Καταφύγιο λόγω ρωσικής διαρροής: Ο ISS γερνάει επικίνδυνα

Την Παρασκευή 5 Ιουνίου, στις 9:04 το πρωί (ώρα ανατολικών ΗΠΑ), πέντε μέλη του πληρώματος του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού μπήκαν στο προσδεδεμένο Crew Dragon και κάθισαν στα καθίσματά τους. Δύο Ρώσοι κοσμοναύτες πήγαν στο δικό τους Soyuz MS-28. Για περίπου δύο ώρες, οι επτά άνθρωποι σε τροχιά ήταν έτοιμοι να φύγουν, αλλά τελικά δεν χρειάστηκε.

Αυτό που τους έβαλε στα σκάφη διαφυγής ήταν μια παλιά γνώριμη βλάβη. Μια διαρροή αέρα στο ρωσικό τμήμα Zvezda, που παρακολουθείται εδώ και χρόνια, επιδεινώθηκε απότομα και έφτασε να χάνει περίπου δύο λίβρες αέρα την ημέρα (CBS News). Η Roscosmos σχεδίαζε μια πιο επεμβατική επισκευή, και η NASA θέλησε το πλήρωμα σε ασφαλή θέση πριν αρχίσουν οι εργασίες.

Τι ακριβώς έγινε

Η NASA έδωσε εντολή για πρωτόκολλο ασφαλούς καταφυγίου (safe haven), όχι εκκένωση. Η διαφορά έχει σημασία. Οι αστροναύτες Jessica Meir, Jack Hathaway, Sophie Adenot, Andrey Fedyaev και Chris Williams μπήκαν στο Crew Dragon, ενώ οι Sergey Kud-Sverchkov και Sergei Mikaev παρέμειναν στο ρωσικό τμήμα με δυνατότητα διαφυγής μέσω Soyuz (NASA, SpacePolicyOnline). Η εντολή ανακλήθηκε όταν η Roscosmos σταμάτησε τις εργασίες για να πάρει περισσότερες μετρήσεις (Spaceflight Now).

Σκεφτείτε το σαν να στέκεσαι δίπλα στην έξοδο κινδύνου πριν χρειαστεί να βγεις. Σε πιθανή απώλεια πίεσης, το πλήρωμα απομονώνει τμήματα με στεγανές θύρες, παρακολουθεί τον ρυθμό διαρροής και μετακινείται στο σκάφος επιστροφής, ώστε η αποσύνδεση να γίνει σε λεπτά αν τα δεδομένα χειροτερέψουν (Reuters/GV Wire). Αυτό που έχανε ο σταθμός δεν ήταν «οξυγόνο», όπως ακούστηκε, αλλά ατμόσφαιρα συνολικά. Και το πλήρωμα δεν κινδύνευε άμεσα. Απλώς μείωσε τον χρόνο αντίδρασής του στο ελάχιστο (CBS News).

Το σημείο που δεν θέλει να κλείσει

Η διαρροή εντοπίζεται στο τούνελ μεταφοράς PrK, έναν σύνδεσμο της ρωσικής μονάδας Zvezda. Αυτό το σημείο έχει ιστορικό ρωγμών και μικρών διαρροών από το 2019, με συνεχή παρακολούθηση και αλλεπάλληλες σφραγίσεις από τη Roscosmos (NASA).

Δεν είναι λεπτομέρεια συντήρησης ρουτίνας. Ήδη από το 2024, το τούνελ αναφερόταν ως κορυφαίος κίνδυνος ασφαλείας για τη διατήρηση του σταθμού έως το 2030 σε αναφορές του Γενικού Επιθεωρητή της NASA, ενώ NASA και Roscosmos δεν είχαν πλήρη συμφωνία ούτε για τη βασική αιτία ούτε για το αποδεκτό όριο διαρροής (New Space Economy). Το πρόβλημα είναι επίμονο επειδή οι ρωγμές είναι μικροσκοπικές και κρυμμένες πίσω από στηρίγματα και σωληνώσεις. Οι λύσεις μέχρι τώρα μοιάζουν περισσότερο με διαχείριση παρά με οριστική επιδιόρθωση.

Εδώ φαίνεται και η εύθραυστη φύση της συνεργασίας. Η Roscosmos έχει την ευθύνη του ρωσικού τμήματος και των επισκευών, ενώ η NASA πήρε την απόφαση να βάλει το πλήρωμα σε καταφύγιο (Reuters). Σε έναν σταθμό όπου όλοι αναπνέουν την ίδια ατμόσφαιρα, η τεχνική διαφωνία για το πόσο σοβαρή είναι μια διαρροή μετατρέπεται γρήγορα σε επιχειρησιακή απόφαση για θύρες και επιστροφή.

Ένα σύμβολο που γερνά

Ο ISS άρχισε να χτίζεται με τη μονάδα Zarya τον Νοέμβριο του 1998 και κατοικείται μόνιμα από τις 2 Νοεμβρίου 2000 (NASA). Η προγραμματισμένη λειτουργία έως το 2030 ζητά από μονάδες άνω των 25 ετών να δουλέψουν πολύ πέρα από τον αρχικό τους ορίζοντα, με κόπωση υλικών, γήρανση στεγανωτικών και δυσκολότερες επιθεωρήσεις σε τροχιά (Aerospace America).

Βραχυπρόθεσμα, δεν υπάρχει ένδειξη εγκατάλειψης του σταθμού. Οι μηχανικοί θα παρακολουθούν αν ο ρυθμός διαρροής σταθεροποιείται και αν χρειάζονται νέοι περιορισμοί στη χρήση του PrK (Live Science). Το ουσιαστικό όμως είναι ότι η NASA τρέχει πλέον με το χρονόμετρο. Θέλει να προλάβει να ενοικιάσει χώρο στους νέους, ιδιωτικούς εμπορικούς σταθμούς χαμηλής τροχιάς, όπου θα αγοράζει υπηρεσίες ως απλός πελάτης, προτού ο γερασμένος ISS γίνει υπερβολικά επικίνδυνος για τα πληρώματα (New Space Economy). Η μοναδική μεγάλη πλατφόρμα μικροβαρύτητας του πλανήτη γερνά πιο γρήγορα από όσο ωριμάζουν οι διάδοχοί της, και κάθε νέα διαρροή στο Zvezda μετρά αντίστροφα.