Το «καψόνι» με τα διαβατήρια και η κρίσιμη λεπτομέρεια για τις ταυτότητες του 1972

Την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου, χιλιάδες πολίτες πήγαν για ύπνο μπερδεμένοι. Το πρωί τα δελτία ειδήσεων πανηγύριζαν ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) «δικαίωσε» πολίτη με ταυτότητα του 1972, υποχρεώνοντας την Αστυνομία να του εκδώσει διαβατήριο. Το βράδυ, μια νέα ανακοίνωση έκανε λόγο για «ανατροπή» και απόρριψη της υπόθεσης.

Η πραγματικότητα δεν είναι μαύρο-άσπρο, αλλά ένα επικίνδυνο γκρι που αποκαλύπτει τη διοικητική γύμνια του κράτους. Το ΣτΕ δεν άλλαξε τη νομολογία του. Η υπόθεση χάθηκε για έναν καθαρά τυπικό λόγο: ο πολίτης προσήλθε στο δικαστήριο χωρίς δικηγόρο (Flash.gr).

Το «διοικητικό καψόνι» της ΕΛ.ΑΣ.

Η ουσία παραμένει: Η Διεύθυνση Διαβατηρίων αρνείται αυθαίρετα την έκδοση διαβατηρίων σε κατόχους παλαιών ταυτοτήτων (πέραν της 15ετίας), επικαλούμενη «αδυναμία ταυτοπροσωπίας». Το επιχείρημα καταρρέει μπροστά στα γεγονότα: στον ίδιο πολίτη, με την ίδια ταυτότητα του 1972, η ΕΛ.ΑΣ. είχε εκδώσει κανονικά διαβατήριο το 2015. Το 2024, ξαφνικά, η ίδια ταυτότητα κρίθηκε ακατάλληλη (Newsbomb).

Η πάγια νομολογία του ΣτΕ (απόφαση 1602/2021) είναι ξεκάθαρη και παραμένει σε ισχύ: μια ταυτότητα θεωρείται ισχυρή μέχρι να αντικατασταθεί, ακόμα και αν έχουν περάσει 50 χρόνια (Protothema). Η Αστυνομία οφείλει να ελέγχει τη γνησιότητα, όχι να κάνει κρίσεις ταυτοπροσωπίας που δεν προβλέπονται στον νόμο.

Η σιωπή των θεσμών και το αδιέξοδο

Το πρόβλημα δεν είναι νομικό, είναι βαθιά πολιτικό και διαχειριστικό. Με περίπου 7-8 εκατομμύρια πολίτες να διαθέτουν ακόμη παλιές ταυτότητες και τα ραντεβού για νέες να είναι κλεισμένα μέχρι τον Μάιο του 2026 (Newsbomb), η κυβέρνηση βρίσκεται σε αδιέξοδο.

Η σιωπή του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη είναι εκκωφαντική. Αντί να εκδώσει μια σαφή εγκύκλιο που να εναρμονίζει την πρακτική των Αστυνομικών Τμημάτων με τη νομολογία του ΣτΕ, αφήνει τους πολίτες να ταλαιπωρούνται και να πληρώνουν δικηγόρους για το αυτονόητο.

Το timing δεν είναι τυχαίο. Η προθεσμία της ΕΕ εκπνέει στις 3 Αυγούστου 2026. Μέχρι τότε, η διοίκηση φαίνεται να ποντάρει στην εξάντληση των πολιτών: ή βρες «άκρη» για ραντεβού, ή τρέχα στα δικαστήρια. Το μάθημα της Παρασκευής είναι πικρό: έχεις δίκιο, αλλά αν δεν έχεις δικηγόρο να το υπερασπιστείς στο ακροατήριο, το κράτος θα σε κερδίσει στα χαρτιά.