Καταδίκη για διαρροή κρατικών δεδομένων αποδήμων

Ένα κρατικό αρχείο με τα στοιχεία επικοινωνίας περίπου 25.610 Ελλήνων του εξωτερικού βγήκε από το Υπουργείο Εσωτερικών και κατέληξε σε προεκλογική χρήση. Η υπόθεση ξέσπασε το 2024, όταν αποκαλύφθηκε ότι η λίστα αξιοποιήθηκε για μηνύματα υπέρ της ευρωβουλευτή της ΝΔ Άννας-Μισέλ Ασημακοπούλου. Με την ποινική καταδίκη της ίδιας και τριών ακόμη, η Δικαιοσύνη λέει πλέον κάτι που η κυβέρνηση προσπαθεί να αποφύγει: δεν επρόκειτο για ατύχημα, αλλά για διαδρομή.

Πρώτα ήρθαν τα διοικητικά πρόστιμα, 440.000 ευρώ συνολικά: 400.000 στο ΥΠΕΣ και 40.000 στην ίδια την Ασημακοπούλου, με την απόφαση 16/2024 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων (ΑΠΔΠΧ). Τώρα προστίθεται ποινική καταδίκη, με ποινές φυλάκισης υπό αναστολή για τέσσερις κατηγορούμενους. Αυτό κλείνει οριστικά τον χώρο του «μεμονωμένου λάθους».

Τι έκρινε πραγματικά το δικαστήριο

Το επίδικο δεν ήταν «ένα mail». Η εισαγγελική πρόταση ζήτησε ενοχή της Ασημακοπούλου και του πρώην γενικού γραμματέα του ΥΠΕΣ Μιχάλη Σταυριανουδάκη για παραβίαση υπηρεσιακού απορρήτου και προσωπικών δεδομένων, και ενοχή δύο ενδιάμεσων για το σκέλος των δεδομένων (Proto Thema, NewsIT). Το αρχείο αφορούσε περίπου 25.610 αποδήμους, και ο τίτλος του το έκανε αναγνωρίσιμο ως επίσημο εκλογικό κατάλογο εξωτερικού, όχι ως απλή κομματική λίστα.

Η υπεράσπιση μίλησε για «λάθος εκτίμηση» και για «απλή κομματική λίστα». Η εισαγγελική πρόταση ακυρώνει ρητά αυτόν τον ισχυρισμό: οι βασικοί κατηγορούμενοι «ήξεραν πολύ καλά τι έκαναν» (Athens Magazine, Enikos). Η αλυσίδα που χαρτογραφήθηκε ξεκινά από τον κρατικό μηχανισμό, περνά από ενδιάμεσους διαβιβαστές και καταλήγει σε πολιτική στόχευση. Ένα αρχείο που το κράτος τηρούσε για στενό εκλογικό σκοπό έγινε κομματικός πόρος.

Η διοικητική βάση ήταν ήδη βαριά. Η ΑΠΔΠΧ είχε εξετάσει τη διαρροή υπό τις αρχές της λογοδοσίας, του περιορισμού σκοπού και της ασφάλειας επεξεργασίας του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR) (eur-lex). Τον Απρίλιο του 2025, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε το πρόστιμο προς τη ΝΔ ως κόμμα, αλλά άφησε όρθιες τις κυρώσεις στα φυσικά πρόσωπα (Lawspot).

Η βλάβη δεν είναι αφηρημένη. 92 απόδημοι εμφανίστηκαν ως υποστηρίζοντες την κατηγορία, και έχει ήδη επιδικαστεί αποζημίωση 3.000 ευρώ σε έναν θιγόμενο εκλογέα (Dikastiko). Στοιχεία που δόθηκαν στο κράτος για να ψηφίσει κανείς, κατέληξαν να κοστίζουν σε δικηγόρους και αγωγές.

Η μάχη του framing

Η κυβερνητική γραμμή υποβαθμίζει το γεγονός σε «αποστολή ενός mail». Το συμφέρον είναι σαφές: όσο η υπόθεση μένει σε πρόσωπα, αποφεύγεται η κατηγορία ότι κρατικό εκλογικό αρχείο λειτούργησε ως δεξαμενή κομματικής επικοινωνίας. Η αντιπολίτευση έχει το αντίστροφο κίνητρο, να τη δέσει με ευρύτερο μοτίβο κράτους δικαίου και εργαλειοποίησης κρατικών μηχανισμών.

Δεν τεκμηριώθηκε νοθεία της ψηφοφορίας. Κανείς δεν πείραξε κάλπη ούτε καταμέτρηση (Reuters). Τεκμηριώθηκε όμως κάτι άλλο, η ακεραιότητα των κρατικών εκλογικών δεδομένων. Όταν στοιχεία που δίνεις στο κράτος επειδή είσαι εκλογέας καταλήγουν σε υποψήφιο, σπάει ο διαχωρισμός κράτους-κόμματος, ακόμη κι αν δεν αλλοιώθηκε ούτε ένα ψηφοδέλτιο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (EDPB) έχει προειδοποιήσει ειδικά για τη χρήση προσωπικών δεδομένων σε πολιτικές καμπάνιες (EDPB).

Μετά το Email-gate, το ΥΠΕΣ απάντησε κυρίως με κανονιστική οργάνωση της επιστολικής ψήφου: ο ν. 5083/2024 έστησε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους και ειδική πλατφόρμα εγγραφής (e-nomothesia, ΥΠΕΣ). Πιο τυποποιημένη διαδικασία, ναι. Απόδειξη ότι έκλεισε το κενό, όχι.

Το ερώτημα που η καταδίκη αφήνει ανοιχτό δεν είναι νομικό. Δεν έχει δοθεί δημόσιο audit trail: ποιος εξήγαγε το αρχείο, από ποιον λογαριασμό, με ποια ίχνη. Χωρίς αυτό, το κράτος ζητά από τους ίδιους αποδήμους να εμπιστευθούν την ψήφο τους σε έναν μηχανισμό που δεν μπορεί ακόμη να αποδείξει ότι τα δεδομένα τους δεν θα ξαναγίνουν κομματικό εργαλείο.