Καταδίκη στελεχών ΟΠΕΚΕΠΕ για απόκρυψη πορίσματος απάτης

Πέντε χρόνια και οκτώ μήνες φυλάκιση με αναστολή, ομόφωνα, στον καθένα. Αυτή ήταν η ποινή που επέβαλε την Παρασκευή το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών στον Δημήτρη Μελά, πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, και στην Αθανασία Ρέππα, πρώην διευθύντρια Άμεσων Ενισχύσεων (Newsbeast, Euronews). Η καταδίκη έρχεται μέσα σε ένα κύμα ποινών και δικογραφιών για το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων (To Brief), αλλά φέρνει κάτι νέο: για πρώτη φορά κρίνονται ένοχα κορυφαία στελέχη του οργανισμού, όχι απλοί παραγωγοί.

Η Ρέππα, μάλιστα, υπηρετούσε έως πρόσφατα αποσπασμένη στην Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης (Documento). Δηλαδή, κάποιος που το δικαστήριο έκρινε ένοχο για συγκάλυψη ευρημάτων απάτης βρέθηκε σε έναν από τους πιο κρίσιμους μηχανισμούς παρακολούθησης ευρωπαϊκών πόρων.

Για να καταλάβει κανείς τη σημασία της απόφασης, πρέπει να πάει πίσω, στο φθινόπωρο του 2020. Στις 4 Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς η ελέγκτρια Παρασκευή Τυχεροπούλου ξεκίνησε ελέγχους. Εντόπισε προβληματικά ΑΦΜ, δηλώσεις εκτάσεων που δεν ανήκαν σε όσους έπαιρναν την επιδότηση. Στις 17 Νοεμβρίου 2020 παρέδωσε τους φακέλους στον Μελά και τη Ρέππα (To Vima, CNN Greece). Το πόρισμα δεν διαβιβάστηκε ποτέ στις εισαγγελικές αρχές. Γι' αυτό ακριβώς το δικαστήριο τους καταδίκασε για δύο πλημμελήματα, υπόθαλψη εγκληματία και παράβαση καθήκοντος (Iefimerida).

Πώς ένα αγνοημένο πόρισμα κρατά ανοιχτή την τρύπα

Ο μηχανισμός είναι απλός. Στο ΟΣΔΕ, το σύστημα δηλώσεων και ελέγχου των επιδοτήσεων, ο παραγωγός δηλώνει εκτάσεις και ζώα, ο ΟΠΕΚΕΠΕ ελέγχει, και η πληρωμή προχωρά εφόσον τα ευρήματα δεν την μπλοκάρουν. Αν όμως ένα αρνητικό πόρισμα δεν φτάσει σε εισαγγελέα και δεν γίνει βάση για δεσμεύσεις ή ανακτήσεις, το σύστημα δεν σταματά μόνο του (European Commission). Η ίδια η Τυχεροπούλου κατέθεσε ότι τα «κόκκινα» ΑΦΜ επανελέγχθηκαν και τα ευρήματά της αναιρέθηκαν υπηρεσιακά. Παράλληλα, μεταγενέστερες έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για πράξεις του 2021 και μετά δείχνουν συνέχιση του ίδιου μοτίβου ψευδών δηλώσεων (EPPO).

Το πιο βαρύ κομμάτι της χθεσινής απόφασης δεν είναι όμως η πρωτόδικη ποινή, που έτσι κι αλλιώς πάγωσε λόγω έφεσης. Είναι δύο άλλες κινήσεις. Πρώτον, το δικαστήριο αναβάθμισε το τρίτο αδίκημα, την υπεξαγωγή εγγράφου, σε κακούργημα. Αιτία ήταν η εκτιμώμενη ζημία, που ξεπερνά τις 120.000 ευρώ. Παρέπεμψε την υπόθεση στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων, με απαγόρευση εξόδου από τη χώρα στο μεσοδιάστημα (LiFO, News247). Δεύτερον, διαβίβασε τα πρακτικά της δίκης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Γιατί η EPPO είναι πλέον ο πραγματικός κίνδυνος

Η διαβίβαση δεν είναι νέα δίωξη ούτε αυτόματη επέκταση στην πολιτική ηγεσία. Δίνει όμως στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) επίσημο αποδεικτικό υλικό από ελληνικό ακροατήριο. Με αυτό μπορεί να εντοπίσει νέους μάρτυρες, υπηρεσιακές ροές ή αντιφάσεις, και να το αξιοποιήσει για έρευνες σε Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), στελέχη και βουλευτές (Enikos). Ήδη έχει ζητήσει άρση ασυλίας έντεκα βουλευτών για πράξεις του 2021 (EPPO). Το φρένο παραμένει το άρθρο 86: για υπουργούς, η EPPO υποχρεούται να διαβιβάζει τα στοιχεία στη Βουλή, που κρατά το κλειδί της δίωξης (Syntagma Watch). Η υπόθεση δεν παρακάμπτει το συνταγματικό φίλτρο, ενισχύει όμως την πίεση προς αυτό.

Τον Ιούνιο του 2025 η Κομισιόν επέβαλε δημοσιονομική διόρθωση 392,2 εκατ. ευρώ για ελλείψεις ελέγχου στην περίοδο 2016-2023, ποσό που βαραίνει τον ελληνικό προϋπολογισμό ανεξάρτητα από ποινικό δόλο (Agrotypos). Πολιτικά, το ΠΑΣΟΚ μίλησε για «γαλάζιο σκάνδαλο με τη σφραγίδα της Δικαιοσύνης» (Iefimerida). Η κυβέρνηση κρατά τη διάκριση ανάμεσα στη διοικητική ευθύνη στελεχών και στην ποινική εμπλοκή πολιτικών, μετά και τις αρχειοθετήσεις βουλευτικών σκελών (Parapolitika).

Και εδώ επιστρέφει η Ρέππα. Η απόσπασή της στο Ταμείο Ανάκαμψης τον Οκτώβριο του 2024 έγινε μέσα από διαδικασία που ελέγχει κυρίως πειθαρχικά δεδομένα, όχι εκκρεμείς ποινικές υποθέσεις (Alfavita). Το ερώτημα που αφήνει η απόφαση είναι στεγνό. Αν ένα πόρισμα του 2020 έμεινε στο συρτάρι και η Ρέππα κατέληξε να επιβλέπει ευρωπαϊκά κονδύλια, ποιος ακριβώς έλεγχε τους ελεγκτές.