Κατηγορητήριο ΗΠΑ: 200 δολάρια η φωτογραφία, 40.000 ο φόνος

Μια αγγελία στο Telegram ζητούσε «φωτογράφο». Η πρώτη δουλειά ήταν να τραβήξει κανείς μερικές φωτογραφίες για λίγες εκατοντάδες δολάρια. Έπειτα το ζητούμενο ανέβαινε: από φωτογραφία σε εμπρησμό, από εμπρησμό σε παρακολούθηση, στο τέλος προσφορές 25.000 και 40.000 δολαρίων για δύο δολοφονίες.

Αυτή τη διαδρομή περιγράφει ένα ομοσπονδιακό κατηγορητήριο που αποσφράγισε στις 15 Σεπτεμβρίου η εισαγγελία της Νέας Υόρκης: ένα δίκτυο που, κατά τους Αμερικανούς εισαγγελείς, δούλευε για τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες και μετέτρεπε ανθρώπους στρατολογημένους για λίγα χρήματα σε εκτελεστές σαμποτάζ και, τελικά, φόνου (DOJ). Οι στόχοι απλώνονται από την Πράγα και το Βίλνιους ως την Ουάσιγκτον, και για την Ευρώπη δεν είναι θεωρητικοί: καμένα λεωφορεία, αποθήκες, αυτανάφλεκτα δέματα που προκάλεσαν φωτιές σε εγκαταστάσεις μεταφορών (Zeit).

Οι κατηγορούμενοι δεν είναι πέντε Ρώσοι. Είναι δύο Ρώσοι (ο 63χρονος πρώην συνταγματάρχης Γιούρι Χραμέεφ και ο γιος του Κιρίλ, 27 ετών, τον οποίο οι Αμερικανοί παρουσιάζουν ως αξιωματικό της FSB, της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας), δύο Κουβανοί (ο Οέμις Ρομαγόσα Ντουρούτι και ο Γιαϊδέλ Ντελγκάδο Σουάρες) και ένας 22χρονος Βενεζουελανός, ο Άνχελ Εντουάρδο Κάστρο. Και οι πέντε κατηγορούνται για συνωμοσία χρηματοδότησης τρομοκρατίας· ο Γιούρι Χραμέεφ, ο Σουάρες και ο Κάστρο και για συνωμοσία δολοφονίας επί πληρωμή. Κανείς δεν έχει συλληφθεί.

Η αλυσίδα, όπως την αφηγείται η δικογραφία, ξεκινά τον Ιούνιο του 2024: ο Ντουρούτι στέλνει συνεργό στην Πράγα, με πάνω από 1.000 δολάρια σε κρυπτονόμισμα για ξενοδοχεία και μετακινήσεις. Τον Σεπτέμβριο ακολουθεί επιχείρηση στη Λιθουανία, κατά εξοπλισμού προορισμένου για την Ουκρανία. Το 2025, Αμερικανός πληρώνεται περίπου 200 δολάρια για να φωτογραφίσει έναν Ρώσο εξόριστο κοντά στο Βίλνιους, και αργότερα του προσφέρονται 25.000 για να τον σκοτώσει. Το καλοκαίρι του 2026, άλλος άνθρωπος στην περιοχή της Ουάσιγκτον παίρνει 1.000 έως 1.500 δολάρια για να παρακολουθεί έναν Ρώσο αντιφρονούντα, με προσφορά 40.000 για να τον «εξαφανίσει».

Στην Πράγα, το γεγονός είναι βέβαιο: ένας Κολομβιανός έβαλε φωτιά σε τρία λεωφορεία τον Ιούνιο του 2024, ομολόγησε και καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια. Ο τότε Τσέχος εισαγγελέας Μάρτιν Μπίλι είχε πει όμως ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επέτρεπαν να ειπωθεί πως η πράξη έγινε κατά παραγγελία ή ότι ο οργανωτής ήταν από τη Ρωσία. Τη γέφυρα ως τον Ντουρούτι τη χτίζει το αμερικανικό κατηγορητήριο και η διασυνοριακή έρευνα της γερμανικής DW με δημόσια δίκτυα της Λιθουανίας, της Τσεχίας και της Ισπανίας, όχι δημοσιευμένο τσεχικό δικαστικό εύρημα.

Η ίδια έρευνα έδωσε πρόσωπο στα ψευδώνυμα «Dios» και «Adrian»: τον Ντουρούτι, κάτοικο της ρωσικής πόλης Πετροζαβόντσκ και επισήμως δάσκαλο σάλσα. Χαρτογράφησε τουλάχιστον δώδεκα στρατολογημένους, κυρίως ισπανόφωνους Λατινοαμερικανούς, εννέα συλλήψεις και δύο καταδίκες, ανάμεσά τους ενός πρώην Κολομβιανού στρατιώτη που πιάστηκε με δορυφορική εικόνα σημειωμένων ρουμανικών στόχων.

Το ίδιο σχήμα έχει ήδη δικαστεί αλλού στην Ευρώπη. Τον Οκτώβριο του 2025, πολωνικό δικαστήριο καταδίκασε Ουκρανούς για σαμποτάζ υπέρ της Ρωσίας, σε υπόθεση που η εισαγγελία συνέδεσε με τον εμπρησμό μεγάλου εμπορικού κέντρου στη Βαρσοβία (n-tv). Το κοινό νήμα το κατέγραψε ο ευρωπαϊκός οργανισμός δικαστικής συνεργασίας Eurojust: εκτελεστές στρατολογημένοι μέσω διαδικτύου, πληρωμένοι συχνά σε κρυπτονόμισμα, να δρουν «για λογαριασμό της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Ρωσικής Ομοσπονδίας» (Eurojust).

Γιατί δουλεύει; Επειδή είναι φθηνό και δύσκολο να αποδοθεί σε κράτος. Κανάλια στο Telegram προσφέρουν από λίγα δολάρια έως πάνω από χίλια ανά αποστολή σε οικονομικά ευάλωτους ανθρώπους (Notes from Poland), οι ρόλοι κατακερματίζονται, οι εντολές μένουν σε κρυπτογραφημένες εφαρμογές, και ο εκτελεστής συχνά αγνοεί τον τελικό εντολέα. Έτσι το κόστος μιας αποτυχίας είναι ένας αναλώσιμος κρατούμενος, όχι ένας εκτεθειμένος πράκτορας.

Η κλίμακα δεν είναι μικρή. Οι καταγεγραμμένες πράξεις σαμποτάζ στη Δύση σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο, από 12 σε 34, κατά το αμερικανικό ινστιτούτο μελετών CSIS (CSIS). Ευρωπαϊκές υπηρεσίες περιγράφουν εδώ και μήνες μια «στρατηγική φθοράς» (El Pais, CRS), και το ίδιο μοτίβο έφτασε φέτος πιο κοντά μας, με το μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) που εντοπίστηκε με εκρηκτικό μηχανισμό στη Λειψία (To Brief).

Το Κρεμλίνο δεν διέψευσε τη σχέση των πέντε με τις υπηρεσίες. Ο εκπρόσωπός του Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι δεν θα σχολιάσει χωρίς «κατανοητές αποδείξεις». Το πραγματικό κενό είναι αυτό: οι πέντε παραμένουν ασύλληπτοι, τα τεκμήρια δεν έχουν ελεγχθεί σε αντιπαράθεση ενώπιον δικαστηρίου, και καμία δημόσια αλυσίδα εντολών δεν φτάνει από τους Χραμέεφ σε συγκεκριμένο ανώτερο αξιωματούχο της Μόσχας. Η μέθοδος έχει αποδειχθεί σε δικαστήρια από την Πράγα ως τη Βαρσοβία. Αυτό που κανένα δικαστήριο δεν έχει ακόμη δείξει είναι η γραμμή από τον λογαριασμό Telegram ενός δασκάλου σάλσα μέχρι ένα γραφείο στη Μόσχα. Κι ακριβώς αυτό το κενό κάνει το μοντέλο τόσο χρήσιμο για όποιον το τρέχει.