινές αμυντικές προμήθειες που η κυβέρνηση επικαλείται ως χρηματοδοτικό εργαλείο. Το SAFE δεν είναι ανοιχτός κουμπαράς. Για τα συστήματα αεράμυνας βάζει όριο 35% στα εξαρτήματα που προέρχονται εκτός Ευρώπης. Και απαιτεί ο ανάδοχος να μπορεί να εξελίσσει τον σχεδιασμό χωρίς περιορισμούς τρίτης χώρας (European Commission, UK in a Changing Europe). Το Ισραήλ δεν κατονομάζεται ως εταίρος του μηχανισμού. Ένα πακέτο με ισραηλινό πυρήνα πρέπει, δηλαδή, να αποδείξει συμβατικά την ευρωπαϊκή του ουσία.

Το ίδιο τεστ ισχύει για την υποσχόμενη ελληνική συμμετοχή «άνω των 700 εκατ. ευρώ» ή 25%. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ποιες εταιρείες αναλαμβάνουν τι, ποιος κρατά τα δικαιώματα λογισμικού, ποιος επαληθεύει το ποσοστό ή τι γίνεται αν δεν επιτευχθεί. Χωρίς αυτά, το 25% μπορεί να σημαίνει τα πάντα, από βαθιά τεχνογνωσία μέχρι απλή συναρμολόγηση.

Η Άγκυρα, που χτίζει τον δικό της Ατσάλινο Θόλο (Steel Dome) και συνεχίζει την πίεση στην Ανατολική Μεσόγειο με ερευνητικά σκάφη (To Brief), δεν αντέδρασε επίσημα. Δεν χρειάζεται. Ξέρει ότι ο ελληνικός θόλος θα κριθεί όχι στα δελτία Τύπου, αλλά στα μη δημοσιευμένα παραρτήματα που ορίζουν ποιος πραγματικά ελέγχει τον εγκέφαλο των 4,3 δισεκατομμυρίων.