Κοινωνικός Τουρισμός ΔΥΠΑ: Λήγουν οι ενστάσεις για ένα πρόγραμμα με 500.000 αποκλεισμένους

Λιγότερες από 72 ώρες έχουν στη διάθεσή τους όσοι βρέθηκαν εκτός των προσωρινών πινάκων του κοινωνικού τουρισμού 2026-2027. Από τις 11:00 της Παρασκευής 16 Μαΐου μέχρι τις 23:59 της Δευτέρας 18 Μαΐου, η ένσταση υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω gov.gr, με σαρωμένα δικαιολογητικά και σαφή αιτιολόγηση. Μη ηλεκτρονικές ενστάσεις δεν εξετάζονται (ΔΥΠΑ πρόσκληση, gov.gr). Μία ένσταση ανά αίτηση. Χωρίς πρόσβαση σε κωδικούς ή σαρωτή, η προθεσμία είναι ουσιαστικά κλειστή.

Η αρχική αφήγηση μιλούσε για «κοινωνικό τουρισμό 300.000 δικαιούχων». Η αριθμητική όμως λέει άλλη ιστορία. Οι αιτήσεις έφτασαν τις 816.646 (Vradini). Διαιρώντας τα 300.000 vouchers προς τις αιτήσεις, προκύπτει κάλυψη 36,7%: ένα voucher ανά 2,7 αιτήσεις. Πρόκειται για λοταρία με μοριοδότηση, όχι για καθολική παροχή. Πάνω από μισό εκατομμύριο νοικοκυριά που πληρούσαν τα κριτήρια θα μείνουν εκτός.

Πόσο αξίζει το «εισιτήριο», όταν κερδίσεις

Ο προϋπολογισμός είναι €50 εκατ. για 300.000 επιταγές, δηλαδή μέση δημόσια δαπάνη €167 ανά voucher (ΔΥΠΑ). Το βασικό πρόγραμμα καλύπτει έως 6 διανυκτερεύσεις με ιδιωτική συμμετοχή του δικαιούχου και 75% κάλυψη ακτοπλοϊκού εισιτηρίου (ΦΕΚ). Με μέσο κόστος δίκλινου περίπου €86 τη νύχτα, οι 6 νύχτες φτάνουν τα €516. Η επιδότηση καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της διαμονής, χωρίς φαγητό και χωρίς οδική μετακίνηση (OT).

Για μεγάλο μέρος των δικαιούχων, αυτό που ονομάζεται «κοινωνικός τουρισμός» λειτουργεί στην πράξη ως εκπτωτικό κουπόνι. Πραγματικές διακοπές χωρίς ίδιο κόστος υπάρχουν μόνο στις ειδικές περιοχές με 10-12 δωρεάν διανυκτερεύσεις και μηδενική συμμετοχή, αλλά αυτές καλύπτουν περιορισμένο γεωγραφικό εύρος. Στην υπόλοιπη χώρα, ο χαμηλόμισθος που πήρε voucher πρέπει να βρει €350+ για να ταξιδέψει. Αν δεν το κάνει, μπαίνει σε δίχρονο αποκλεισμό από επόμενη συμμετοχή, μια ρήτρα που μόνη της αποδεικνύει ότι το ποσοστό μη-χρήσης δεν είναι αμελητέο (ΕΡΤ).

Ποιος εισπράττει τελικά

Το voucher δεν περνά ως μετρητά στον δικαιούχο. Πληρώνεται απευθείας στον συμβεβλημένο πάροχο, ξενοδοχείο ή ακτοπλοϊκή εταιρεία, μετά τη χρήση (ΔΥΠΑ). Πρακτικά, τα €50 εκατ. του προγράμματος είναι επιδότηση ζήτησης προς τον τουριστικό κλάδο και τις ακτοπλοϊκές, με τα νοικοκυριά να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές. Όταν η δομή του προγράμματος εξαντλεί τα κονδύλια ακόμα κι αν δικαιούχοι δεν ταξιδέψουν (μέσω της ρήτρας ποινής), η δημοσιονομική ροή προς τους παρόχους είναι το μόνο σταθερό αποτέλεσμα.

Το ψηφιακό φίλτρο

Η αποκλειστικά ηλεκτρονική διαδικασία μετατρέπει κάθε τεχνική δυσλειτουργία σε φραγμό πρόσβασης. Το σύστημα δέχτηκε περίπου 1 εκατομμύριο επισκέψεις προκαλώντας τεχνικές καταρρεύσεις, χωρίς ωστόσο η ΔΥΠΑ να εκδώσει επίσημη αναφορά βλάβης για τον χρόνο πρόσβασης που στερήθηκαν οι πολίτες (News247, Ethnos). Η εικόνα είναι ήδη γνωστή: όποιος δεν έχει κωδικούς, σαρωτή, σταθερή σύνδεση και χρόνο μέσα σε τριήμερο, χάνει το δικαίωμα ένστασης. Ο αποκλεισμός λειτουργεί διαδικαστικά, όχι θεσμικά.

Τι λείπει από τους πίνακες

Η ΔΥΠΑ δεν δημοσιεύει το ποσοστό εξαργύρωσης προηγούμενων ετών, την εισοδηματική ή γεωγραφική κατανομή επιτυχόντων, ούτε ανοιχτά δεδομένα συμβατά με data.gov.gr (mindigital.gr). Σε σχέση με τη Γαλλία, όπου τα chèques-vacances λειτουργούν ως συγχρηματοδοτούμενο σύστημα εργοδότη-εργαζομένου (ANCV), ή την Ισπανία με το IMSERSO που στοχεύει ρητά την αντι-εποχικότητα (IMSERSO), το ελληνικό πρόγραμμα παραμένει ετήσια ανακοίνωση χωρίς μέτρηση αποτελεσμάτων.

Το πραγματικό μέγεθος της αποτυχίας, ωστόσο, δεν θα καταγραφεί ποτέ: το πρόγραμμα θα κλείσει χωρίς η ΔΥΠΑ να δημοσιεύσει ποτέ πόσοι από τους 300.000 επιτυχόντες πέταξαν το voucher τους, επειδή απλώς δεν είχαν τα υπόλοιπα 350 ευρώ για να ταξιδέψουν.