Η Κίνα δοκιμάζει εκτροπή αστεροειδούς με διπλή αποστολή

Ένα διαστημικό σκάφος που πέφτει πάνω σε έναν βράχο 30 μέτρων με ταχύτητα πάνω από 9 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, περίπου Mach 26. Το να σπρώχνεις έναν αστεροειδή ώστε να μη χτυπήσει ποτέ τη Γη, η λεγόμενη πλανητική άμυνα, είναι σήμερα η μόνη μέθοδος αποτροπής μιας κοσμικής σύγκρουσης που έχει αποδειχθεί ότι δουλεύει. Η Κίνα θέλει τώρα να την πάει ένα βήμα παραπέρα, με την πρώτη της τέτοια δοκιμή.

Δεν πρόκειται για επίσημη κρατική εξαγγελία με οριστικό εκτοξευτή και προϋπολογισμό. Η είδηση προέρχεται από ρεπορτάζ που αποδίδουν το σχέδιο σε κινεζόφωνη εργασία υπό αξιολόγηση (peer review), με επικεφαλής τον Li Mingtao, επικεφαλής επιστήμονα πλανητικής άμυνας της κινεζικής διαστημικής υπηρεσίας CNSA (SCMP). Ο στόχος είναι ο κοντινός στη Γη αστεροειδής 2015 XF261, με το χτύπημα να σχεδιάζεται για το 2029 ή το 2030, όταν το σώμα θα περνά σε απόσταση περίπου 7 εκατομμυρίων χιλιομέτρων (CTWANT). Δεν είναι γνωστή απειλή, αλλά κατάλληλος δοκιμαστικός στόχος: αρκετά κοντινός για να μετρηθεί μια μικροσκοπική μεταβολή, χωρίς να συνιστά κίνδυνο.

Γιατί δεν είναι απλώς ένα «DART δεύτερο»

Το 2022 το αμερικανικό σκάφος DART της NASA χτύπησε τον μικρό αστεροειδή Dimorphos με περίπου 6,1 km/s και μείωσε την περίοδο περιστροφής του γύρω από τον μεγαλύτερο συνοδό του, τον Didymos, κατά περίπου 32 λεπτά (NASA). Ήταν ιστορικό, αλλά σε βολικό στήσιμο. Οι Αμερικανοί έσπρωξαν ένα «φεγγαράκι» και είδαν αν αλλάζει ο ρυθμός με τον οποίο γυρίζει γύρω από τον γείτονά του, σαν να σπρώχνεις το μικρό βαγόνι ενός διπλού συστήματος.

Το κινεζικό σχέδιο στοχεύει κάτι πιο κοντά στο πραγματικό πρόβλημα: να μετακινήσει ολόκληρο το «τρένο», δηλαδή την τροχιά του ίδιου του αστεροειδούς γύρω από τον Ήλιο (SCMP). Σκεφτείτε το σαν να σπρώχνετε ένα καράβι λίγα μέτρα από την πορεία του στη μέση του ωκεανού: η αλλαγή φαίνεται ασήμαντη εκεί, αλλά χιλιάδες χιλιόμετρα πιο μπροστά το πλοίο φτάνει σε τελείως διαφορετικό σημείο. Αυτό ζητά μια πραγματική αποστολή εκτροπής, να αλλάξεις το πού και το πότε θα περάσει ο αστεροειδής δίπλα από τη Γη σε ένα μελλοντικό ραντεβού.

Η δεύτερη καινοτομία είναι η αρχιτεκτονική: δύο σκάφη στην ίδια εκτόξευση. Το ένα, ο «κρουστήρας», χτυπά τον αστεροειδή. Το άλλο, ο «παρατηρητής», καταγράφει τι έγινε πριν, κατά και μετά την πρόσκρουση (CTWANT). Στην αμερικανική περίπτωση, αυτή τη μέτρηση θα την κάνει χρόνια αργότερα μια ξεχωριστή ευρωπαϊκή αποστολή, το Hera της ESA (ESA Hera). Η Κίνα θέλει να τα βάλει όλα σε μία αποστολή, κάτι πιο φιλόδοξο αλλά και πιο εύθραυστο: απαιτεί συγχρονισμένες τροχιές, αυτόνομη τελική στόχευση και τον παρατηρητή στη σωστή θέση τη σωστή στιγμή.

Τα 9 km/s δίνουν σχεδόν 50% παραπάνω ορμή και πάνω από διπλάσια ενέργεια σε σχέση με το DART, αλλά η τελική εκτροπή κρίνεται κυρίως από τη μάζα του σκάφους και τη δομή του αστεροειδούς, όχι μόνο από την ταχύτητα (NASA JPL).

Αυτή η δοκιμή είναι το επόμενο σκαλοπάτι σε μια σκάλα που η Κίνα χτίζει μεθοδικά: πρώτα ο μόνιμος διαστημικός σταθμός Tiangong (Reuters), μετά η δειγματοληψία από την αθέατη πλευρά της Σελήνης με το Chang'e-6 (Reuters) και τώρα από αστεροειδείς με το Tianwen-2 (El País). Κάθε αποστολή μαθαίνει την επόμενη να στοχεύει και να αλληλεπιδρά με μικρά σώματα. Η NASA κρατά ακόμη το προβάδισμα, γιατί το DART έχει ήδη πετάξει και πετύχει (Live Science). Το στοίχημα της Κίνας δεν είναι μια εντυπωσιακή πρόσκρουση, αλλά το να ενώσει σε μία ενιαία αλυσίδα την ανίχνευση, την προσέγγιση, το χτύπημα και τη μέτρηση. Το πρώτο κρίσιμο κομμάτι που θα δοκιμαστεί είναι και το δυσκολότερο: δύο σκάφη που πρέπει να συνεννοηθούν τέλεια, εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά, χωρίς δεύτερη ευκαιρία.