Η κατάρρευση τράπεζας στην Παραγουάη έριξε τον πρόεδρο

Μια εκπαιδευτικός στην Παραγουάη είχε στην Ueno Bank 24 εκατ. γκουαρανί, μαζί με τον μισθό που μόλις είχε πάρει, και από τις 3 Νοεμβρίου δεν μπορούσε να τα αγγίξει. Μια συνάδελφος τής έστειλε 500.000 για τα απαραίτητα (El País). Την ίδια μέρα η κεντρική τράπεζα της χώρας ανακοίνωσε ότι θέτει την Ueno σε εξυγίανση: αναλαμβάνει η ίδια τη διοίκησή της, παγώνει τις συναλλαγές και οργανώνει την επιστροφή των καταθέσεων. Έξι ημέρες μετά, ο πρόεδρος Σαντιάγο Πένια έχει καθαιρεθεί και είναι προφυλακισμένος. Περίπου 1,2 εκατ. λογαριασμοί έχουν ήδη πιστωθεί (Diario Libre/Reuters, Emol). Όσοι είχαν πολύ περισσότερα από την εκπαιδευτικό δεν έχουν ακόμη ημερομηνία.

Το διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας (BCP) πήρε την απόφαση στις 2 Νοεμβρίου. Ο λόγος: μετά από διορθώσεις στα βιβλία, ο δείκτης φερεγγυότητας της Ueno είχε πέσει κάτω από το μισό του νόμιμου ελάχιστου (La Nación). Ο δείκτης αυτός μετρά το κεφάλαιο που απορροφά τις ζημιές όταν τα δάνεια δεν αποπληρώνονται. Δημοσιεύματα που επικαλούνται δικαστικά έγγραφα αναφέρουν ότι έπεσε από 13,85% σε 5,56%. Το ελάχιστο είναι 12%, άρα η εξυγίανση ενεργοποιείται κάτω από το 6% (1000 Noticias, La Nación Argentina). Για επισφαλή δάνεια, ανάμεσά τους δάνεια σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις, η τράπεζα χρειαζόταν πρόσθετες προβλέψεις περίπου 1,6 τρισ. γκουαρανί. Είναι περισσότερα απ' όσα έχουν επιστραφεί ως τώρα σε όλους τους καταθέτες μαζί (El Nacional).

Ποιος πληρώνεται και πότε

Στις δύο πρώτες ημέρες πιστώθηκαν 996 δισ. γκουαρανί, περίπου 160 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με τον προσωρινό επικεφαλής της BCP Πέδρο Ακόστα (Diario Libre/Reuters). Η εποπτεία μετρά περίπου 1,87 εκατ. λογαριασμούς με χρήματα, άρα έχουν πιστωθεί περίπου δύο στους τρεις (La Nación). Ο αριθμός μετρά λογαριασμούς, όχι ανθρώπους.

Πόσα παίρνει ο καθένας το ορίζουν δύο όρια. Η Γερουσία ψήφισε ομόφωνα στις 4/11 νόμο που επιτρέπει έκτακτη προκαταβολή έως 40 κατώτατους μισθούς, περίπου 122 εκατ. γκουαρανί. Η εγγύηση καταθέσεων φτάνει συνολικά τους 75 μισθούς, περίπου 228 εκατ. ανά καταθέτη και τράπεζα (Γερουσία). Είναι σχεδόν δεκαπλάσιο από όσα είχε η εκπαιδευτικός, που καλύπτεται ολόκληρη.

Η σειρά των πληρωμών ευνοεί όσους είχαν ήδη λογαριασμό σε άλλη τράπεζα και καμία οφειλή στην Ueno. Αυτοί πληρώθηκαν πρώτοι, από τις 5/11, και όσοι είχαν έως 10 εκατ. γκουαρανί πήραν ολόκληρο το υπόλοιπό τους (Más Colombia). Για σήμερα έχουν αναγγελθεί πληρωμές σε οφειλέτες της τράπεζας και σε κατόχους προθεσμιακών καταθέσεων. Οι δεσμευμένοι λογαριασμοί ελέγχονται ένας ένας έως την Τετάρτη (ABC Color). Τα ποσά πάνω από τους 75 μισθούς δεν έχουν ημερομηνία. Θα επιστραφούν ανάλογα με την αξία που θα βρει η απογραφή στην περιουσία της Ueno (Perfil). Ούτε έχει ανακοινωθεί ποια τράπεζα θα παραλάβει τις καταθέσεις.

Σε αυτά τα μεγάλα ποσά βρίσκονται τα περισσότερα χρήματα. Η Moody's, οίκος που αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα κρατών και τραπεζών, εκτιμά ότι περίπου 97% των καταθετών καλύπτονται πλήρως από την εγγύηση. Οι καταθέσεις τους όμως είναι μόλις το 30% περίπου της συνολικής αξίας (Bloomberg Línea). Με άλλα λόγια, το υπόλοιπο 3% των καταθετών κρατά περίπου το 70% των χρημάτων.

Από την τράπεζα στο προεδρικό μέγαρο

Οι ουρές και οι διαδηλώσεις στην Ασουνσιόν έστρεψαν τα βλέμματα στον πρόεδρο. Δημοσιεύματα που είδαν το κατηγορητήριο γράφουν ότι η εισαγγελία επικαλείται δύο στοιχεία. Το πρώτο είναι η συμμετοχή του Πένια κατά 1,58% στην Ueno Holding, εταιρεία του ομίλου, μερίδιο που ο ίδιος λέει ότι πούλησε τον Μάρτιο του 2025. Το δεύτερο είναι δύο συναντήσεις του με τον τότε επικεφαλής του κρατικού ασφαλιστικού ταμείου IPS, Χόρχε Μπρίτες, στις 22 και 27 Αυγούστου 2024 (OviedoPress). Δύο μέρες μετά τη δεύτερη συνάντηση, το συμβούλιο του IPS ενέκρινε αγορά ομολόγων της Ueno έως 250 δισ. γκουαρανί. Η υπεράσπιση απαντά ότι το συμβούλιο αποφάσισε συλλογικά, χωρίς παρέμβαση του Πένια (Última Hora). Συνολικά το ταμείο είχε στην Ueno περίπου 355 εκατ. δολάρια, πάνω από το διπλάσιο όσων έχουν επιστραφεί ως τώρα στους καταθέτες (EFE). Η σειρά των ημερομηνιών δικαιολογεί την έρευνα. Χωρίς πρακτικά και χωρίς να ξέρουμε τι ειπώθηκε στις συναντήσεις, δεν αποδεικνύει εντολή.

Ο Πένια υπέβαλε παραίτηση στις 5/11. Η συνεδρίαση που θα την έκανε δεκτή διαλύθηκε χωρίς απαρτία, και η διαδικασία καθαίρεσης συνεχίστηκε (EFE). Την καθαίρεση στήριξε δημόσια ο Οράσιο Κάρτες, επικεφαλής του κυβερνώντος κόμματος Colorado, στο οποίο ανήκει και ο Πένια. Επικαλέστηκε την «αποκατάσταση της θεσμικής τάξης» (Hoy). Στις 6/11 η Γερουσία καθαίρεσε τον Πένια με 44 ψήφους στους 45 (χρειάζονταν 30), και την ίδια μέρα ορκίστηκε πρόεδρος ο αντιπρόεδρος Πέδρο Αλιάνα (Γερουσία, AP).

Η καθαίρεση τον απομάκρυνε από το αξίωμα· για την ποινική ευθύνη του θα αποφασίσει η δικαιοσύνη, σε χωριστή διαδικασία. Στις 6/11 κρατήθηκε στο σπίτι του με προσωρινή εισαγγελική εντολή (Ecuavisa). Την κράτηση αυτή την είχαμε περιγράψει ως κατ' οίκον περιορισμό (To Brief). Στις 7/11 η εισαγγελία τού απήγγειλε δύο κατηγορίες. Η πρώτη είναι απιστία ως ηθικός αυτουργός, δηλαδή ζημία σε περιουσία που διαχειρίζονται άλλοι για λογαριασμό τρίτων. Η δεύτερη είναι διαχείριση προς ίδιο όφελος. Την ίδια μέρα ο δικαστής Ουμπέρτο Οτασού διέταξε την προφυλάκισή του σε στρατιωτική εγκατάσταση (BBC Mundo). Ο συνήγορός του Ρικάρντο Πρέδα αμφισβητεί την κράτηση (Ecuavisa).

Ο Αλιάνα υποσχέθηκε ότι οι πληγέντες θα αποζημιωθούν πλήρως (Última Hora). Ως σήμερα όμως δεν έχει εμφανιστεί ούτε νόμος, ούτε κονδύλι του προϋπολογισμού, ούτε κρατική εγγύηση για τα ποσά πάνω από το όριο. Πολύ πάνω από αυτό το όριο βρίσκεται και το ίδιο το IPS. Το ταμείο δηλώνει ότι οι συντάξεις θα πληρωθούν κανονικά στις 17/11, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πήρε πίσω τα χρήματά του (ABC Color). Για τις μεγάλες καταθέσεις, όπως και για τα χρήματα των ασφαλισμένων που βρίσκονται στο κέντρο της κατηγορίας κατά του Πένια, υπάρχει μόνο μια προεδρική υπόσχεση. Κανείς δεν έχει πει ποιος θα την πληρώσει.