Κύκλωμα χάκαρε ψηφιακούς μετρητές ρεύματος, ζημιά 9 εκατ.

Ξεχάστε την εικόνα του απελπισμένου νοικοκυριού που ρίχνει μια «πατέντα» στο ρολόι του ρεύματος για να γλιτώσει τη θέρμανση. Η υπόθεση που αποκάλυψαν οι αρχές αυτή την εβδομάδα μιλά για κάτι εντελώς διαφορετικό: μια οργανωμένη επιχείρηση που πουλούσε κλεμμένο ρεύμα σαν υπηρεσία, με πελάτες πολυτελή εστιατόρια της παραλιακής, πρατήρια, διαγνωστικά κέντρα, εταιρείες τεχνολογίας, ελαιοτριβεία, ακόμη και μία ΜΚΟ. Συνολική ζημία περίπου 9,16 εκατ. ευρώ, παράνομο όφελος της ίδιας της οργάνωσης πάνω από 371.000 ευρώ (ProtoThema).

Αυτό που κάνει την υπόθεση να ξεχωρίζει είναι η τεχνική. Η οργάνωση φέρεται να δρούσε τουλάχιστον από το 2017, με 606 παράνομες παρεμβάσεις σε 103 περιπτώσεις ρευματοκλοπής σε όλη τη χώρα, από την Αττική και τη Θεσσαλονίκη μέχρι τις Σέρρες, την Καβάλα και την Ηλεία (Zougla). Και δεν περιοριζόταν στα παλιά μηχανικά ρολόγια.

Το «λογισμικό-φάντασμα»

Εδώ είναι η ουσία της ιστορίας. Οι ψηφιακοί μετρητές υποτίθεται ότι λύνουν ακριβώς αυτό το πρόβλημα: είναι ηλεκτρονικοί, σφραγισμένοι, δύσκολο να πειραχτούν. Σύμφωνα με την αστυνομική ανακοίνωση, όπως μεταδόθηκε, το κύκλωμα είχε βρει τρόπο να τους νικήσει, εγκαθιστώντας παράνομο λογισμικό (firmware) μέσω μιας ειδικής οπτικής κεφαλής που εφαρμοζόταν πάνω στο σώμα του μετρητή (Enikos). Με απλά λόγια, ο μετρητής συνέχιζε να δείχνει νούμερα. Απλώς ήταν τα λάθος νούμερα, κατά παραγγελία.

Όλα αυτά, με την επιφύλαξη ότι προέρχονται από την αστυνομική ανακοίνωση και όχι από ανεξάρτητη τεχνική πραγματογνωμοσύνη που έχει δημοσιευτεί. Αν όμως ισχύουν, η σημασία ξεπερνά κατά πολύ τα 9 εκατ. ευρώ. Ο μετρητής δεν είναι απλώς ένα ταμείο. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται όλη η επόμενη γενιά του δικτύου: τα δυναμικά τιμολόγια, η ωριαία μέτρηση, ο εντοπισμός απωλειών, τα λεγόμενα «έξυπνα δίκτυα» (European Commission). Όταν πειράζεις το ίδιο το όργανο μέτρησης, δεν κλέβεις μόνο κιλοβατώρες. Διαλύεις την αξιοπιστία των δεδομένων που χρειάζεται ο διαχειριστής για να δει τι πραγματικά συμβαίνει στο δίκτυο.

Και η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη εδώ, γιατί βρίσκεται ακόμη στην αρχή: το 2024 μόλις το 11% των καταναλωτών είχε έξυπνο μετρητή, έναντι 58% στην ΕΕ (Balkan Green Energy News).

Ποιος πληρώνει στο τέλος

Η ρευματοκλοπή από μια ενεργοβόρα επιχείρηση λειτουργεί σαν παράνομη επιδότηση. Μειώνει τεχνητά το λειτουργικό κόστος, χωρίς καμία βελτίωση σε παραγωγικότητα ή τεχνολογία, και επιτρέπει τιμές που ο τίμιος ανταγωνιστής δίπλα απλώς δεν μπορεί να ακολουθήσει. Όσο μεγαλύτερη η κατανάλωση, τόσο μεγαλύτερο το παράνομο όφελος. Γι' αυτό και ο στόχος ήταν επιχειρήσεις, όχι σπίτια.

Το βάρος, όμως, δεν εξαφανίζεται. Μετακινείται. Ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ, ο διαχειριστής του δικτύου διανομής, αναφέρει ρητά ότι η ενέργεια που δεν καταγράφεται «μετακυλίεται τελικά στο σύνολο της αγοράς», αυξάνοντας το κόστος για τους συνεπείς καταναλωτές (ΔΕΔΔΗΕ). Αυτό δεν είναι ρητορικό σχήμα. Είναι λογιστική.

Στο δίκτυο μπαίνει μια ποσότητα ρεύματος και τιμολογείται μικρότερη. Η διαφορά λέγεται απώλειες, και χωρίζεται σε δύο είδη: τις τεχνικές (φυσικές απώλειες των καλωδίων) και τις μη τεχνικές (ρεύμα που χάνεται γιατί κάποιος δεν το πληρώνει). Στην εκτίμηση για το 2024, οι συνολικές απώλειες έφτασαν το 10,8%, εκ των οποίων 5,05% αποδίδεται σε μη τεχνικές απώλειες, δηλαδή κατά βάση σε ρευματοκλοπές (Ienergia). Αυτό το ποσοστό περνά στους συντελεστές απωλειών που εγκρίνει η ΡΑΑΕΥ και ενσωματώνεται στο ρυθμιζόμενο κόστος που καταλήγει στους λογαριασμούς όλων.

Μένει το πιο άβολο ερώτημα, αυτό που η επίσημη εικόνα αποφεύγει να απαντήσει. Τα 9,16 εκατ. ευρώ είναι ζημία της έρευνας, όχι βεβαιωμένο και εισπράξιμο ποσό (Newsbeast). Πόσα από αυτά θα γυρίσουν πραγματικά στο σύστημα και πόσα έχουν ήδη φορτωθεί, αθόρυβα, σε όσους πληρώνουν κανονικά τον λογαριασμό τους κάθε μήνα; Αυτό δεν το λέει κανένα αστυνομικό δελτίο.