Κλειδώνει η αγορά ΑΠΕ υπέρ των ώριμων έργων

Καθόλου νέα φωτοβολταϊκά σε Natura 2000, εθνικούς δρυμούς, υγροτόπους Ramsar και ακτές κολύμβησης. Καθόλου νέα αιολικά στην Αττική, στη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη, πάνω από τα 1.200 μέτρα ή σε μικρά νησιά κάτω των 300 τ.χλμ. Πλαφόν 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα για νέα φωτοβολταϊκά χωρίς περιβαλλοντική αδειοδότηση, 4% για αιολικά στα νησιά (News247, Enikos). Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, που βγήκε σε δημόσια διαβούλευση από τις 20 Μαΐου έως τις 24 Ιουνίου, μοιάζει με αυστηρή περιβαλλοντική τομή (Iefimerida).

Ο νόμος όμως δεν ισχύει για όλους.

Η εξαίρεση που αλλάζει το νόημα

Εξαιρούνται τρεις κατηγορίες έργων: όσα ήδη λειτουργούν, όσα έχουν ολοκληρώσει την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) και όσα είχαν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησης πριν την έναρξη της διαβούλευσης (Protothema). Όποιος πρόλαβε να καταθέσει ολοκληρωμένο φάκελο μέχρι τις 20 Μαΐου, συνεχίζει με τους παλιούς κανόνες. Natura, βουνό, νησί, οτιδήποτε.

Η Ελλάδα έχει 18 GW εγκατεστημένων ΑΠΕ σε λειτουργία, από 6,3 GW το 2019. Όμως στα χαρτιά, το αδειοδοτικό χαρτοφυλάκιο ξεπερνά τα 100 GW σε βεβαιώσεις παραγωγού, με άλλα 25-30 GW να έχουν ήδη δεσμεύσει ηλεκτρικό χώρο σε μεταφορά και διανομή (ΡΑΑΕΥ, ΑΔΜΗΕ). Ο ενεργειακός χάρτης είναι ήδη γεμάτος. Στα χαρτιά πολλαπλάσιος από όσα χωράει το σύστημα.

Γιατί η σύμπτωση με τον κορεσμό δεν είναι σύμπτωση

Το χρονικό σημείο που επιλέγεται για να σφραγιστεί η πόρτα συμπίπτει με την οξύτερη φάση κορεσμού του δικτύου. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, ο ΑΔΜΗΕ κατέγραψε 653 δεκαπεντάλεπτα, περίπου 164 ώρες, με μηδενικές ή αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές. Σε όλο το 2025 ήταν 343 ώρες (ΑΔΜΗΕ, Iefimerida). Οι περικοπές ΑΠΕ στο α' τρίμηνο διπλασιάστηκαν σε 410 GWh (Green Tank). Το σύστημα κόβει παραγωγή που έχει ήδη πληρωθεί να μπει, επειδή δεν υπάρχει αποθήκευση ούτε δίκτυο να την πάει αλλού. Το πλεόνασμα φεύγει προς Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι νέες απαγορεύσεις δεν είναι ουδέτερες. Λειτουργούν ως scarcity instrument: κάθε MW ώριμης άδειας γίνεται πολυτιμότερο, ακριβώς επειδή ο ανταγωνισμός για ηλεκτρικό χώρο σταματά να αυξάνεται. Όποιος έχει ήδη φάκελο, κρατά το παλιό grandfathering. Όποιος έρχεται τώρα, μένει εκτός.

Τι μένει εκτός εικόνας

Η Ευρώπη έχει πάει αλλιώς. Η οδηγία RED III ζητά από τα κράτη να χαρτογραφήσουν renewables acceleration areas, περιοχές χαμηλής σύγκρουσης όπου οι άδειες τρέχουν γρηγορότερα, και ανεβάζει τον στόχο ΑΠΕ της ΕΕ στο 42,5% έως το 2030 (EUR-Lex). Η Ελλάδα αντί να ξεκινήσει από go-to areas, ξεκινά από αποκλεισμούς και caps. Ως περιβαλλοντικό φίλτρο για το μέλλον μπορεί να δουλέψει. Ως ενεργειακή επιτάχυνση όχι, αφού το πρόβλημα του δικτύου παραμένει (Green Tank).

Ο μέσος καταναλωτής δεν θα δει αυτόματη μείωση στον λογαριασμό. Η μηδενική τιμή στο χρηματιστήριο ρεύματος δεν περνά στα τιμολόγια χωρίς αποθήκευση και διασύνδεση (To Brief). Οι μικροί παραγωγοί και οι ενεργειακές κοινότητες που περίμεναν τη νέα γενιά έργων μένουν εκτός. Οι μεγάλοι όμιλοι με ώριμο pipeline κρατούν την αξία τους, ίσως και πολλαπλασιασμένη.

Ως περιβαλλοντικό φίλτρο, το πλαίσιο λειτουργεί. Αλλά χωρίς ξεκάθαρο χάρτη διαθέσιμης χωρητικότητας και αποθήκευση, καμία απαγόρευση δεν λύνει το πραγματικό πρόβλημα: την αδυναμία του συστήματος να μεταφέρει την ενέργεια που ήδη παράγουμε.