Καμπάνες σε Lidl, ΑΒ, Nestle: Πρόστιμα 1,05 εκατ. για αισχροκέρδεια στα ράφια

Η είδηση των προστίμων ύψους 1,05 εκατ. ευρώ σε πέντε μεγάλες αλυσίδες και βιομηχανίες ακούγεται εντυπωσιακή, αλλά για το πορτοφόλι του καταναλωτή είναι απλώς μια «ετεροχρονισμένη δικαιοσύνη». Η τιμωρία για την αισχροκέρδεια έρχεται με καθυστέρηση ετών, ενώ η ακρίβεια στα τρόφιμα έχει ήδη παγιωθεί με σωρευτική αύξηση που ξεπερνά το 34% από το 2021 (In.gr).

Το Υπουργείο Ανάπτυξης ανακοίνωσε καμπάνες για Lidl, AB Βασιλόπουλος, Market In, Nestle και Flora, επειδή παραβίασαν το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους (Protothema). Ωστόσο, μια προσεκτική ματιά στα δεδομένα αποκαλύπτει γιατί το μέτρο αυτό δεν έφερε ουσιαστικό αποτέλεσμα στο ταμείο.

Η αριθμητική της αποτυχίας

Το κράτος έλεγξε 3.168 κωδικούς προϊόντων και βρήκε παραβιάσεις μόλις σε 65 από αυτούς (ποσοστό 2%). Εδώ υπάρχει μια προφανής αντίφαση: Αν μόνο το 2% των προϊόντων ήταν «υπερτιμημένο» παράνομα, πώς εξηγείται η καθολική αίσθηση ακρίβειας και ο πληθωρισμός τροφίμων που «τρέχει» με 3,6% ακόμα και σήμερα (Forin);

Η απάντηση είναι διπλή. Πρώτον, το πλαφόν κέρδους είναι ένα γραφειοκρατικό εργαλείο που δύσκολα «πιάνει» τις πραγματικές αιτίες των ανατιμήσεων σε μια ελεύθερη αγορά. Δεύτερον, οι έλεγχοι αφορούσαν μια περίοδο (2023-2025) όπου ο νόμος ίσχυε. Ο νόμος αυτός όμως έληξε τον Ιούνιο του 2025 (News247). Πρακτικά, επιβάλλονται πρόστιμα το 2026 για ένα μέτρο που δεν υφίσταται πλέον, ενώ οι τιμές έχουν ήδη ενσωματώσει τις αυξήσεις.

Ολιγοπώλιο και αγοραστική δύναμη

Το πρόβλημα της ελληνικής αγοράς είναι δομικό. Έχουμε έναν κλάδο με έντονη συγκέντρωση, όπου 5-6 παίκτες (με κυρίαρχο τον Σκλαβενίτη που αγγίζει τα €5 δισ. τζίρο) ελέγχουν το παιχνίδι (Wikipedia via Nina.az). Σε τέτοιες ολιγοπωλιακές συνθήκες, η μετακύλιση κόστους στον καταναλωτή είναι ευκολότερη, ειδικά όταν η ζήτηση για τρόφιμα είναι ανελαστική — κανείς δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει.

Την ίδια στιγμή, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων παραμένει η δεύτερη χαμηλότερη στην ΕΕ, ξεπερνώντας μόνο τη Βουλγαρία (CNN). Όταν το βοδινό κρέας αναμένεται να ακριβύνει έως και 60% το 2026 (Skai), τα πρόστιμα του ενός εκατομμυρίου φαντάζουν ως «έξοδα λειτουργίας» για τους κολοσσούς του λιανεμπορίου.

Το ερώτημα που μένει δεν είναι αν οι εταιρείες κερδοσκόπησαν, αλλά ποιος πληρώνει τον λογαριασμό. Τα πρόστιμα καταλήγουν στα ταμεία του κράτους. Ο καταναλωτής, που πλήρωσε το «καπέλο» στο ράφι, δεν παίρνει τίποτα πίσω.