Κομισιόν: η Ελλάδα υπό μεταναστευτική πίεση για το 2027

Στις 6 Νοεμβρίου η Κομισιόν κατέταξε την Ελλάδα, μαζί με την Ισπανία, την Ιταλία και την Κύπρο, στις χώρες υπό μεταναστευτική πίεση, ανοίγοντας στην Αθήνα τη δεξαμενή αλληλεγγύης του 2027, τον μηχανισμό μέσω του οποίου τα κράτη μέλη στηρίζουν τις χώρες πρώτης υποδοχής (Εκτελεστική απόφαση C(2026) 8350).

Η κατάταξη έρχεται σε μια χρονιά με δύο αντίρροπες τάσεις: οι παράτυπες διελεύσεις στη χώρα μειώθηκαν κατά 23%, ενώ οι αφίξεις μετά από επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης αυξήθηκαν κατά 74% (ερωταπαντήσεις της Επιτροπής). Η πίεση, δηλαδή, δεν μετριέται μόνο σε απόλυτους αριθμούς· μετριέται και σε αναλογία με το μέγεθος της χώρας.

Η πίεση συγκεντρώνεται στην Κρήτη: πάνω από τις μισές αφίξεις της ανατολικομεσογειακής διαδρομής καταγράφηκαν στο νησί, και η Ελλάδα διατηρεί την υψηλότερη αναλογία παράτυπων διελεύσεων προς τον πληθυσμό και το ΑΕΠ της σε όλη την ΕΕ (απόφαση).

Με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, οι αφίξεις στην Κρήτη έφτασαν τις 20.900 περίπου έως τις 25 Οκτωβρίου, περισσότερες από τις περίπου 20.200 που είχαν καταγραφεί για ολόκληρο το 2025 (InfoMigrants). Δημοσιεύματα που παρουσιάζουν την ετήσια έκθεση κάνουν λόγο για περίπου 21.000 αφίξεις στο νησί, αύξηση 105% (Καθημερινή).

Η βασική πηγή είναι η διαδρομή από τη Λιβύη. Ο επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ συνέδεσε την ελληνική πίεση κυρίως με τις αφίξεις από εκεί (Εφ.Συν.), ενώ ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης έκανε λόγο την ίδια ημέρα για περίπου 1.700 αφίξεις μέσα σε τρεις ημέρες (Radio Lasithi).

Γιατί κατατάχθηκαν

Η κρίση βασίστηκε στα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια του κανονισμού και στα ευρήματα της ετήσιας έκθεσης, που καλύπτει το διάστημα από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026 (ερωταπαντήσεις). Ελλάδα και Κύπρος κατατάχθηκαν λόγω δυσανάλογων αφίξεων, η Ιταλία λόγω διασώσεων και η Ισπανία λόγω της συνολικής κατάστασης (ανακοίνωση της Επιτροπής). Η επιλεξιμότητα, όμως, δεν προσδιορίζει τι θα λάβει η Αθήνα: η πρόταση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο δεν έχει δημοσιοποιηθεί (ερωταπαντήσεις). Η στήριξη προϋποθέτει επιπλέον ότι η χώρα εφαρμόζει τους κανόνες ευθύνης, δηλαδή ποιο κράτος εξετάζει μια αίτηση ασύλου (ανακοίνωση).

Ο πρώτος κύκλος ως μέτρο

Η δεξαμενή δεν σημαίνει αυτόματα μεταφορές ανθρώπων. Η συμμετοχή των κρατών είναι υποχρεωτική, η μετεγκατάσταση όχι: κάθε χώρα μπορεί να συνεισφέρει θέσεις, χρήματα ή προσωπικό και εξοπλισμό, σε μερίδιο που ορίζεται από τον πληθυσμό και το ΑΕΠ της. Τα ετήσια επίπεδα αναφοράς σε όλη την Ένωση είναι 30.000 μετεγκαταστάσεις και 600 εκατ. ευρώ (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1351). Όταν τα κράτη διαλέγουν χρήματα αντί θέσεων, οι άνθρωποι μένουν εκεί όπου έφτασαν.

Ο πρώτος κύκλος έδειξε πόσο απέχουν στόχοι και πράξη. Για το 2026, που ήταν συντομότερο έτος εφαρμογής, το Συμβούλιο όρισε 21.000 μετεγκαταστάσεις και 420 εκατ. ευρώ (Συμβούλιο της ΕΕ, Απόφαση 2025/2642). Σύμφωνα με υπολογισμούς του Euronews, ολοκληρώθηκαν λιγότερες από 9.000 μετεγκαταστάσεις (Euronews), ενώ οι χρηματικές συνεισφορές είχαν εγγραφεί στους εθνικούς προϋπολογισμούς και θα φτάσουν στους δικαιούχους μόλις στις αρχές του 2027 (ερωταπαντήσεις).

Ο μηχανισμός αλληλεγγύης είναι χωριστός από την πολιτική επιστροφών, που εξελίσσεται παράλληλα με τους σχεδιασμούς για κόμβους σε τρίτες χώρες (To Brief).

Το μέγεθος της δεξαμενής του 2027 θα κριθεί σε απόφαση του Συμβουλίου που οφείλει να ληφθεί έως το τέλος του 2026 (ερωταπαντήσεις). Μετά από έναν κύκλο όπου οι θέσεις έμειναν κάτω από τον στόχο, το διακύβευμα για την Αθήνα είναι συγκεκριμένο: το Συμβούλιο θα κρίνει αν θα λάβει θέσεις για να μοιραστεί το βάρος, ή ευρώ που έρχονται με καθυστέρηση.